Z dziejów komunikacji międzygminnej

Reprodukcja biletu na autobus specjalny z Tworoga do Gliwic
Reprodukcja biletu na autobus specjalny z Tworoga do Gliwic

Autobusem na spotkanie z papieżem

Pielgrzymki papieskie należą do tego rodzaju nadzwyczajnych wydarzeń, które pociągają za sobą konieczność wprowadzenia krótkotrwałych zmian w komunikacji pasażerskiej. Pod koniec XX wieku zdarzyła się taka sytuacja, chociaż papież Jan Paweł II nie odwiedził wtedy żadnej z gmin należących do Międzygminnego Związku Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach.

Podczas drugiej podróży apostolskiej Jana Pawła II do Polski 20 czerwca 1983 r. papież Jan Paweł II odprawił mszę świętą na lotnisku w Katowicach. Ustronne położenie lotniska w stosunku do centrum miasta nie wymagało dokonania specjalnych zmian w funkcjonowaniu linii autobusowych łączących Tarnowskie Góry z Katowicami. Podczas tej, jak i podczas innych wizyt w Polsce Jan Paweł II wielokrotnie odwiedzał Częstochowę, co także nie wpływało w jakikolwiek sposób na funkcjonowanie komunikacji autobusowej na Górnym Śląsku.

Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja w 1999 r. Od 5 do 17 czerwca 1999 r. odbyła się siódma pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski, która przebiegała pod hasłem Bóg jest miłością. Ponieważ program pielgrzymki przewidywał w poniedziałek 14 czerwca wizytę w Sosnowcu, a we wtorek 15 czerwca krótką wizytę w Gliwicach, postanowiono tego dnia znacząco zmodyfikować funkcjonowanie komunikacji pasażerskiej KZK GOP i MZKP.

Nie było nic zaskakującego w takiej decyzji. Także w innych miejscowościach, które odwiedzał papież, pasażerowie musieli się liczyć z ograniczeniami w kursowaniu autobusów. Przykładowo w Siedlcach, gdzie papież 10 czerwca 1999 r. odprawił mszę świętą, siedlecki PKS odwołał całkowicie wszystkie kursy autobusów tego dnia, a postój dla przelotowych linii dalekobieżnych wyznaczono daleko poza centrum miasta.

Organizatorzy papieskiej wizyty w Gliwicach podjęli decyzję, aby 15 czerwca całkowicie wstrzymać ruch tramwajów i autobusów w śródmieściu Gliwic. Tego dnia przystanki końcowe poszczególnych linii wyznaczono głownie na peryferiach miasta, a nawet poza jego granicami. Tak było w przypadku dwóch linii łączących Tarnowskie Góry z Gliwicami, czyli 80 i 112. Tego dnia autobusy te kursowały w identycznej relacji Tarnowskie Góry dworzec - Świętoszowice skrzyżowanie. Najdogodniejszy dojazd do centrum Gliwic możliwy był więc koleją od strony Bytomia, Katowic, Kędzierzyna-Koźla, Rybnika i Toszka. Oprócz pociągów rozkładowych, tego dnia uruchomiono także pociągi dodatkowe, np. z Jastrzębia Zdroju.

Część podróżnych zdecydowała się wybrać na spotkanie z Janem Pawłem II specjalnie zaplanowanymi na ten dzień autobusami mając świadomość, że zapewnią one dowóz tylko na przedmieścia Gliwic, skąd dalej trzeba będzie nawet kilka kilometrów przebyć na piechotę. Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach w uzgodnieniu z poszczególnymi gminami postanowił uruchomić tego dnia 20 autobusów na spotkanie z papieżem, w tym m.in. 5 z Tworoga i 1 z Miasteczka Śląskiego. Natomiast w związku z przyjazdem papieża do Sosnowca, MZKP nie organizowało dodatkowych autobusów do tego miasta.

