Z kart międzywojennej działalności tarnogórskiego koła Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna”

Fotografia pamiątkowa z kolonii w Szczyrku, która została zorganizowana przez koło tarnogórskie Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna” w okresie od 15 czerwca do 14 lipca 1934 r., ze zbiorów Wandy Joszko – córki starszego posterunkowego PWŚl. Teofila Mańki
Fotografia pamiątkowa z kolonii w Szczyrku, która została zorganizowana przez koło tarnogórskie Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna” w okresie od 15 czerwca do 14 lipca 1934 r., ze zbiorów Wandy Joszko – córki starszego posterunkowego PWŚl. Teofila Mańki

W grudniu 2017 r. w tarnogórskim Muzeum otwarto wystawę „Na straży porządku publicznego. Policja Województwa Śląskiego w latach 1922–1939”, nad którą honorowy patronat objęli Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry Arkadiusz Czech i Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach nadinspektor Krzysztof Justyński

Na ekspozycji, prezentowanej w Muzeum w Tarnowskich Górach do końca maja 2018 r., zobaczyć można szereg pamiątek dokumentujących nie tylko międzywojenną służbę funkcjonariuszy policji śląskiej, ale także ilustrujących, jak spędzali oni wolny czas.

W tym czasie na życie codzienne funkcjonariuszy PWŚl. silnie oddziaływało ogólnopolskie Stowarzyszenie „Rodzina Policyjna”. Organizacja ta została założona w czerwcu 1929 r. W województwie śląskim jej regionalna struktura wyodrębniła się w 1932 r., aczkolwiek pierwsze koła związku powstawały na tym terenie już w latach 1929–1930. Filie stowarzyszenia powstały m.in. w Tarnowskich Górach i Radzionkowie. 1 marca 1937 r. połączyły się one, tworząc Koło Powiatowe.

Organizacja zrzeszała żony i innych członków rodzin policjantów. Głównym jej celem było niesienie pomocy osieroconym dzieciom i wdowom po funkcjonariuszach PWŚl. Środki na działalność stowarzyszenia pochodziły m.in. ze składek członków, z dofinansowania władz samorządowych, a także z organizowanych kwest. Te ostatnie odbywały się również podczas balów karnawałowych. Przykładowo, jedną z takich zbiórek zorganizowało Koło Powiatowe w Tarnowskich Górach 1 lutego 1939 r. w sali hotelu „Pod Lipami” w kamienicy przy Rynku 13. Z uzyskanych w ten sposób środków m. in. utrzymywano w sierocińcach dzieci zmarłych i poległych na służbie policjantów. Na przykład od września 1936 r. oddział tarnogórski współfinansował pobyt czworga dzieci przeniesionych z ochronki w Kochłowicach do Nakła. Gromadzone fundusze pozwalały także na organizowanie kolonii. Przykładowo, dzięki aktywności filii tarnogórskiej w 1933 r. wyjechało na kolonię do Kasperek niedaleko Milówki 30 dziewczynek i chłopców, a rok później, w dniach od 15 czerwca do 14 lipca, mogła odpoczywać w Szczyrku grupa 51 dzieci. Wśród nich było 11 wychowanków z Szarleja, należącego wówczas jeszcze do powiatu świętochłowickiego. Kolonistami opiekowały się trzy członkinie tarnogórskiego koła, z sekretarką Heleną Wieszołkówną na czele. Na co dzień pracowała ona jako stenotypistka w Powiatowej Komendzie w Tarnowskich Górach. W 1936 r. filie tarnogórska i lubliniecka zorganizowały wypoczynek dla dzieci w Ustroniu-Dobce.

We wszystkich kołach urządzano także zabawy dla dzieci z okazji Dnia Matki, święta sadzenia drzewek, Gwiazdki czy Świętego Mikołaja. Świetlice kierowane przez stowarzyszenie zapewniały również pomoc w nauce, rozwijały zainteresowania, głównie za sprawą propagowania turystyki i sportu. Przykładowo, przy kole tarnogórskim założono sekcję narciarską.

Na początku lat trzydziestych XX w. organizacja zainicjowała akcję „Wędrowna biblioteka dla młodzieży”, a jej pomysłodawczynią była Zofia Żółtaszek, żona Głównego Komendanta PWŚl. Inicjatywa miała ułatwić dzieciom funkcjonariuszy dostęp do książek, na które niejednokrotnie nie było stać szeregowych policjantów. W 1937 r. zbiory biblioteki liczyły 357 książek, w tym sześć przekazanych przez Koło Powiatowe Stowarzyszenia „Rodziny Policyjnej” z Tarnowskich Gór. Organizacja inicjowała także odprawianie mszy za zmarłych funkcjonariuszy oraz członków towarzystwa. Jedna z nich, z okazji Dnia Policjanta, odbyła się 10 listopada 1937 r. o godzinie 8.00 w kościele parafialnym pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach. Znamienne jest to, że co roku obchody Dnia Policjanta były połączone z uroczystościami z okazji rocznicy odzyskania niepodległości, chociaż oficjalnie 11 listopada stał się świętem państwowym dopiero w 1937 r.

Członkowie tarnogórskiego koła brali także udział w ogólnopolskiej akcji zbierania składek na budowę okrętu podwodnego „Józef Piłsudski”. Kwestę przeprowadzono w dniu imienin marszałka, czyli 19 marca 1935 r., a każdy członek stowarzyszenia miał przeznaczyć na ten cel kwotę 5 groszy. Na terenie powiatu akcją tą kierowała ówczesna prezes „Rodziny Policyjnej”, żona komendanta Pawła Buły. Miejscowe koło zrzeszało w tym czasie 156 członków, o czym świadczy inna zbiórka, przeprowadzona na rzecz budowy Kopca Józefa Piłsudskiego na Sowińcu. Zgodnie z decyzją walnego zebrania delegatek okręgu w Katowicach z 2 czerwca 1935 r. ustalono, że każdy członek organizacji wpłaci na ten cel datek w wysokości 20 groszy. Tarnogórski oddział „Rodziny Policyjnej”, zgodnie ze stanem osobowym, wpłacił 1 października 1935 r. kwotę 31,20 zł na wsparcie tej inicjatywy.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 91

Okładka Montes nr 91