Z dziejów komunikacji międzygminnej

Autobusem ze Stroszka do Gliwic

Na przełomie XX i XXI wieku mieszkańcy gminy Zbrosławice mogli korzystać w dni robocze z bezpośredniego połączenia autobusowego z bytomską dzielnicą Stroszek. Zapewniała je w kilku kursach na dobę linia 57, a później osobna linia 257

Zasadnicza trasa linii autobusowej 57 prowadziła z zabrzańskiej dzielnicy Helenka przez należący do gminy Zbrosławice Czekanów do Gliwic, a w niektórych okresach także dalej, do gminy Rudziniec. Końcowy przystanek znajdował się wówczas w Taciszowie, a także w Kleszczowie. Po drodze autobus przejeżdżał także przez jeden przystanek na terenie Wieszowy.

Pojedyncze wydłużone kursy linii 57 do Stroszka uruchomiło Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Gliwicach, które było przewoźnikiem na tej linii. Na osiedlu Stroszek autobus kursował jednokierunkowo do końcowego przystanku Stroszek Poczta. Główny przystanek Stroszek Osiedle obsługiwany był przez wozy linii 57 tylko na stanowisku, na którym zatrzymywały się autobusy 19 i 820 w stronę Tarnowskich Gór. Po wyjechaniu ze Stroszka, autobus 57 jechał przez las drogą do Stolarzowic, po czym przekraczał granicę Bytomia i Zabrza, wjeżdżając do osiedla Helenka. Od Helenki funkcjonowała już standardowa trasa linii 57, na której znajdowały się Rokitnica, następnie przystanek Wieszowa droga do Górnik, zabrzańskie Grzybowice, Czekanów i dalej kolejne przystanki w Gliwicach.

Przez pierwsze tygodnie istnienia wydłużonych kursów linii 57 do Stroszka zajeżdżały tam autobusy przegubowe. Później przewoźnik kierował na tę trasę już tylko zwykłe autobusy. Z przystanków w Czekanowie autobusy do Stroszka odjeżdżały około piątej i szóstej rano oraz po godzinach czternastej i piętnastej, natomiast w stronę Gliwic – mniej więcej godzinę później. Cztery pary połączeń w ciągu dnia stanowiły skromną ofertę, ale wystarczającą dla osób z Czekanowa czy Wieszowy, które chciały np. odwiedzić targowisko w bytomskim Stroszku, albo dojechać na mecz piłkarski rozgrywany na pobliskim stadionie klubu sportowego Ruch Radzionków. Z połączeń miały też szansę korzystać dzieci i młodzież z podgliwickich miejscowości, chcące dojeżdżać do szkół w Stroszku.

Początek ostatniej dekady XX wieku charakteryzował się dużą zmiennością zasad taryfowych, obowiązujących w komunikacji międzygminnej. W autobusach linii 57 docierających do przystanku Stroszek Poczta początkowo ważne były bilety gliwickie, potem od lipca 1993 roku do końca 1994 roku obowiązywały tam bilety Unii Biletowej. Jesienią 1994 roku KZK GOP i MZKP podpisały umowę o stosowaniu wspólnej taryfy i identycznych biletów, jednak pełna integracja z punktu widzenia pasażerów linii 57 nastąpiła dopiero po tym, jak w 1995 roku Bytom, a z początkiem 1997 roku Gliwice przystąpiły do KZK GOP.

Opublikowany w 1996 roku przez Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach zbiorczy rozkład jazdy linii autobusowych kursujących na terenie MZKP zawierał również tabele rozkładowe linii 57. Chociaż autobusy te kursowały wtedy od Taciszowa przez Kleszczów, Gliwice, Czekanów, skrawek Wieszowy i północne dzielnice Zabrza aż do bytomskiego Stroszka, to nie było ani jednego bezpośredniego kursu łączącego Stroszek z Taciszowem. Istniały tylko cztery pary kursów pomiędzy Gliwicami a Stroszkiem. Pierwszy poranny autobus w stronę Stroszka zaczynał kurs z przystanku Gliwic Piwna o 4:43, kwadrans później odjeżdżał z Czekanowa, a o 5:06 z przystanku Wieszowa Droga do Górnik. Na końcowy przystanek Stroszek Poczta przyjeżdżał na 5:29, czyli po 46 minutach jazdy. Drugi poranny autobus na tej trasie wyruszał z Gliwic Piwnej półtorej godziny później, czyli o 6:13, a kończył jazdę pod pocztą w Stroszku minutę przed godziną siódmą. Popołudniowe odjazdy z Gliwic Piwnej wyznaczono na 14:13 i 15:13 i również w ich przypadku rozkładowy czas jazdy wynosił 46 minut.