Na zlecenie MZKP obsługę części spośród tych nadzwyczajnych autobusów do Gliwic podjęło się m.in. Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej w Świerklańcu. Uruchomione przez świerklaniecki PKM autobusy nosiły nietypowe oznaczenie. Autobus „Tworóg-Gliwice 3” otrzymał rozkład jazdy przewidujący odjazd z przystanku Tworóg Koty o godzinie 9:30, następnie z przystanków Tworóg GOK o 9:40 i Świniowice 9:50. Stamtąd miał udać się do Gliwic. Natomiast autobus „Tworóg-Gliwice 4” otrzymał następujący rozkład odjazdów: Tworóg Plac Wolności 9:35, Tworóg GOK 9:40 oraz Świniowice 9:50. Po zabraniu pasażerów ze Świniowic autobus bez postojów pośrednich miał pojechać do Gliwic. Do przejazdu tymi autobusami uprawniały bilety wydane przez Urząd Gminy Tworóg. Uzgodniono, że kierowcy autobusów otrzymają karty wstępu na spotkanie z papieżem, które potem zostaną rozdane podróżnym. Natomiast godzinę wyjazdu powrotnego ustalono dla tychże autobusów na 21:40 oraz 22:00.

Bilet na autobus z Tworoga do Gliwic i z powrotem całkowicie odbiegał wyglądem od obowiązujących wtedy biletów jednorazowych KZK GOP i MZKP. Miał on kształt prostokąta o długości kilkunastu centymetrów i szerokości około siedmiu centymetrów. U góry umieszczony był napis TWORÓG - GLIWICE - TWORÓG, a pod spodem data 15 czerwca 1999. Pod nią z prawej strony wydrukowany był numer biletu. Pierwsza cyfra, np. 4, oznaczała numer autobusu, a kolejne cyfry - numer biletu. W lewym dolnym rogu umieszczono herb Tworoga, a obok niego napis: bilet na autobus specjalny MZKP. Oczywiście ze względu na swe rozmiary, bilet nie nadawał się do skasowania w kasowniku autobusowym.

Znacznie wcześniej w porównaniu z tworoskimi autobusami wyznaczono godzinę odjazdu autobusowi mającemu przewieźć podróżnych z Miasteczka Śląskiego do Gliwic. Autobus ten miał odjechać z Miasteczka Śląskiego z Rynku spod Urzędu Miejskiego o godzinie 5:00. Ze względu na chorobę Jana Pawła II, tego dnia papież zrezygnował z wszystkich przewidzianych planem zajęć i spotkań w Krakowie i w Gliwicach. Nieszpory na lotnisku w Gliwicach rozpoczęły się więc o godzinie 18:15 bez udziału papieża, a jego homilię odczytał abp Józef Kowalczyk.

Dwa dni później, w czwartek 17 czerwca 1999 r., papież niespodziewanie postanowił odwiedzić lotnisko w Gliwicach podczas przelotu z Krakowa do Częstochowy i krótko spotkać się tam z mieszkańcami, aby niejako wynagrodzić im nieobecność sprzed dwóch dni. Wiadomość o takiej decyzji papieża znana była od rana, w związku z czym błyskawicznie zorganizowano m.in. dodatkowe pociągi dowożące pasażerów do Gliwic. Natomiast komunikacja pasażerska MZKP i KZK GOP działała tego dnia zgodnie z rozkładami jazdy na dni robocze.

Podczas kolejnych dwóch wizyt papieskich w Polsce nie zachodziła potrzeba dokonywania tymczasowych zmian w rozkładach jazdy MZKP. Zarówno latem 2002 r., kiedy to Jan Paweł II odwiedził Kraków i Kalwarię Zebrzydowską, jak i wiosną 2006 r., gdy Benedykt XVI przybył m.in. do Krakowa i Częstochowy, autobusy MZKP kursowały według zwykłych rozkładów jazdy.

Tekst i zdjęcia:
Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 74

Okładka Montes nr 74