Szyby Kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_87_06_S.Reden.jpgSzyb Reden

Pole górnicze kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach podzielono na cztery rewiry wydobywcze. Każdy miał własny podziemny przekop odwadniający złoża rud znajdujący się nad nim. Rewir Sucha Góra obejmował tereny pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Blachówka w Bytomiu i Długą w Tarnowskich Górach. W nim prowadzono Przekop Zuflucht na poziomicy 269 m.n.p.m. Odwadniał go wpierw kunszt konny, a od 1798 do 1803 r. mała maszyna atmosferyczna przy szybie Fuchs

Rewir Bobrownicki wyznaczały umownie linie ul Długiej i Małej. W rewirze wykuto Przekop Heinitz na poziomicy 264 m.n.p.m. Wodę z niego wyciągały trzy maszyny typu Newcomen, ustawione przy szybach Abraham, Pachaly i Heinitz. Linie ul. Małej i Opolskiej stanowiły granice Rewiru Miejskiego. Na północ od ul. Opolskiej rozciągał się Rewir Sztolniowy.

W Rewirze Miejskim, ok. 1.5 km od Rynku, po obu stronach ul. Skośnej, wybito w 1794 r. na głębokość 40 m dwa szyby. Pozostała hałda tylko po jednym. Nadano mu nazwę Reden i od niego przebijano na północ przekop o takiej samej nazwie, na poziomicy 261-260 m.n.p.m. Zmierzał pod Wzgórze Redena przy ul. Opolskiej, dokąd prowadzono w tym samym czasie od Stoły w Strzybnicy sztolnię Gotthelf – poziomica 267 m.n.p.m.

W drugim szybie przy ul. Skośnej zainstalowano w 1796 r. pompy napędzane maszyną typu Boulton&Watt, pierwszą tego typu w kopalniach kontynentalnej Europy. W to miejsce doprowadzono w 1800 r. chodnik Przekopu Heinitz i od tego czasu wodę z rejonu bobrownickiego i miejskiego wyciągała na powierzchnię tylko ta maszyna.

Wodę wydobytą z podziemnych wyrobisk kopalni zrzucano do Stoły kanałem biegnącym w linii ul. Szybów. Drugim, wzdłuż ul. Skośnej i Nowej, zasilano płuczki przy szybie Pachaly w Bobrownikach. Część wody skierowano w 1797 r. do kilku zbiorników-odstojników, zbudowanych szeregowo na powierzchni. Z nich woda spływała rurociągiem do centrum miasta. Był to pierwszy tutejszy wodociąg.

W 1802 r. przekop Zuflucht połączono z przekopem Heinitz, a więc również z Przekopem Redena. Wtedy w szybie Reden zainstalowano pompy nowej i największej w Tarnowskich Górach maszyny atmosferycznej także typu Boulton&Watt.

Mija właśnie 220 lat od czasu, gdy szyby przy ul. Skośnej wraz z zainstalowanymi obok nich urządzeniami spełniały ważne funkcje dla tutejszego górnictwa i mieszkańców miasta. Nie można wykluczyć, że nie odkryte lub niezidentyfikowane dokumenty i mapy rozproszone w archiwach, mogą jeszcze ujawnić coś, czego o tym miejscu nie wiemy.

Lesław Janik

 

Okładka Montes nr 87

Okładka Montes nr 87