Piąty Kongres Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP w Gdyni

Poczty sztandarowe kurkowych bractw strzeleckich przed pochodem podczas V Kongresu Zjednoczenia w Gdyni, 16 sierpnia 1936 r.; źródło: Sprawozdanie z V. Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich w Gdyni 15-20 sierpnia 1936 r., Katowice 1936
Poczty sztandarowe kurkowych bractw strzeleckich przed pochodem podczas V Kongresu Zjednoczenia w Gdyni, 16 sierpnia 1936 r.; źródło: Sprawozdanie z V. Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich w Gdyni 15-20 sierpnia 1936 r., Katowice 1936

Ostatni przed wybuchem II wojny światowej Kongres Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP zorganizowano w Gdyni. Sytuacja polityczna po 1945 roku sprawiła, że odrodzenie się zrzeszenia stało się niemożliwe. Reaktywowano je dopiero w 1991 roku, a  w 1998 roku do organizacji przystąpiło Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Tarnowskich Górach. W dniach 17 i 18 kwietnia 2015 roku będzie ono gospodarzem XIV Kongresu  Zjednoczenia. Jest to pierwsza impreza tej rangi zorganizowana w regionie po wznowieniu działalności związku grupującego polskie bractwa strzeleckie.

Piąty Kongres Zjednoczenia zorganizowano w Gdyni (15–20 sierpnia 1936 r.). Był on wielką manifestacją ukazującą znaczenie nowego portu oraz Morza Bałtyckiego w gospodarce Polski. W imprezie wzięło udział 856 strzelców reprezentujących 89 bractw. Protektorat nad imprezą objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki (1867– 1946). Oficjalnie podczas uroczystości zastępował go wojewoda pomorski Władysław Raczkiewicz (1885–1947), ten sam, który w latach 1939–1947 sprawował urząd głowy państwa na uchodźstwie.

Powołano także Komitet Honorowy, w prezydium którego znaleźli się: Generalny Inspektor Sił Zbrojnych – gen. Edward Rydz-Śmigły (1886–1941), Prezes Rady Ministrów – gen. Felicjan Sławoj-Składkowski (1885–1962), Minister Spraw Wojskowych – gen. Tadeusz Kasprzycki (1891 – 1978), Minister Komunikacji – płk Juliusz Ulrych (1888–1959), Inspektor Armii – gen. Kazimierz Sosnkowski (1885–1969).

Wśród przybyłych na 5. Kongres Zjednoczenia nie zabrakło delegatów Okręgu Śląskiego. Reprezentowały go bractwa z: Chorzowa, Katowic, Mikołowa, Pszczyny, Siemianowic, Tarnowskich Gór, Żor. Łącznie z tych siedmiu towarzystw do Gdyni pojechało aż 88 braci.  W grupie tej najliczniejsza delegacja licząca aż 27 osób pochodziła z Katowic. Nieco mniejsze grupy wyruszyły do Gdyni z Chorzowa, Żor i Tarnowskich Gór. W każdej z nich było po 16 osób. Uczestnictwo delegacji tarnogórskiej było obligatoryjne, gdyż aż trzej jej przedstawiciele na Kongresie w Katowicach wywalczyli ważne dla Zjednoczenia godności strzeleckie. Franz Kretschmer został wówczas drugim rycerzem, a  mistrzami  Jan Kałuża (drugim) i Otto Kirchner (trzecim).

Te sukcesy strzeleckie  tarnogórzan, niepowtórzone w 1936 roku, wpłynęły na władze Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP, które przygotowując się do Kongresu w Gdyni skierowały 12 maja 1936 roku prośbę do władz Tarnowskich Gór o ufundowanie jednej z nagród na ogólnopolskie święto brackie. Niespełna miesiąc później, 10 czerwca 1936 roku, osobne pismo w tej samej sprawie otrzymał także ówczesny burmistrz miasta Fryderyk Antes. Ostatecznie na posiedzeniu zarządu miasta z 15 czerwca 1936 roku podjęto decyzję odmowną w tej sprawie. Jako argument uznano złą sytuację finansową gminy i konieczność szukania oszczędności budżetowych. Oficjalną odpowiedź w tej sprawie wysłano do Poznania 18 czerwca 1936 roku.

Na piąty Kongres do Gdyni udała się także siedmioosobowa reprezentacja mikołowian na czele z aktualnym jeszcze wówczas królem kurkowym Zjednoczenia – Wilhelmem Kaszą. To właśnie z jego osobą związane jest jedno z najważniejszych wydarzeń uroczystości, czyli symboliczne zaślubiny braci kurkowych z morzem. Uroczystość ta odbyła się na holowniku marynarki wojennej „Lech”, który trzy lata później zatopiony zostanie podczas kampanii wrześniowej przez niemieckie lotnictwo. Z pokładu jednostki Wilhelm Kasza wygłosił tekst przysięgi obligujący braci kurkowych do obrony polskiego wybrzeża, a jako  znak ślubowania mikołowianin wrzucił do morza krzyż Zjednoczenia. Następnie ulicami Gdyni przemieścił się tradycyjny pochód rozwiązany na skwerze Kościuszki.

Kolejnym punktem Kongresu były zawody strzeleckie. Zgodnie z uświęconym zwyczajem rozpoczęły się one od strzału honorowego na cześć prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – Ignacego Mościckiego, oddanego przez urzędującego króla – Wilhelma Kaszę. W wyniku trwającego kilka dni turnieju tytuł ten wywalczył Mieczysław Pogorzelski z Kurkowego Bractwa Strzeleckiego z Poznania. Pierwszym rycerzem został strzelmistrz Zjednoczenia – Stefan Zygmaniak reprezentujący również stolicę Wielkopolski. Szerzej jest on znany  jako  medalier, z którego pracowni wyszło szereg odznak strzeleckich. Podczas zawodów kongresowych Zygmaniak wywalczył także tytuł Mistrza Zjednoczenia. Drugim rycerzem został Feliks Buliński z Leszna. Nowi członkowie Rady Królewskiej część swoich premii  pieniężnych przekazali na rzecz Funduszu Obrony Narodowej. Proklamacja króla i rycerzy oraz wręczenie nagród dla wszystkich zwycięzców strzelań kongresowych odbyło się 20 sierpnia 1936 roku w restauracji „Morskie Oko”.  W tym gdyńskim lokalu zorganizowano także wieczór pożegnalny. W szampańskich nastrojach zebrani żegnali się słowami „Do miłego zobaczenia na VI Kongresie”. Wydarzenie te miało odbyć się w 1940 roku, ale wybuch wojny i sytuacja po jej zakończeniu sprawiły, że na spotkanie to trzeba było czekać aż do 1991 roku.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 72

Okładka Montes nr 72