Z dziejów komunikacji międzygminnej

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_78_06-mzkp.jpgLinia 132 Bytom - Wieszowa

Po zlikwidowaniu tramwajów z Bytomia do Wieszowy, głównym środkiem transportu publicznego pomiędzy tymi miejscowościami stał się autobus. Przebycie tej trasy autobusem zajmowało nieco ponad pół godziny.

Wieszowa uzyskała połączenie tramwajowe z Bytomiem w 1925 roku, kiedy to oddano do użytku jednotorową linię z mijankami o rozstawie szyn 1435 mm. Odtąd możliwy stał się dojazd z Bytomia do Wieszowy przez Miechowice i Rokitnicę. Końcowy przystanek znajdował się na wschodnim skraju wsi. Linia funkcjonowała ponad pół wieku. Ruch tramwajów wstrzymano 2 maja 1983 roku. Powodem była konieczność budowy nowego wiaduktu drogowego w Bytomiu nad linią kolejową na wysokości stacji kolejowej Bytom Karb. Chociaż zamierzano wstrzymać ruch tramwajów tylko tymczasowo, to po kilkunastu latach torowisko rozebrano niemal całkowicie, a plany jego odbudowy nie przewidywały już powrotu tramwajów do północnych dzielnic Zabrza i do Wieszowy.

Nie oznaczało to jeszcze końca transportu szynowego w Wieszowie. Przez wieś prowadziła linia kolejowa Tworóg Brynek - Wieszowa - Zabrze Mikulczyce. Jednak przejazd z Wieszowy do Bytomia koleją wymagał przesiadki na dworcu w Zabrzu Mikulczycach, a pociągi kursowały stosunkowo rzadko.

Całkowite zamknięcie możliwości przejazdu przez tory kolejowe w Bytomiu Karbiu sprawiło, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach musiało diametralnie przeorganizować komunikację pasażerską na trasie z Bytomia do Zabrza Rokitnicy i do dalszych miejscowości, w tym do Pyskowic czy Wieszowy. Od 2 maja 1983 roku skrócono nie tylko kursowanie linii tramwajowych nr 31, 32 i 33 do przystanku Bytom Łużycka. Równocześnie autobusy wielu linii łączących dworzec w Bytomiu z Miechowicami, oraz z miejscowościami położonymi na zachód od Bytomia, skierowane zostały kilkukilometrowym objazdem przez ul. Strzelców Bytomskich i Dąbrowę Miejską do Karbia. Na sporym odcinku objazd prowadził więc szosą z Bytomia do Tarnowskich Gór. Na tą też trasę skierowane zostały autobusy linii 132 z Bytomia do dworca kolejowego w Wieszowie. Ich trasa pokrywała się więc częściowo z trasą autobusów linii 19 kursujących między Bytomiem a Tarnowskimi Górami.

Równocześnie 2 maja 1983 roku utworzone zostały inne linie autobusowe: wewnątrzbytomska 623 oraz międzygminna 724. Autobusy 724 kursowały z bytomskiego dworca przez ul. Strzelców Bytomskich, Dąbrowę Miejską, Karb, Kopalnię Węgla Kamiennego „Bobrek” i Miechowice Plac Szpitalny, a następnie przez zabrzańską Rokitnicę do końcowego przystanku Wieszowa dworzec PKP. O ile jednak linia 724 została po kilku latach zlikwidowana, to linia 132 okazała się bytem od niej trwalszym.

Po tym, jak w 1991 roku postawiono w stan likwidacji Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach, przewoźnikiem a zarazem organizatorem przewozów na linii 132 zostało Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Bytomiu. Był czas, że w autobusie 132 można było kasować różne bilety w zależności od tego, po terenie jakich miast i gmin podróżny jechał. Z początkiem lipca 1993 roku zaczęła obowiązywać Unia Biletowa, zawarta przez Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Świerklańcu, Porozumienie Komunikacyjne w Gliwicach, Porozumienie Komunikacyjne w Tychach oraz gminę Bytom. W tym samym terminie własne bilety i taryfę wprowadził Komunikacyjny Związek Komunalny GOP w Katowicach, którego członkiem było m.in. Zabrze. Równocześnie MZKP Świerklaniec wprowadziło taryfę dwustrefową, odmienną od tej w KZK GOP, w którym obowiązywała stała cena biletu jednorazowego na całej trasie przejazdu. Na linii 132 podczas przejazdu po terenie Bytomia ważne więc były bilety Unii Biletowej - lecz tylko z literką B, natomiast na terenie Zabrza - dodatkowo także bilety KZK GOP. Gdy natomiast podróżny chciał odbyć przejazd autobusem 132 tylko po terenie gminy Zbrosławice, a więc po Wieszowie, miał do wyboru: bilet PKM Bytom albo dowolny bilet Unii Biletowej. Zasady te mogły być nieczytelne dla osób sporadycznie podróżujących autobusami. W marcu 1994 roku PKM Bytom wprowadził nowy cennik. Odtąd jadąc linią 132 można było wybrać bilet unijny, albo tańszy od niego bilet bytomski. Kres temu zamieszaniu przyniosło jesienią 1994 roku podpisanie porozumienia pomiędzy KZK GOP i MZKP o zastosowaniu wspólnej, tej samej taryfy od początku kolejnego roku. W następstwie tego, że miasto Bytom zostało członkiem KZK GOP, linia autobusowa 132 stała się linią należącą do katowickiego związku.

