Vivat Królowie

Król Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach Gerard Koszowski w towarzystwie marszałków Krzysztofa Koszowskiego (I) i wskazującego na tarczę Łukasza Klibera (II)
Król Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach Gerard Koszowski w towarzystwie marszałków Krzysztofa Koszowskiego (I) i wskazującego na tarczę Łukasza Klibera (II)

14 listopada 2008 roku, po raz kolejny już w dziejach odrodzonego w 1997 roku Kurkowego Bractwa  Strzeleckiego w Tarnowskich Górach, miała miejsce intronizacja króla kurkowego. Impreza ta zorganizowana została w miejscowej restauracji „Campo”, należącej do ustępującego monarchy brackiego – Grzegorza Gawinka. Podczas uroczystości udekorowano także króla i marszałków Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP, a o bogatych tradycjach strzeleckich przypomniała promocja monografii poświęconej przeszłości i teraźniejszości tarnogórskiej konfraterni strzeleckiej, pióra Krzysztofa Gwoździa.

Intronizacja, czyli wprowadzenie w urzędowanie nowego króla brackiego ma długą, bo aż średniowieczną tradycję, kiedy to obronę murów miejskich powierzano cechom rzemieślniczym. Aby podnosić swoje umiejętności militarne ich członkowie zrzeszali się w bractwach strzeleckich. W okresach późniejszych konfraternie zatraciły swój typowo militarny charakter i stawały się organizacjami pielęgnującymi tradycję miejską, życie towarzyskie, społeczne oraz kulturalne.

Ustępujący król Kurkowego Bractwa Strzeleckiego Grzegorz Gawinek dekoruje króla 2008/2009 Gerarda Koszowskiego
Ustępujący król Kurkowego Bractwa Strzeleckiego Grzegorz Gawinek dekoruje króla 2008/2009 Gerarda Koszowskiego

Najważniejszym wydarzeniem każdego roku w dawnej i współczesnej działalności bractw strzeleckich są coroczne zawody o tytuł króla. Stare statuty brackie zwracały szczególną uwagę, aby turniej ów organizować w Zielone Świątki, bądź w terminie najbliższym temu świętu. Tak też było w Tarnowskich Górach od 1780 roku, czyli z chwilą powstania miejscowego Bractwa Strzeleckiego (Schützengilde zu Tarnowitz). Od tego też czasu, za wyjątkiem okresów wojen, co roku odbywała się intronizacja królewska, którą po raz ostatni zorganizowano w 1939 roku. Monarchą zostawał najlepszy strzelec wspomnianych zawodów. Ponadto dekorowano także dwóch marszałków (od schyłku dziewiętnastego stulecia nazywanych rycerzami), czyli najskuteczniejszych po zwycięzcy, uczestników turnieju.

Królowi przysługiwał szereg przywilejów. Na jego cześć miały miejsce barwne korowody ulicami miasta na rozpoczęcie i zakończenie strzelania królewskiego, podczas których wyprowadzano z domu ustępującego monarchę oraz wprowadzano nowo wyłonionego. Ceremonii tej towarzyszyły strzały na wiwat oraz muzyka. Król otrzymywał także premie pieniężne, przechodni klejnot królewski, medal pamiątkowy. Ponadto bracia winni okazywać mu szacunek, a on reprezentował honorowo organizację i mógł uczestniczyć z głosem doradczym w zebraniach Zarządu konfraterni.

Król Europejskich Strzelców Historycznych Tadeusz Żyła dekoruje
Król Europejskich Strzelców Historycznych Tadeusz Żyła dekoruje

Wiele z opisanych tradycji przywróciło reaktywowane w 1997 roku Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Tarnowskich Górach. Pierwsza po długoletniej przerwie intronizacja odbyła się w 1998 roku, a królem został wówczas Czesław Jata. Od tego czasu impreza ta odbyła się już dziesięć razy.

W ostatnim strzelaniu, jakie odbyło się 7 listopada 2008 roku najlepszym strzelcem okazał się brat założyciel odrodzonego Bractwa – Gerard Koszowski. Tytuł I marszałka po raz drugi (do tej pory wywalczył też trzykrotnie godność II marszałka i króla w sezonie 2005/2006) zdobył jego syn Krzysztof, należący do organizacji także od 1997 roku. Drugim marszałkiem został natomiast Łukasz Kliber.

Krzysztof Gwóźdź - autor monografii poświęconej tarnogórskiemu Bractwu podczas wpisywania dedykacji
Krzysztof Gwóźdź - autor monografii poświęconej tarnogórskiemu Bractwu podczas wpisywania dedykacji

Impreza w restauracji „Campo” miała także charakter regionalny, gdyż podczas niej udekorowano króla i marszałków (I – Mieczysław Nyklarz, II  – Michał Mitek, obydwaj z Jelcza-Laskowic) Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Podczas strzelania, które odbyło się 18 października 2008 roku w Jelczu-Laskowicach godność królewska przypadła w udziale po raz drugi tarnogórskiemu strzelmistrzowi – Jackowi Wichrowi (po raz pierwszy tytuł ten wywalczył w sezonie 2005/2006). Do tej pory był on także II marszałkiem (2004/2005) Okręgu Śląskiego. Ciekawostkę stanowi także i to, że jest on właścicielem kamienicy przy ul. Krakowskiej 15, niegdyś należącej do najlepszego strzelca tarnogórskiego, zegarmistrza – Maxa Kolonki, który dwukrotnie (1899 i 1909 rok) został królem Górnośląskiego Związku Strzeleckiego (Oberschlesischer Schützenbund), a w 1929 roku I mistrzem Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Tytułem uzupełnienia należy wspomnieć, iż w ostatnich latach godności I marszałka Okręgu Śląskiego wywalczyli także inni tarnogórzanie: hetman Andrzej Janicki (2006/2007) i Krzysztof Koszowski (2007/2008).

Podczas imprezy wręczono także hetmanowi miejscowego Bractwa – Andrzejowi Janickiemu Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju nadawany przez Ministra Obrony Narodowej.

Uroczystości zakończyła promocja książki autorstwa Krzysztofa Gwoździa Bractwo Strzeleckie w Tarnowskich Górach – historia i współczesność przybliżającej wyczerpująco dawną i współczesną działalność organizacji.

W spotkaniu wzięły udział delegacje prawie wszystkich śląskich bractw strzeleckich, król Europejskich Strzelców Historycznych i członek honorowy tarnogórskiej organizacji – Tadeusz Żyła (Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Pszczynie), przedstawiciele zaprzyjaźnionych instytucji: Zofia Krzykowska (dyrektor Muzeum w Tarnowskich Górach), Mirosław Tukaj (komendant Komendy Powiatowej Policji w Tarnowskich Górach), dr hab. inż. arch. Marek Wroński (prezes Instytutu Tarnogórskiego i Muzeum Instytutu), Marek Kandzia (przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej) oraz władz samorządowych: starosta – Józef Korpak, wicestarosta – Artur Maligłówka, przewodniczący Rady Powiatu – Andrzej Fiała, burmistrz – Arkadiusz Czach, przewodniczący Rady Miejskiej – Piotr Szczęsny.

KiG
fot. Przemysław Rubacha
 

Okładka Montes nr 34-35

Okładka Montes nr 34-35