Domek z szybem w ogrodzie

Willa przy Wyspiańskiego 18
Willa przy Wyspiańskiego 18

Piętrowy budynek przy ulicy Wyspiańskiego 18 został zbudowany na terenie zasklepionego szybu Górski Drozd, z którego w XIX wieku czerpano wodę do miejskich wodociągów

Projekt budowy piętrowego domku jednorodzinnego i przybudówek przy obecnej ulicy Wyspiańskiego 18 na terenie zasklepionego szybu Górski Drozd, z którego w XIX wieku czerpano wodę do miejskich wodociągów, przygotował architekt Ignacy Klytta. Właściciel działki Józef Piernikarczyk i zarazem wykonawca robót otrzymał zgodę na budowę 18 lipca 1932 roku. Odbioru budynku w stanie surowym dokonała policja budowlana 18 września 1932 roku. W tym samym roku doprowadzono do domu kanalizację m.in. zbudowano łazienki na parterze i piętrze. Parkan oddzielający dom od ulicy postawiony został w październiku 1932 roku.

W domku zamieszkał Józef Piernikarczyk urodzony 15 lutego 1885 roku w Wieszowie. Właściciel od 14 roku życia pracował w kopalni „Ludwik” w Zabrzu. Jako samouk zdał eksternistycznie maturę w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. Do wybuchu I wojny światowej studiował we Fryburgu, potem na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dyplom pedagoga uzyskał na Uniwersytecie Poznańskim w 1923 roku. Podczas plebiscytu i powstań śląskich popierał dążenia do przyłączenia Śląska do Polski. W międzywojniu był nauczycielem w tarnogórskich szkołach. Dwa lata przed wybuchem II wojny światowej był dyrektorem archiwum przy Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach. Opublikował wiele książek o historii przemysłu śląskiego. Odkrył we wrocławskim archiwum „Ordunek Gorny” – ustawę górniczą w języku polskim wydaną w 1528 roku przez księcia Jana II Dobrego. Badał także podziemia tarnogórskich kopalń srebra. Podczas okupacji był internowany na Węgrzech. Po powrocie pracował w cegielni w Miasteczku Śląskim i w firmie budowlanej Josepha Swentego. Aresztowany przez gestapo cudem ocalał. Po wyzwoleniu organizował tarnogórskie szkolnictwo. Zmarł 10 sierpnia 1946 roku w Chorzowie.

Domek odziedziczył po ojcu Czesław Piernikarczyk urodzony w 1925 roku w Tarnowskich Górach, gdzie rozpoczął naukę w szkole średniej. Edukację dokończył jako żołnierz armii Andersa w Anglii. Po powrocie do Polski w 1946 roku podjął pracę w Centralnym Biurze Konstrukcji Kotłów. Został działaczem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Przyczynił się do powstania Sztolni Czarnego Pstrąga i Kopalni Zabytkowej w Tarnowskich Górach. Założył w mieście gwarków Klub Młodej Inteligencji. Był przewodnikiem turystycznym i znanym krajoznawcą.

W 1949 roku spadkobierca domku miał kłopot z mieszkającym na parterze lokatorem, który napisał do magistratu skargę na zalany sufit w łazience. Jak stwierdziła komisja z magistratu tynk z sufitu odpadł, bo w łazience na piętrze przeciekała woda z powodu złego uszczelnienia wanny. Władze miasta zobowiązały właściciela domu do remontu. Jednak z powodu braku pieniędzy spadkobierca nie wykonał naprawy wanny. Dopiero po kilkakrotnych upomnieniach przez magistrat i wydaniu nakazu remontu pod groźbą kary i wyłączenia wody wanna została uszczelniona i poprawiony odpływ wody, co potwierdził pisemnie 8 stycznia 1950 roku magistracki kontroler.

Obecnie jedynymi lokatorami i właścicielami domu, na zapleczu którego w ogrodzie nadal znajduje się pagórek zasklepionego wylot szybu, są potomkowie legendarnego profesora.

Paweł Bednarek

 

Okładka Montes nr 73

Okładka Montes nr 73