Tarnogórski ośrodek rehabilitacyjny

CZĘŚĆ XIV

Pawilon A, mieszczący kuchnię centralną i administrację.  Stan ze stycznia 2015 roku
Pawilon A, mieszczący kuchnię centralną i administrację. Stan ze stycznia 2015 roku

Drugi etap budowy ośrodka rehabilitacyjnego w parku reptowskim stopniowo dobiegał końca. Stopniowo, bo inwestycja miała potrwać jeszcze jakiś czas

Jednym z obiektów, który miał służyć pacjentom przez ponad trzydzieści lat, była pralnia. Rozpoczęto ją wznosić w październiku 1966 r., a miejsce pod budowę wybrano niedaleko kotłowni, czyli przy skrzyżowaniu drogi dojazdowej do ośrodka rehabilitacyjnego z ul. Pyskowicką. Pralnia i kotłownia znajdowały się więc już na terenie Starych Tarnowic. Odbiór techniczny pralni odbył się 10 marca 1969 r., gdy nie wszystkie prace w obiekcie były skończone. Niegotowa była elewacja, instalacja odgromowa oraz brakowało docelowego ukształtowania terenu przy budynku. Pierwotnie rozruch pralni planowano rozpocząć w połowie kwietnia. Przeprowadzono go jednak nieco później, od 5 maja do 28 czerwca 1969 r.

Kilkaset metrów od pralni, u podnóża wzgórza, lecz już w reptowskim parku, stanął pawilon H, zwany wydziałem samochodowym. Był on jednym z warsztatów szkolnych, przeznaczonych do zdobywania zawodu przez podopiecznych ośrodka rehabilitacyjnego. Obiekt zaprojektowano w lutym 1964 r. i wykonano najwcześniej ze wszystkich budynków warsztatowych w reptowskim parku. Początkowo zabudowania pełniły funkcję magazynową, potem zyskały docelowe przeznaczenie. Uruchomiono w nich myjnię samochodową, stanowisko konserwacji i diagnostyki pojazdów oraz cztery boksy garażowe. Od momentu zaprojektowania do czasu oddania do użytku zmienił się jednak program nauczania zawodu mechanika pojazdów samochodowych. Aby sprostać zmienionym wymaganiom dydaktycznym, w 1969 r. zaszła konieczność adaptacji tych budynków do nowych potrzeb szkolnych. Trzeba było umieścić w nich nowe wyposażenie. Równocześnie w roku szkolnym 1969/1970 otworzono w reptowskim ośrodku pierwszą klasę zasadniczej szkoły zawodowej o kierunku mechanik samochodowo-ciągnikowy, likwidując jednocześnie dotychczasowe kursy mechanika samochodowego.

Reptowskie warsztaty samochodowe przeznaczone były nie tylko do nauki zawodu dla przyszłych mechaników samochodowych, lecz także do świadczenia usług dla ludności. Kierowcy mogli tutaj przyjechać, aby na miejscu dokonać regulacji świateł, skontrolować stan techniczny układu kierowniczego czy układu hamulcowego, sprawdzić stan przedniego zawieszenia a nawet zasięgnąć fachowej porady co do prawidłowej eksploatacji samochodów. Bywało, że niekiedy takie usługi były wykonywane bezpłatnie w czynie społecznym. Jak donosiła tarnogórska prasa, personel warsztatów samochodowych zobowiązał się dokonywać bezpłatnych usług w dniach od 22 do 27 kwietnia 1974 r. w godzinach od 15 do 19.

Po drugiej stronie wzgórza wznoszono obiekty szpitala rehabilitacyjnego, stanowiące trzeci etap budowy. W maju 1968 r. rozpoczęto prace przy budowie pawilonów, oznaczonych literami J, K, natomiast nieco później - pawilonów M, N, P, R. Pawilon J o powierzchni użytkowej 1997 m2 mieścił zaplecze diagnostyczne, czyli protezownię, seriograf, agregatorownię i magazyn apteczny. Pawilon K o powierzchni użytkowej 1468 m2 miał na parterze aptekę, na wysokim parterze trakt operacyjny a na piętrze laboratorium. Częściowy odbiór pomieszczeń w pawilonach J i K nastąpił 11 grudnia 1971 r.

Cztery kolejne pawilony M, N, P, R o powierzchni od 1065 m2 do 1225 m2 były przeznaczone na sale z łóżkami pacjentów. Budowę pawilonu P rozpoczęto 13 lutego 1969 r., 30 lipca tegoż roku dokonano odbioru instalacji centralnego ogrzewania i wodociągowej, a 18 sierpnia 1969 r. podpisano protokół odbioru stanu surowego. Dalsze prace w pawilonach M, N, P i R wykonywano jeszcze w latach 1970-1971.

