Tarnowscy, czy von Tarnowitz?

Herb rodziny Brem-Seysenegger  von Tarnowitz
Herb rodziny Brem-Seysenegger von Tarnowitz

Tarnogórzanin szlachcicem

Gdy Julian Ursyn Niemcewicz w 1821 r. przyjechał do Tarnowskich Gór dowiedział się, że „...znajduje [się] na Śląsku szlachta imię Tarnowskich nosząca”. Faktycznie w owym czasie takowej szlachty nie było na Śląsku. Jednak zdarzyło się, że byli u zarania dziejów miasta gwarków Tarnowscy

Piotr Wrochem, fundator zamku w Tarnowicach Starych, ok. 1529 r. podpisał układ z księciem opolskim Janem II Dobrym, dzięki któremu na polach należących do Piotra mogła powstać osada górników i gwarków, zwana później Tarnowskimi Górami. Miejscowość rozwijała się bardzo szybko. Takie śląskie, srebrne Klondike. Układ w 1537 r. z księciem karniowskim Jerzym Ansbachem, spadkobiercą Jana II Dobrego, zawarli synowie Piotra, Jan i Mikołaj. W tymże układzie użyli przydomku „Tarnowscy”, nawiązując do swej rodowej włości, czyli Tarnowic. Nie przyjął się on jednak jako część nazwiska. Kilkaset lat później, gdy już nie mieszkali na ziemi tarnogórskiej, niektórzy z Wrochemów używali przydomku „von Reptau”, nawiązując w ten sposób do swych dawnych, podtarnogórskich majątków. Przydomek także nie stał się ani nazwiskiem, ani nawet częścią nazwiska.

Tarnogórski - von Tarnowitz

Płyta nagrobna Zuzanny Brem-Seysenegger von Tarnowitz de domo Ćertovej
Płyta nagrobna Zuzanny Brem-Seysenegger von Tarnowitz de domo Ćertovej

Na jednym z portali internetowych można się dowiedzieć, że w Polsce mieszka ponad sto osób noszących nazwisko „Tarnogórski”. Związek z miastem gwarków wydaje się być pewnym, ale... W wydanym w ubiegłym roku „Nowym herbarzu polskim” pióra Tadeusza Gajla, w spisie nazwisk rodów szlacheckich można znaleźć Tarnogórskich. Niestety herbu tej rodziny autor nie podaje. Jako miejsce ich pochodzenia wskazuje Litwę - nader odległą od Tarnowskich Gór - oraz dawny powiat krasnostawski. Ta druga lokalizacja sporo może wyjaśnić. Na południe od Krasnegostawu znajduje się miasto Tarnogród, założone w XVI w. przez Stanisława Spytka Tarnowskiego, ale z naszymi tarnogórskimi Wrochemami nie mającego nic wspólnego. Pochodzenie tych Tarnogórskich, nieznanego herbu, można z wysokim prawdopodobieństwem uznać za wyjaśnione.

Przeglądając szlacheckie herbarze można znaleźć jednak rodzinę szlachecką nosząca w nazwisku nazwę miasta gwarków. To ród Brem-Seysenegger von Tarnowitz. Z rodziną tą więcej jest zagadek, jak pewnych informacji. Konrad Blaźek i Heinrich von Kadich w herbarzu szlachty morawskiej z 1899 r. napisali, że Johann Brem, mieszczanin brneński i tarnogórski - „von Tarnowitz” - otrzymał szlachectwo w 1593 r. wraz z prawem do używania nazwiska rodu Seysenegger.

Nieco więcej napisał Josef Pilnacek w herbarzu pt. „Staromoravsti rodove”. Johann Brem-Seysenegger von Tarnowitz w 1599 r. został przyjęty do morawskiego stanu rycerskiego. Krewnymi Johanna były m.in. Magdalena, zmarła w 1564 r. w Brnie oraz Marusia Brem-Seysenegger von Tarnowitz, żona Wacława Koutskiego. Marusia zmarła po 1622 r. Kilka lat wcześniej inna ich krewna Joanna, była panią dworu w Nosislavi, zaś Małgorzata to żona Jerzego Mostkowskiego z Rozentalu. Rodzina Brem-Seysenegger von Tarnowitz wygasła i dziś nikogo o takim nazwisku nie znajdujemy.

Kilkadziesiąt lat przed Johannem Brem-Seysenegger von Tarnowitz, na praskim dworze przebywał i służył cesarzowi i królowi Czech Ferdynandowi I Habsburgowi, malarz Jakub Seysenegger zwany też Sejseneckym. Ów znakomity malarz to autor dworskich portretów osób z otoczenia Habsburgów. Jednym z najbardziej znanych był portret cesarza i króla Hiszpanii Karola V z psem, dziś znajdujący się w zbiorach muzeum sztuki w Wiedniu. Bardziej znana jest jednak wersja tego portretu pędzla słynnego Tycjana, którą obecnie można zobaczyć w zbiorach Muzeum Prado w Madrycie. Dzieła Jakuba były też inspiracją dla Tycjana do najsłynniejszego cesarskiego portretu Karola V siedzącego na krześle. Jakub w 1558 r. otrzymał z rąk cesarza i króla Czech Ferdynanda I szlachectwo. Zmarł w 1567 r. w austriackim Linzu. W kościele św. Jakuba w Brnie zachowała się tablica nagrobna jego żony Zuzanny Ćertovej, zmarłej jakiś czas po swoim mężu. Na nagrobku widnieje jej herb rodowy połączony z mężowskim.
Seysenegger to nazwisko, które nosi i Jakub malarz, i Johann „von Tarnowitz”. Nie wiadomo jednak co ich łączy.

c.d.n.
Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Źródło ilustracji: internet, wikipedia

 

Okładka Montes nr 84

Okładka Montes nr 84