Mniej więcej w tym czasie skrócona została trasa linii 132. Trwająca wiele lat budowa wiaduktu drogowego nad torami kolejowymi w Bytomiu Karbiu dobiegła końca i autobusy 132 nie musiały już jeździć objazdem przez Dąbrowę Miejską. Taki stan rzeczy odnotował książkowy rozkład jazdy autobusów, wydany w 1996 roku przez MZKP Tarnowskie Góry. Obok czterdziestu sześciu linii MZKP, znalazło się w nim też dwanaście linii KZK GOP, w tym i linia 132. Jej trasa z bytomskiego dworca PKP do dworca PKP w Wieszowie liczyła 15,6 km. Autobus 132 miał wtedy 18 par kursów w dni robocze i 12 par kursów w dni wolne. Z wieszowskiego dworca pierwszy poranny odjazd wyznaczono na 5:02 w dni robocze i na 5:50 w dni wolne, natomiast ostatni kurs realizowany był codziennie o 22:43. Czas przejazdu całej trasy wynosił 34 minuty, a po drodze między obu dworcami znajdowało się 17 przystanków pośrednich. Warto zauważyć, że w tym czasie na terenie Zabrza pomiędzy przystankami Rokitnica Gen. Andersa a Rokitnica Pętla rozkład linii 132 nie przewidywał jeszcze przystanku Rokitnica Pomorska, wprowadzonego niedługo później.

Z początkiem marca 1999 roku KZK GOP wprowadził zmianę rozkładu linii 132. Odtąd w dni robocze przewidywał on już nie 18, lecz tylko 14 par kursów. Z Bytomia autobus 132 odjeżdżał od 4:35 do 22:14. Rozkład na dni wolne tak jak dotąd zakładał 12 par kursów - z Bytomia od 5:07 do 22:17. Przejściowe utrudnienia dotknęły pasażerów linii 132 ponad dwa lata później. W listopadzie 2001 roku KZK GOP tłumacząc się zmniejszeniem dotacji ze strony zarządu województwa śląskiego, postanowił w dwóch ostatnich miesiącach roku wprowadzić ograniczenia w funkcjonowaniu ponad czterdziestu linii autobusowych, w tym i linii 132.

Wprowadzona 14 stycznia 2002 roku zmiana rozkładu jazdy linii 132 nie przyniosła zasadniczych przetasowań. Nadal pasażerowie mieli do dyspozycji po 14 kursów w każdą stronę w dni robocze i po 12 w dni wolne. Nieco wcześniej odbywały się pierwsze poranne kursy: z Bytomia o 4:30, a z Wieszowy o 5:00. Podobnie kosmetyczną zmianę wprowadzono 1 grudnia 2003 roku. Od tego dnia drugi poranny kurs z Wieszowy w dni robocze zaczął odjeżdżać o 5:35, a więc o pięć minut wcześniej, niż dotychczas.