Budowniczowie reptowskiego ośrodka z pewnością nie kładli nacisku na rekordowe tempo budowy. Wznoszenie kolejnych pawilonów szpitalnych trwało latami, co zresztą nie było niczym nadzwyczajnym w ówczesnym budownictwie socjalistycznym. Jak wynika choćby z Dziennika Budowy pawilonu K, prace ziemne rozpoczęto tam 18 kwietnia 1968 r., roboty przy fundamentach przeprowadzono od 27 kwietnia do 23 lipca 1968 r., prefabrykowany dach układano od 4 do 10 października 1969 r., a tynki zewnętrzne naniesiono od 2 października do 15 listopada 1971 r. Cykl budowy obiektu trwał więc ponad trzy i pół roku. Wykonawcą pawilonu K było Przedsiębiorstwo Budowlane Przemysłu Węglowego w Katowicach, Grupa Robocza nr 4 w Radzionkowie.
Spośród obiektów trzeciego etapu budowy jako pierwszy został oddany do użytku dwukondygnacyjny, podłużny pawilon A usytuowany równolegle do osi wzgórza przy drodze okalającej wzgórze. Umieszczono w nim kuchnię centralną i administrację ośrodka. Oddano go do użytku 15 września 1969 r., natomiast pierwszego dnia października 1969 r. podjęto rozruch urządzeń technologicznych, trwający do 15 grudnia. Część administracyjną budynku rozpoczęto eksploatować 10 grudnia 1969 r. Na parterze urządzono gabinety dyrektorskie, księgowość i dział kadr, a na pierwszym piętrze pokoje noclegowe dla personelu. Centralna kuchnia rozpoczęła wydawanie posiłków 1 maja 1970 r., a 22 czerwca tegoż roku sporządzony został protokół z posiedzenia Komisji Głównej Rozruchu.

Prowadzenie wielkiej budowy nie mogło pozostać obojętne dla dotychczasowych funkcji parku. Służył on wcześniej jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy oraz cel wycieczek, ze względu na istniejącą tam podziemną trasę turystyczną. Jednak kontrola gospodarki leśnej nie wykazała wyrębów większych ponad te wynikające z wymogów budowy poszczególnych obiektów ośrodka rehabilitacyjnego oraz z wymagań pielęgnacyjnych drzewostanu. Kontrolę przeprowadził 11, 13 i 17 września 1968 r. inspektor wydziału leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Stwierdził on, że odkąd z początkiem 1965 r. gospodarstwo leśne o powierzchni 180 hektarów zostało przekazane przez Nadleśnictwo Wieszowa na rzecz ośrodka rehabilitacyjnego, pozyskanie drewna z reptowskiego parku nie przekraczało kilku tysięcy metrów sześciennych rocznie. I tak w 1965 r. pozyskano 3404 m3 drewna, w 1967 r. 1833 m3, a w 1967 r. - 2507 m3.

Gorzej przedstawiała się sytuacja odnośnie ruchu pojazdów budowy przez park. Stare dróżki parkowe były nieprzystosowane do przewozu wielotonowych ładunków na ciężarówkach, wywożących ziemię i skały z wykopów oraz przywożących materiały budowlane. Szczególnym problemem było to, że ciężarówki i wywrotki kompletnie zniszczyły drogę, używaną dotąd przez autokary wycieczkowe. Drogą tą dowożono przez park do szybu Ewa turystów, pragnących zwiedzić Sztolnię Czarnego Pstrąga. Z szybko jeżdżących wywrotek spadały kamienie, stanowiąc zagrożenie dla postronnych osób. Natomiast kierowcy autokarów wycieczkowych dowożących turystów do sztolni musieli się borykać z bolączką uszkodzonych resorów.

Jednym z pomysłów na zaradzenie tej sytuacji miało być przygotowanie drogi objazdowej, jednak kierownictwo budowy nie kwapiło się, aby ją wytyczyć. Doszło nawet do tego, że dotychczasową drogę dojazdową do sztolni postanowiono w 1968 r. przegrodzić płotem. Wykopane zostały dziury w jezdni, w których planowano wstawić słupy ogrodzeniowe. Odstąpiono od tego dopiero po interwencji władz Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, zarządzającego Sztolnią Czarnego Pstrąga.

O tego rodzaju trudnościach nie wiedzieli zapewne członkowie zagranicznych delegacji przyjeżdżających do reptowskiego ośrodka rehabilitacyjnego, których częstokroć zabierano także na przejażdżkę łodziami w Sztolni Czarnego Pstrąga. Oba te miejsca w reptowskim parku odwiedzili 25 września 1968 r. duńscy goście Martin Hansen - działacz Związku Młodzieży Komunistycznej Danii oraz Gunnar Kanstrup - członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Danii. Zarówno ośrodek, jak i sztolnię w 1969 roku odwiedzili Béla Németh - ambasador Węgier w Polsce, Czojdżilyn Purewdżan - I sekretarz Komitetu Centralnego Mongolskiego Rewolucyjnego Związku Młodzieży czy też Horst Sindermann - członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności. Sinderman przebywał w Reptach 12 września 1969 r., a w historii zapisał się później jako wicepremier w latach 1971-1973, a potem premier Niemieckiej Republiki Demokratycznej w latach 1973-1976.

Nie brakowało odwiedzin delegacji medycznych. I tak 4 grudnia 1969 r. rozbudowywane Górnicze Centrum Rehabilitacji Leczniczej i Zawodowej zwiedzał Leo A. Kaprio z Finlandii - naczelny dyrektor europejskiego Biura Regionalnego Światowej Organizacji Zdrowia (FAO). Towarzyszyli mu m.in. rektor Śląskiej Akademii Nauk Witold Niepołomski, dyrektor Instytutu Gruźlicy w Warszawie Jerzy Leowski i inni. Pół roku wcześniej, 2 czerwca 1969 r. z rozwojem reptowskiego ośrodka zapoznała się na miejscu delegacja Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, w tym minister Janusz Kostrzewski.

Wizyty te odnotowywane były przez lokalną prasę, która nagłaśniała słowa zachwytu i uznania wypowiadane przy tej okazji. A budowa ośrodka trwała nadal...

C.d.n.
Tekst i zdjęcia:
Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 80

Okładka Montes nr 80