W stronę Gliwic autobusy odjeżdżały ze Stroszka o godzinach 5:39, 7:09, 15:09 i 16:09. Końcowy przystanek w tych kursach znajdował się w Gliwicach na Placu Piastów, a więc niedaleko od ul. Piwnej. W tę stronę rozkładowy czas jazdy wynosił 48 minut i był on o dwie minuty dłuższy, niż w drugą stronę. Również i dystans pokonywany przez autobusy nie był identyczny w obu kierunkach. Ze Stroszka Poczty do Gliwic wynosił 23,7 km, podczas gdy w przeciwną stronę był o dwieście metrów krótszy. Autobus 57 kursy do Stroszka i ze Stroszka wykonywał wyłącznie w dni robocze.

Po raz ostatni autobusy 57 pojawiły się na tej trasie we wtorek 10 listopada 1998 roku. Od czwartku 12 listopada 1998 roku kursy te zostały wydzielone w osobną linię autobusową, oznaczoną numerem 257, z zachowaniem dotychczasowego rozkładu i trasy przejazdu. Rozkład ten później ulegał tylko nieznacznym korektom. Przykładowo od 2 listopada 2000 roku pierwszy poranny autobus 257 z Gliwic Piwnej odjeżdżał o 4:40, zamiast jak dotąd o 4:47. Pozostałe odjazdy z tego przystanku odbywały się o 6:07, 14:12 oraz 15:12. Ten ostatni kurs dodatkowo przebiegał przez przystanki Gliwice Dąbrowskiego i Gliwice Poniatowskiego. Jednocześnie przyspieszono wtedy godzinę wyjazdu w pierwszym kursie z Bytomia Stroszka, z 5:40 na 5:30. Trzy dalsze odjazdy z przystanku Stroszek Poczta były wtedy wyznaczone na 7:00, 15:10 i 16:05. Czas przejazdu ze Stroszka do przystanku Wieszowa Droga do Górnik wynosił 25 minut, do Czekanowa - 32 minuty, a do Szałszy - 35 minut. Tak jak dotąd, trasa autobusu 257 kończyła się w Gliwicach na Placu Piastów.

Bardzo podobnie wyglądał kolejny rozkład jazdy linii 257, ważny od 1 czerwca 2001 roku. Jedyna zmiana w stosunku do poprzedniego rozkładu polegała na przesunięciu odjazdu z Gliwic Piwnej w ostatnim kursie, z godziny 15:12 na 15:15. Autobus ten przestał też przejeżdżać przez przystanki Gliwice Dąbrowskiego i Gliwice Poniatowskiego, co pozwoliło na zaoszczędzenie trzech minut. Dwa lata później nastąpiła ostatnia, drobna modyfikacja rozkładu linii 257. Od 1 czerwca 2003 roku uruchomiony został przystanek na żądanie Zabrze Grzybowice Hallera, przy którym odtąd oprócz 257, zatrzymywały się także autobusy nr 57, 80 i 112.

Do końca 2001 roku trasę linii 257 obsługiwało Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Gliwicach. Potem od 2 stycznia 2002 roku przewoźnikiem zostało Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Bytomiu. Chociaż podpisana umowa zakładała kilkuletnią pracę dla pojazdów z zajezdni bytomskiego PKM-u, to stało się inaczej. Po raz ostatni autobusy linii 257 wyjechały na drogi w środę 18 czerwca 2003 roku. Po tym dniu linia została zlikwidowana. Pierwotnie zamierzano ją zawiesić tylko na okres wakacji letnich, ale na początku września opublikowany został komunikat przesądzający o tym, że linia 257 nie wróci już na trasę. Zbiegło się to z innymi redukcjami poczynionymi przez KZK GOP, np. z likwidacją kursów 139 pomiędzy Bytomiem a Chorzowem.

Co ciekawe, linia 257 nie była jedynym połączeniem bytomskiego Stroszka z Gliwicami. Swego czasu podczas remontu torowiska tramwajowego w Zabrzu na Placu Wolności spora część tramwajów z zajezdni w Gliwicach została czasowo przeniesiona do zajezdni w Bytomiu Stroszku. Wówczas to tramwajarze uruchomili przewóz pracowniczy autobusem marki Ikarus na trasie Bytom Stroszek Zajezdnia - Zabrze Rokitnica - Zabrze Centrum - Gliwice Zajezdnia. Z natury swej nie służył on do przewozu postronnych pasażerów.

Po likwidacji linii 257, podróż z Czekanowa do Stroszka możliwa jest np. autobusami KZK GOP i MZKP linii 80 i 19 z przesiadką w Tarnowskich Górach, lub też liniami 57 i 158 z przesiadką w Zabrzu Rokitnicy.

Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 77

Okładka Montes nr 77