Z dziejów komunikacji międzygminnej

Tymczasowe linie autobusowe

Jednodniowa bezpłatna linia autobusowa utworzona 9 maja 2014 roku  szlakiem inwestycji finansowanych z UE w Tarnowskich Górach
Jednodniowa bezpłatna linia autobusowa utworzona 9 maja 2014 roku szlakiem inwestycji finansowanych z UE w Tarnowskich Górach

Krótkotrwałe objazdy, zamknięcia dróg, przebudowy czy remonty wymuszały nieraz zmianę organizacji ruchu drogowego. Bywało, że Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach uruchamiał w takich przypadkach tymczasowe linie autobusowe. Czasami też takie linie tworzone były z myślą o dowozie pasażerów na konkretną imprezę.

Pierwszą tego rodzaju była okrężna linia autobusowa S, uruchamiana w latach 1992–1996 przez dwa dni w roku. Autobusy linii S kursowały z tarnogórskiego dworca przez ul. Wyspiańskiego, Gliwicką i Szczęść Boże do ul. Bytomskiej, skąd z powrotem jechały na dworzec. Trasa ta obsługiwana była także w kierunku przeciwnym. W zamyśle twórców, linia S miała dowozić pasażerów na doroczny sobotnio–niedzielny piknik organizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.

W sobotę 23 czerwca 2001 roku oraz w niedzielę 24 czerwca na terenie gminy Świerklaniec kursowały autobusy linii o nietypowej nazwie: Laba 2001. Dojeżdżały one do wszystkich sołectw gminy. Tabor do obsługi linii Laba 2001 zapewniło Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Świerklańcu. Autobusy tej dwudniowej linii kursowały zaledwie przez ponad siedemnaście godzin, od godziny 8 rano w sobotę do godziny 1:13 w niedzielę.

Dwa miesiące później jednodniową linię autobusową o numerze 78 D utworzono w Tarnowskich Górach. W niedzielę 26 sierpnia 2001 roku autobusy 78 D połączyły tarnogórski dworzec z przystankiem Strzybnica Szkoła. Z dworca odjeżdżały o pełnej godzinie od 9 rano, natomiast spod strzybnickiej szkoły – pół godziny po pełnej godzinie. Rozkład przewidywał zakończenie kursowania ostatniego autobusu o godzinie 23:46. Przewoźnikiem na linii 78 D był Telesfor Rzeczkowski.

Utworzenie dwóch tymczasowych linii autobusowych w poniedziałek 8 lipca 2002 roku związane było z budową w Świerklańcu ronda. Powstało ono na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 78 (Chałupki – Chmielnik) z drogą lokalną ze Świerklańca do Radzionkowa. Tego dnia całkowite zamknięcie ruchu na budowanym rondzie miało miejsce w godzinach od 8 do 13. Spowodowało to konieczność wytyczenia tras objazdowych dla autobusów PKS łączących Zawiercie z Tarnowskimi Górami, a także dla kilku linii MZKP, m.in. linii 17 łączącej Bytom z Mierzęcicami. Na czas kilkugodzinnego objazdu utworzono linię 5 BIS relacji Tarnowskie Góry dworzec PKP – Nakło Śląskie oraz linię 17 BIS o trasie Radzionków dworzec PKP – Orzech.

Czasami zamiast tworzyć tymczasową linię autobusową o nowym numerze, uruchamiano tymczasowe kursy na istniejącej już linii. Tak było 11 października 1998 roku na terenie Miasteczka Śląskiego i Świerklańca, w dniu ogólnopolskich wyborów samorządowych. Aby zwiększyć frekwencję głosujących, uruchomiono dodatkowe kursy linii 145: najpierw o godzinie 10:42 z przystanku Świerklaniec Park do Bibieli, potem o 11:00 z Bibieli do Brynicy, do której autobus przyjeżdżał na 11:09. Po postoju o 11:30 autobus wyruszał znowu w stronę Bibieli, do której dojeżdżał po dziesięciu minutach, by od razu zawrócić w stronę Brynicy. Tam docierał o godzinie 11:51 i włączał się w stały rozkład jazdy. Identyczne rozwiązanie zastosowano w sobotę i niedzielę 7 i 8 czerwca 2003 roku . W te dwa dni odbywał się plebiscyt nad przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i również autobus linii 145 już przed godziną 11 wyjechał w trasę ze Świerklańca do Bibieli, by potem obsłużyć skrócone kursy między Bibielą a Brynicą.

