Szyby Kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach

Szczęść Boże, Żmija, Anioł

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_85_06-Szyb.jpg

Hałdy szybów można zobaczyć z ul. Szczęść Boże. Idąc nią od ul. Gliwickiej, za skrzyżowaniem z ul. Ludową, znajduje się po lewej stronie ogrodzony teren z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi oraz zadrzewiona hałda zaślepionego szybu Glück auf, co oznacza życzenie „Szczęścia” i było zwyczajowym pozdrowieniem górników niemieckich. Polscy używali i używają pozdrowienia „Szczęść Boże”, stąd dziś ten zaślepiony szyb nosi taką nazwę. Wybito go w 1815 r. na głębokość 43m. Obwód hałdy ok.180 m, wysokość 3-4 m

Ok. 200 m. dalej, po prawej stronie ul. Szczęść Boże, widoczna jest w polu charakterystyczna kępa drzew. W niej znajduje się hałda i czynny szyb Żmija (niem. Schlange) oraz jego nadszybie. Barak z falistej blachy nie imponuje wyglądem, ale kryje niezmiernie ważne urządzenia wentylacyjne, tłoczące powietrze do podziemi z trasą turystyczną Kopalni Zabytkowej Srebra. Nazwa głębokiego na 41 m. szybu z 1811 r., związana jest z oddziaływaniem warstw geologicznych, przez które przebiega, a zwłaszcza niebezpiecznej kurzawki, która w przeszłości niszczyła częściowo obudowę szybu, co miało miejsce np. w 1964 r. podczas prac zmierzających do uruchomienia Kopalni Zabytkowej. Trudności, jakie sprawiał górnikom ten teren, może potwierdzać nazwa pobliskiego zasypanego szybu, bo raczej nie bez powodu nazwano go Diabeł (niem. Teufel).

 

Pod hałdę szybu Żmija można dotrzeć ścieżką polną lub po równoległym do niej nasypie nieczynnej kolei wąskotorowej. Wstęp na ten teren jest wzbroniony, ale z tego miejsca inna ścieżka biegnie na wschód do ul. Wodociągowej, z której widoczna jest na południu hałda zasypanego szybu Sack z 1800 r. Nazwę wziął od radcy Głównego Urzędu Górniczego w Wetter (Westfalia). Jego związek z kopalnią Fryderyk nie jest znany.

Kto zdecyduje się na taka wycieczkę, wróci ul. Wodociągową, Małą i Szczęść Boże do znanego nadszybia Kopalni Zabytkowej. Wraz ze skansenem zajmuje wzniesienie po częściowo zniwelowanej hałdzie przy szybie Anioł z 1798 r., głębokim na 45.5 m. Nad nim stoi wieża wyciągowa o wysokości 30.5 m, a szyb służąc do transportu turystów, pełni też funkcję wydechowego.

Marian Sas

 

Okładka Montes nr 85

Okładka Montes nr 85