W tym czasie obsługę linii przejął już inny przewoźnik. Od początku istnienia linia 132 przypisana była do bytomskiej zajezdni WPK Katowice, przekształconej potem w PKM Bytom. Od lipca 2002 roku przewoźnikiem na liniach 20, 132 i 184 została firma Meteor z Jaworzna. Mimo tego w datowanym na grudzień 2002 roku pierwszym numerze bezpłatnej „Gazetki Autobusowej”, wydawanej przez PKM Bytom, zamieszczony został schemat linii autobusowych obsługiwanych przez bytomską firmę, na którym zaznaczono zarówno linie 20 i 184 do Pyskowic, jak i linię 132 do Wieszowy. Było to przeoczenie. Bytomskie przedsiębiorstwo nie chciało się łatwo pogodzić z utratą obsługi linii łączących gminę Zbrosławice z Bytomiem, toteż na łamach Gazetki w numerze 12 z listopada/grudnia 2003 roku posypała się krytyka pod adresem Meteora: „Jak długo pasażerów wozić będą autobusy firmy, która nie zatrudnia pracowników, jeździ na oleju opałowym i wysyła na trasy pijanych kierowców?”. Potem opinię publiczną poruszył jeszcze wypadek, jaki miał miejsce 4 sierpnia 2004 roku w Wieszowie w autobusie 132 na końcowym przystanku. Wkrótce też firma Meteor przestała być przewoźnikiem na linii 132. Chociaż umowa na jej obsługę była zawarta do połowy 2010 roku, to została zakończona przed terminem 29 sierpnia 2005 roku. Od następnego dnia przez kolejne trzy miesiące trasę linii 132 obsługiwało Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Świerklańcu. Potem kolejnymi przewoźnikami zostały firmy Nowak Transport z Nowego Chechła (od 1.12.2005 do 30.11.2008), Irex Sosnowiec (od 1.12.2008 do 31.8.2009), a po niej Usługi Transportowe Krzysztof Pawelec z Biechowa w województwie świętokrzyskim.

Wiosną 2005 roku KZK GOP i MZKP porozumiały się w sprawie wydłużenia trasy przejazdu autobusów 132 na terenie gminy Zbrosławice, ale tylko w dni robocze. Zmiana ta wprowadzona została 1 kwietnia 2005 roku. Odtąd autobus ten po dojechaniu do dworca PKP w Wieszowie zawracał do skrzyżowania i kontynuował jazdę poprzez Boniowice Konary do przystanku Kamieniec Szkoła. Równocześnie przesunięto czasy odjazdów w kilku kursach nie tylko linii 132, lecz także 20 i 80. Dzięki temu mieszkańcy Wieszowy uzyskali możliwość przesiadki przy kamienieckiej szkole na autobusy jadące w stronę Gliwic, Pyskowic czy Tarnowskich Gór. W dni wolne trasa pozostała niezmieniona. W późniejszym czasie zmodyfikowano nieco to rozwiązanie, ograniczając większość kursów do trasy Bytom - Wieszowa, a w wydłużonej relacji pozostawiając tylko kilka kursów w dni robocze.

Nietypowa sytuacja miała miejsce 16 lutego 2011 roku. Tego dnia trzeba było całkowicie wstrzymać ruch pojazdów na ul. Dworcowej w Wieszowie, co uniemożliwiło dojazd autobusom 132 do końcowego przystanku. Z obsługi wypadł także przystanek Wieszowa Dworcowa, a autobusy z konieczności kończyły bieg na skrzyżowaniu drogi krajowej 94 z ul. Dworcową i tam zawracały.

Kilka miesięcy później nastąpiła drobna modyfikacja rozkładu. Od niedzieli 1 maja 2011 roku na prośbę mieszkańców Wieszowy przesunięto w dni wolne przedostatni wieczorny kurs z Bytomia z godziny 20:40 na 20:45. Trzy lata później przejściowo autobusy 132 przestały zajeżdżać do Boniowic i Kamieńca. Spowodowane to było tym, że 28 lipca 2014 roku rozpoczęto remont pętli autobusowej przy Zespole Szkół w Kamieńcu przy ulicy Gliwickiej. Na czas remontu autobusy 132 we wszystkich kursach kończyły bieg na przystanku Wieszowa PKP. Po zakończeniu remontu, od 28 sierpnia 2014 roku przystanek Kamieniec Szkoła z powrotem zaczął przyjmować autobusy, które wcześniej na niego zajeżdżały.

Kilka dni później, 1 września 2014 roku wprowadzono nowy rozkład jazdy linii 132, przewidujący 11 par kursów w dni robocze i 12 w dni wolne na tej trasie. Rozkład zawierał w dni robocze trzy wydłużone kursy z Bytomia do Kamieńca, o godzinach 6:11, 14:12 oraz 15:12. Natomiast z przystanku Kamieniec Szkoła do Bytomia wprowadzono cztery kursy, o 5:20, 6:59, 15:03 oraz 16:01. Czas przejazdu z Bytomia do Kamieńca wynosił 45 minut, a z Bytomia do Wieszowy PKP - 36 minut. Kursy w stronę Bytomia były o minutę krótsze.

Dzięki istnieniu linii autobusowej 132 Wieszowa była przez lata jedną z nielicznych miejscowości powiatu tarnogórskiego leżących w granicach MZKP, posiadających więcej bezpośrednich połączeń z Bytomiem, niż z Tarnowskimi Górami.

Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 78

Okładka Montes nr 78