Od 13 października do 19 grudnia 2005 roku istniała tymczasowa linia minibusowa i numerze 180bis. Łączyła ona przystanek Wielowieś Skrzyżowanie ze Świniowicami. Umożliwiało to dojazd mieszkańcom Świnowic do Wielowsi w czasie, gdy z powodu objazdu nie kursowały tą trasą autobusy 180 i 743. Przewoźnikiem linii mikrobusowej była firma Sylwia Hanusek.

Poza objazdami jednodniowymi czy krótkotrwałymi zdarzały się też takie, które wymuszały wprowadzenie przejściowej organizacji ruchu na wiele miesięcy. Tak się stało 1 grudnia 2006 roku, kiedy to Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zamknęła most w ciągu drogi krajowej nr 78 nad linią kolejową nr 132 (Bytom – Wrocław Główny). Planowano, że zamknięcie potrwa około roku. Pozbawiło to mieszkańców Czekanowa bezpośrednich połączeń z terenem Tarnowskich Gór, Zabrza i Gliwic, jako że autobusy linii 80, 57 skierowane zostały objazdem przez Świętoszowice z pominięciem Czekanowa. Zmieniono też trasy linii 288 i 712. Wobec tego uruchomiona została linia 712 BIS łącząca Szałszę z Czekanowem. Tymczasowy rozkład jazdy okazał się nie całkiem spełniać potrzeby pasażerów. Już kilkanaście dni później, 18 grudnia 2006 roku został on zmieniony.

Powodem uruchomienia przez MZKP dwóch bezpłatnych linii autobusowych w Piekarach Śląskich była 3 maja 2007 roku 216 rocznica uchwalenia konstytucji. Miejskie obchody zorganizowano wtedy przy Kopcu Wyzwolenia. Obydwa autobusy podstawił tego dnia Telesfor Rzeczkowski z Piekar Śląskich. Pierwszy autobus – marki Jelcz – odjechał o godzinie 9:00 z przystanku Dąbrówka Wielka Skrzyżowanie. Stamtąd jego trasa prowadziła przez Brzeziny Śląskie, Osiedle Powstańców Śląskich, Brzozowice, Szarlej, ulicę Pod Lipami oraz Obwodnicę Zachodnią pod piekarski kopiec. Drugi z autobusów – marki Ikarus – miał wyznaczony odjazd na godzinę 9:10 z przystanku Kozłowa Góra. Jego trasa wiodła ul. Józefską, przez Osiedle Wieczorka, ulicami Bytomską, Pod Lipami oraz przez Obwodnicę Zachodnią do kopca. Po uroczystościach autobusy ruszyły w drogę powrotną.

Przez cały lipiec i sierpień 2012 roku w Miasteczku Śląskim i na obrzeżach gminy Świerklaniec funkcjonowała linia autobusowa 87 BIS. Miała ona jednak zupełnie inną trasę od linii o identycznym numerze, istniejącej wcześniej od 10 lipca 1993 roku do 14 października 1994 roku na trasie Stare Tarnowice – Tarnowskie Góry dworzec – Miasteczko Śląskie. Tym razem linię 87 BIS uruchomiono w relacji Żyglin Kościół – Ostrożnica – Brynica – Bibiela Pętla. Zastąpiła ona niemal wszystkie dotychczasowe kursy autobusów linii 87 i 145, które w te dwa wakacyjne miesiące przestały dojeżdżać do Bibieli i kończyły bieg na przystanku pod żyglińskim kościołem. Taka reorganizacja ruchu związana była z budową sieci kanalizacyjnej w Bibieli. Nie uruchomiono jedynie kursu z Bibieli minutę po godzinie piątej rano w stronę Żyglina. Od początku lipca do 2 sierpnia przewoźnikiem na lini 87 BIS był PKM Świerklaniec, a później aż do końca miesiąca – firma Nowak Transport ze Świerklańca.

