Pomnik Wielkiego Fryca

Pomnik Fryderyka Wielkiego w tarnogórskim parku. Pocztówka z początku XX wieku, wł. Sklep Kolekcjoner, w Historia Tarnowskich Gór, pod red. Jana Drabiny, Tarnowskie Góry 2000
Pomnik Fryderyka Wielkiego w tarnogórskim parku. Pocztówka z początku XX wieku, wł. Sklep Kolekcjoner, w Historia Tarnowskich Gór, pod red. Jana Drabiny, Tarnowskie Góry 2000

Szanowany przez niemieckie władze obelisk ustawiony w mieście gwarków ku czci Fryderyka Wielkiego, dopiero w okresie sanacji wysadzili w powietrze powstańcy śląscy

W 1884 roku w stulecie rozpoczęcia wydobycia rud ołowiu w kopalni Fryderyk na płaskim szczycie pamiątkowej hałdy szybu Rudolfina w niewielkim Parku Górniczym w Bobrownikach Śląskich ustawiono trzymetrowy obelisk z piaskowca, na którym umieszczono medal z popiersiem króla Prus Fryderyka Wielkiego. Nad podobizną Wielkiego Fryca znajdowały się insygnia górnicze oraz królewska korona pruska. Pod medalionem wyryto napis: „Pomimo sceptycznego stosunku króla, hrabia von Reden dokonał w tym miejscu 16 lipca 1783 roku odkrycia bogatego złoża rudy ołowiu”.

W 1884 roku w stulecie rozpoczęcia wydobycia rud ołowiu w kopalni Fryderyk na płaskim szczycie pamiątkowej hałdy szybu Rudolfina w niewielkim Parku Górniczym w Bobrownikach Śląskich ustawiono trzymetrowy obelisk z piaskowca, na którym umieszczono medal z popiersiem króla Prus Fryderyka Wielkiego. Nad podobizną Wielkiego Fryca znajdowały się insygnia górnicze oraz królewska korona pruska. Pod medalionem wyryto napis: „Pomimo sceptycznego stosunku króla, hrabia von Reden dokonał w tym miejscu 16 lipca 1783 roku odkrycia bogatego złoża rudy ołowiu”.

Obelisk stał na stożkowatym kopcu do 1910 roku, czyli zakończenia eksploatacji rud w kopalni Fryderyk. Wtedy administracja kopalni przekazała monument władzom Tarnowskich Gór. Na polecenie magistratu pomnik przewieziono do parku miejskiego, gdzie ustawiono go na jednej z górek przy głównej alejce. Do pomnika prowadziły schodki obsadzone żywopłotem.

W nowym miejscu z tyłu obelisku wyryto napis: „Na pamiątkę 100-letniego jubileuszu kopalni Fryderyk”. Dodatkową informację umieszczono po lewej stronie pomnika: „Szyb poszukiwawczy Rudolfina upamiętniony obecnie hałdą zabytkową w wysokości 10 m usytuowany jest w odległości 2000 m na południe od Rynku miasta Tarnowskie Góry i w odległości 1760 m na północ i 1070 m na zachód od Suchej Góry”.

Po prawej stronie napisano: „Z powodu przejęcia parku przez kopalnię Fryderyk obelisk ów został przekazany w lipcu 1910 roku Wolnemu Miastu Górniczemu Tarnowskie Góry”.

W swoich pamiętnikach Bronisław Hager, przedwojenny wiceburmistrz Tarnowskich Gór oraz znany lekarz i działacz plebiscytowy, wspomina o dwóch wybuchach, które wstrząsnęły miastem. Detonacje związane były z pomnikiem Fryderyka. Po raz pierwszy próbowano obelisk wysadzić w powietrze w nocy z 14 na 15 listopada 1930 roku. Lekko uszkodzony pomnik dopiero kilka dni później został zniszczony całkowicie – prawdopodobnie przez byłych powstańców śląskich wrogich niemieckim pamiątkom. Do dziś na pagórku tuż za parkowym stawem zachowały się resztki schodów, które prowadziły do pomnika.

Marek Jarzyna

 

Okładka Montes nr 72

Okładka Montes nr 72