W podniosłym nastroju

Pomnik Wilhelma I w Tarnowskich Górach, pocztówka z około 1900 r.,  ze zbiorów Beaty i Jacka Kalke
Pomnik Wilhelma I w Tarnowskich Górach, pocztówka z około 1900 r., ze zbiorów Beaty i Jacka Kalke

Do kontaktów między bractwami dochodziło z okazji ważnych dla danej miejscowości wydarzeń. Czasami były one inicjatywą towarzystw strzeleckich, częściej jednak wpisywały się w lokalne uroczystości, takie jak na przykład święcenie pomników. Udział innych konfraterni w tego typu imprezach niejednokrotnie podnosił ich rangę i wpływał na ich oprawę

Tak było w przypadku uroczystości poświęcenia tarnogórskiego pomnika cesarza Wilhelma I (1797–1888). Monument miał upamiętniać setną rocznicę urodzin nieżyjącego już monarchy, ale przede wszystkim przypominał o mieszkańcach powiatu poległych podczas wojen zjednoczeniowych, w efekcie których proklamowano w Wersalu Cesarstwo Niemieckie (18 stycznia 1871 roku). Pomnik, wykonany w znanej prywatnej odlewni Carla Gustava Hermanna Gladenbecka (1827–1918) z podberlińskiego Friedrichshagen, sfinansowano ze składek tarnogórzan i mieszkańców sąsiednich miejscowości, jak też działających na tym terenie organizacji. Wśród nich było tarnogórskie Bractwo Strzeleckie.

Jego członkowie, za pośrednictwem zarządu na czele z ówczesnym mistrzem strzeleckim (prezesem) Josephem Lukaschikiem, 12 września 1896 roku przekazali na ręce burmistrza Simona Kotitschke (1892–1901) 100 marek na ten cel. Towarzystwo włączyło się także w organizację uroczystości związanych z odsłonięciem pomnika na pl. Wilhelma (Wilhelmsplatz, obecnie pl. Wolności), które odbyły się 18 marca 1897 r.

Zaproszenie na uroczystości związane z odsłonięciem pomnika Hansa Hellmanna przysłane do Tarnowskich Gór przez Bractwo Strzeleckie z Nysy, 1908 r.,  ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach
Zaproszenie na uroczystości związane z odsłonięciem pomnika Hansa Hellmanna przysłane do Tarnowskich Gór przez Bractwo Strzeleckie z Nysy, 1908 r., ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach

Z tej okazji w kompleksie strzeleckim odbyły się zawody połączone z festynem. Dla zwycięzców bracia ufundowali trzy medale, które wywalczyli: kupiec Josef Joscht, mistrz pocztowy Eduard Kolonko i inspektor szpitala Franz Kachel. Ponadto 26 najlepszym strzelcom wypłacono niewielkie premie pieniężne. Trudno dziś ustalić, którzy przedstawiciele bractw z regionu brali udział w tej uroczystości, ale należy przypuszczać, że tarnogórzanie najprawdopodobniej zaprosili ich na to święto.

Na kilka lat przed wybuchem Wielkiej Wojny, tarnogórzanie zaproszeni zostali do udziału w podobnym święcie zorganizowanym przez Bractwo Strzeleckie w Nysie (Neisse), czyli odsłonięciu pomnika porucznika Hansa Hellmanna. Zginął on na kanonierce „Iltis” podczas walk o Taku Fort (17 czerwca 1900 r.) w trakcie powstania bokserów w Chinach (1899–1901), a pochodził właśnie z Nysy. Wydarzenie to z jednej strony miało upamiętnić mieszkańca tego miasta, a z drugiej było jedną z wielu inicjatyw popierających aspiracje kolonialne Niemiec. Uroczystości związane z poświęceniem monumentu rozpoczęły się 16 maja 1908 roku w kościele parafialnym pw. św. Jakuba od nabożeństwa wspominkowego w intencji Hansa Hellmanna. Główne uroczystości, związane z odsłonięciem pomnika odbyły się jednak następnego dnia w południe. Po zakończeniu tej uroczystości głównymi ulicami Nysy przemieścił się pochód, po czym rozpoczęto turniej trwający do 20 maja 1908 roku. Jego uczestnicy strzelali do czterech tarcz: po jednej „Hellmann” (Hellmannsfestscheibe) i „Iltis” (Iltisfestscheibe) oraz dwie „Lans” (Lansfestscheibe) od nazwiska Wilhelma von Lansa (1861–1947). Był on kapitanem wspomnianej kanonierki, na której poniósł śmierć Hans Hellmann, a w okresie późniejszym wiceadmirałem, a następnie admirałem floty niemieckiej. Organizatorzy przygotowali także dla uczestników turnieju medale pamiątkowe oraz premie pieniężne.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 84

Okładka Montes nr 84