Jednodniowa bezpłatna linia autobusowa utworzona została 9 maja 2014 roku w Tarnowskich Górach. Tego dnia ze stanowiska piątego na tarnogórskim dworcu autobusowym odjeżdżał autobus do przystanku Rybna Pałac. Godziny odjazdów wyznaczono na 9:00, 9:45, 10:30, 11:15, 12:00, 12:45, 13:30, 14:45, 15:00, 15:45 oraz 16:30. Była to linia o charakterze turystycznym, bo przejazd tej krótkiej kilkukilometrowej trasy miał trwać aż około 105 minut. Długi czas przejazdu wynikał z tego, że postoje wyznaczono przy wybranych obiektach, wybudowanych przy pomocy europejskiego dofinansowania. Pasażerowie mogli więc nie tylko odbyć przejażdżkę do Rybnej i z powrotem, lecz także zwiedzić nowe budowle w mieście.

Remont drogi wojewódzkiej nr 907 i jej całkowite zamknięcie na odcinku Toszek – Wielowieś na początku września 2014 roku wymusił zmianę organizacji komunikacji pasażerskiej w tamtym rejonie. Między innymi w dniach 8 i 9 września 2014 roku uruchomiono kursowanie tymczasowej linii autobusowej BIS na trasie Świbie Poczta – Świbie – Wiśnicze – Błażejowice – Gajowice Skrzyżowanie z drogą 907 na żądanie – Gajowice. Trasa linii BIS w kierunku ze Świbia do Gajowic wynosiła 5,5 km. Natomiast w przeciwną stronę autobus pokonywał 4,7 km, pomijając Błażejowice, a obsługując w zamian przystanek Wiśnicze Caritas. Czas jazdy ze Świbia do Gajowic wynosił 11 minut, a w drugą stronę – 10 minut. Opracowany przez MZKP rozkład jazdy przewidywał wyjazdy autobusu BIS spod poczty w Świbiu o 5:02, 5:45, 6:43, 7:04, 7:49, 10:29, 12:07, 12:39, 13:05, 13:42, 14:03, 14:27, 14:48, 15:17, 15:38 oraz 16:11. W Błażejowicach autobus zatrzymywał się na dodatkowym przystanku przy skrzyżowaniu z jedną z dróg do Wiśnicza. W późniejszych godzinach autobus BIS w te dwa dni nie kursował, gdyż wtedy po opisanej trasie dodatkowo realizowane były kursy linii 152.

Podobnie krótki był żywot linii minibusowej 287, istniejącej tylko 16 i 17 lipca 2015 roku na terenie Miasteczka Śląskiego. Przewoźnikiem było tu Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Świerklańcu. Tymczasową linię utworzono na dwa dni z powodu zupełnego wstrzymania ruchu na drodze wojewódzkiej nr 912 między Żyglinem a Ostrożnicą z uwagi na jej asfaltowanie. Linia 287 miała trzy warianty trasy. W pierwszym kursowała z przystanku Żyglin Kościół ulicami Śląską, Imielów, Władysława Łokietka, Starowiejską do Bibieli Pętli, skąd z powrotem przez ul. Starowiejską i Władysława Łokietka docierała do Brynicy. Drugi wariant przewidywał przejazd trasą: Żyglin Kościół – Śląska – Imielów – Władysława Łokietka – Starowiejska – Bibiela Pętla. Trzeci wariant zakładał przejazd spod żyglińskiego kościoła przez ulice Śląską, Imielów i Władysława Łokietka do Brynicy.

Przy przejazdach liniami tymczasowymi wprowadzano przepisy nieco odmienne w stosunku do standardowo obowiązujących w komunikacji pasażerskiej. W przypadku linii uruchamianych z powodu objazdów kierowcy zazwyczaj byli zobowiązani oczekiwać na przystankach przesiadkowych na autobusy innych linii. W niektórych przypadkach pasażerowie korzystający z biletów jednokrotnego kasowania mogli kontynuować przejazd z danym biletem po przesiadce.

Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 79

Okładka Montes nr 79