Zaproszenia dla tarnogórskich Braci

Jedna ze stron zaproszenia na obchody 475-lecia Bractwa Strzeleckiego w Namysłowie, 1909 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach
Jedna ze stron zaproszenia na obchody 475-lecia Bractwa Strzeleckiego w Namysłowie, 1909 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach

Nie tylko turnieje i święta związkowe stwarzały możliwości kontaktów z innymi bractwami strzeleckimi. Równie ważne w tym przypadku były imprezy nawiązujące do ważnych dla danej organizacji wydarzeń, tj.: obchody jubileuszowe czy też oddanie do użytku strzelnic. Świętom tym towarzyszyły festyny, koncerty oraz strzelania, podczas których fundowano nagrody o charakterze pamiątkowym. Na tego typu uroczystości miejscowe Bractwo Strzeleckie otrzymywało zaproszenia zarówno w okresach: pruskim, jak i międzywojennym.

Ważną rolę wśród wymienionych imprez odgrywały te nawiązujące do kolejnych okrągłych rocznic istnienia bractw. W styczniu 1909 roku do Tarnowskich Gór dotarła informacja o obchodach 475-lecia Bractwa Strzeleckiego w Namysłowie (Namslau), a w maju oficjalne zaproszenie. Uroczystości jubileuszowe odbyły się od 13 do 15 czerwca 1909 r., a organizatorzy zwracali się z prośbą o potwierdzenie uczestnictwa w imprezie do 1 czerwca. Do zaproszenia dołączono program święta wraz z regulaminem strzeleckim. Wydarzenie rozpoczęło się w niedzielę przywitaniem gości, a zakończyło we wtorek intronizacją króla. Reprezentanci tarnogórskiego Bractwa uczestniczyli także w uroczystościach 675-lecia Bractwa Kurkowego w Poznaniu (1929 r.), które były połączone z obradami 3. Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Rok później, w początkach lipca, na podobną imprezę upamiętniającą 200-lecie towarzystwa z Ostrowa udała się delegacja w składzie: Max Kolonko, Philipp Thomalla, Robert Sperling, Theodor Lischik, Max Jany, Mikołaj Sznajder i Piotr Kluczniak. W zorganizowanym strzelaniu jubileuszowym tarnogórzanie zdobyli cenne nagrody, a Max Kolonko wywalczył godność II marszałka. Kilka lat później, w 1935 r., miejscowe Bractwo wzięło udział w uroczystościach związanych z 70-leciem organizacji z Mikołowa, które połączone było ze strzelaniem Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP.

Miedzioryt pamiątkowy wyemitowany w związku z uroczystością oddania do użytku nowej strzelnicy w Brzegu, 1851 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach
Miedzioryt pamiątkowy wyemitowany w związku z uroczystością oddania do użytku nowej strzelnicy w Brzegu, 1851 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach

Ważnym wydarzeniem w dziejach każdego bractwa było oddanie do użytku obiektu strzeleckiego. Również w tym przypadku organizowano imprezy mające na celu upamiętnienie tego faktu. Na takie święto tarnogórska konfraternia otrzymała zaproszenie np. z Brzegu (Brieg). Zgodnie z dostarczonym programem, uroczystość miała trwać dwa dni (19–20 sierpnia 1851 r.). Zaplanowano, m.in. turniej królewski, koncerty, iluminacje, bal, pochody przez miasto. W nadesłanych materiałach zawarto warunki uczestnictwa w imprezie, zgodnie z którymi zarządy bractw miały przesłać organizatorowi listy uczestników do 16 sierpnia. Proszono również, aby delegacje przybyłe na uroczystość zabrały ze sobą sztandary. Nagrodą dla zwycięzcy turnieju strzeleckiego zorganizowanego z tej okazji był srebrny puchar i medal. W celu upamiętnienia uroczystości wyemitowano m.in. miedzioryt przedstawiający budynek strzelnicy i pieśń dedykowaną księciu pruskiemu Fryderykowi Karolowi Aleksandrowi Hohenzollernowi, który w 1851 r. obchodził 50. urodziny. Akcydensy te przywiozła z Brzegu do Tarnowskich Gór delegacja miejscowego Bractwa. Z kolei w 1908 r. oddano do użytku zmodernizowaną strzelnicę w Mikołowie. Uroczystości związane z jej poświęceniem trwały trzy dni (30 sierpnia – 1 września). W zaproszeniu, jakie nadeszło do tarnogórskiego Bractwa na początku sierpnia, proszono Zarząd organizacji o zgłoszenie w terminie do 20 sierpnia osób pragnących uczestniczyć w święcie. W bogatym programie imprezy znalazły się: turniej strzelecki, pochody, koncerty, zabawy.

Zaproszenie na uroczystość poświęcenia nowej strzelnicy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach, 1938 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach
Zaproszenie na uroczystość poświęcenia nowej strzelnicy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach, 1938 rok, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach

W okresie międzywojennym delegacja tarnogórskich strzelców brała m.in. udział w uroczystościach poświęcenia strzelnic w Inowrocławiu (29 i 30 czerwca 1928 r.) i w Katowicach (1 do 9 października 1938 r.). W ostatnim z wymienionych przypadków władze Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach zwróciły się z prośbą (19 września 1938 r.) do tarnogórskiego burmistrza Fryderyka Antesa, aby przyjął godność ojca chrzestnego. Imprezę przygotowano z wielkim rozmachem, a honorowym patronatem objął ją wojewoda Michał Grażyński. Obok niego w Komitecie Honorowym znalazło się wielu znanych przedstawicieli władz lokalnych (marszałek sejmu śląskiego Karol Grzesik, prezydent Katowic Adam Kocur, starosta katowicki Wilhelm Seidler, przewodniczący Rady Miejskiej w Katowicach Jan Piechulek) i Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP (prezes honorowy Zygmunt Głowacki, prezes Stanisław Maciejewski). Impreza połączona była z 13. turniejem Okręgu Śląskiego, a wśród zapraszających znajdował się 2. wiceprezes okręgowy, tarnogórzanin – Piotr Pilchowski. Właściwa uroczystość poświęcenia nowej strzelnicy, zlokalizowanej na tzw. Bugli, odbyła się 2 października 1938 r. Dzień wcześniej w sobotę 1 października w Kościele Garnizonowym pw. św. Kazimierza o godzinie 7.15 odprawiono mszę świętą za zmarłych członków towarzystwa. Jeszcze tego samego dnia o godzinie 20.00 zorganizowano capstrzyk, podczas którego uczestnicy złożyli wieniec pod Pomnikiem Nieznanego Powstańca na pl. Wolności. W dniu następnym o 10.00 rozpoczęło się nabożeństwo w kościele Chrystusa Króla (obecnie Archikatedra). Po jego zakończeniu o 11.30 pochód przemieścił się ulicami Katowic na strzelnicę, gdzie o 13.00 miało miejsce uroczyste poświęcenie nowego obiektu brackiego, strzały honorowe, a następnie wspólny posiłek i rozpoczęcie zawodów strzeleckich trwających aż do 8 października. Szczególną oprawę imprezy miał także jej ostatni dzień. Odbyły się wówczas: proklamacja i intronizacja królów (Okręgu oraz katowickiego Bractwa), barwny pochód ulicami miasta oraz wręczenie nagród zakończone zabawą taneczną.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 81

Okładka Montes nr 81