Tajna organizacja z Ekonomika

Na początku marca 1953 roku jeden z informatorów bezpieki, nazwany w dokumentach „kontaktem poufnym”, doniósł do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Tarnowskich Górach o istnieniu w tarnogórskim Technikum Finansowym tajnej antykomunistycznej organizacji

Funkcjonariusze UB zareagowali błyskawicznie i 7 marca 1953 roku młodzi konspiratorzy znaleźli się za kratkami. Do aresztu trafiło siedmioro – w większości niepełnoletnich – uczniów i uczennic Ekonomika. Pięcioro wywodziło się ze środowiska robotniczego, jeden z rodziny chłopskiej i tylko przywódca grupy miał pochodzenie inteligenckie.

Założycielem organizacji był, urodzony w Strzybnicy 2 maja 1934 roku, Zygmunt M. Od 1945 roku należał do Związku Harcerstwa Polskiego i Sodalicji Mariańskiej. Kiedy rozpoczął naukę w Technikum Finansowym, zapisał się do Związku Młodzieży Polskiej. Jako uczeń trzeciej klasy Ekonomika wybrany został przewodniczącym szkolnego koła ZMP.

Chociaż był działaczem ściśle komunistycznej organizacji młodzieżowej, nie w pełni akceptował ustrojowe zasady nowo utworzonego ludowego państwa polskiego. W rozmowach ze szkolnymi kolegami i koleżankami chętnie wyrażał nienawiść do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Związku Radzieckiego. Pod wpływem audycji zachodnich rozgłośni radiowych, których słuchał, „podjął decyzję walki z ustrojem PRL”.

Po zebraniu szkolnego koła ZMP w październiku 1952 roku Zygmunt M. zaproponował koleżankom i kolegom utworzenie niepodległościowej organizacji. Do konspiracyjnej grupy bez żadnej nazwy wstąpiło siedem osób. Dowódcą wybrany został inicjator jej powstania. Spotkania tajne odbywały się w prywatnych mieszkaniach. W ich trakcie młodzi konspiratorzy, którzy przybrali pseudonimy, postanowili walczyć przede wszystkim z komunistyczną agitacją. Na ręcznej drukarce, którą mieli, powielili prawie tysiąc ulotek, których celem – jak to określili funkcjonariusze tarnogórskiego PUBP – było: „szerzenie wrogiej propagandy przeciwko PRL i ZSRR”. Bibułę rozkolportowali po całej okolicy. W chwili aresztowania ubecy podczas rewizji zarekwirowali jeszcze 118 nierozdanych ulotek.

Ta w sumie niezbyt groźna dla ustroju komunistycznego działalność ulotkowa potraktowana została przez ludowy aparat sprawiedliwości z całą surowością. Na rozprawie Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach 23 czerwca 1953 roku zapadły dość spore wyroki. Dowódca i założyciel grupy Zygmunt M. ps. „Mały Janek” skazany został na 10 lat więzienia. Irena M. ps. „Ewa Waksmańska”, urodzona 9 kwietnia 1935 roku w Tarnowskich Górach, powędrowała za kratki na osiem lat. Jan K. ps. „Ignacy Morawiec”, urodzony 2 kwietnia 1934 roku w Ożarowicach, ukarany został siedmioma latami więzienia. Joachim S., urodzony 15 lutego 1934 roku w Lasowicach, otrzymał wyrok sześciu lat więzienia. Aniela K. ps. „Elżbieta Marks”, urodzona 29 marca 1937 roku w Tarnowskich Górach, skazana na trzy lata. Elżbieta P. ps. „Halina Górska”, urodzona 8 stycznia 1936 roku w Tarnowskich Górach, wyrok dwa lata i sześć miesięcy, Anna S. ps. „Bożena Szczepanowska”, urodzona 20 stycznia 1936 roku w Łubiecku, także dwa i pół roku pobytu za kratkami. Po amnestii łaskawa władza ludowa złagodziła nieco te wieloletnie wyroki. Po odsiadce tylko dwoje członków grupy opuściło Tarnowskie Góry; Zygmunt M. zamieszkał w Rybniku, zaś Anna S. w Lublińcu. Wszyscy pracowali w latach 70. XX wieku w państwowych zakładach pracy na stanowiskach zgodnych z ekonomicznym wykształceniem: jako technicy, księgowi, biuraliści.

Korzystałem z akt sądowych z zasobów IPN
Ryszard Bednarczyk

 

Okładka Montes nr 82

Okładka Montes nr 82