Z kart historii Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP

Członkowie Bractwa z Rybnika na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu podczas trwania 3. Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP, 1929 r. Ze ziorów Muzeum w Rybniku, reprod. Dawid Keller
Członkowie Bractwa z Rybnika na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu podczas trwania 3. Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP, 1929 r. Ze ziorów Muzeum w Rybniku, reprod. Dawid Keller

W okresie międzywojennym Kongresy Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP zbiegały się często z ważnymi dla naszego kraju wydarzeniami. Tak było w 1929 roku w Poznaniu, gdzie organizacja najważniejszego święta brackiego odbyła się w trakcie trwania Powszechnej Wystawy Krajowej. Trzy lata później, w 1932 roku, strzelcy z całego kraju spotkali się w Katowicach w dziesiątą rocznicę  przyłączenia części Górnego Śląska do Polski. Po 83 latach bracia kurkowi spotkają się znów na gościnnej ziemi śląskiej, tym razem w Tarnowskich Górach, gdzie w dniach 17 i 18 kwietnia 2015 roku odbędzie się 14. Kongres Zjednoczenia.

Uroczystości poznańskie, połączone z dorocznym siódmym z kolei Zjazdem Delegatów, dodatkowo uświetnił, obchodzony zgodnie z tradycją, jubileusz 675-lecia założenia  tamtejszego Bractwa.  Ogólnopolskie święto strzeleckie rozpoczęło się 23 czerwca i trwało do 7 lipca 1929 roku. Podczas obrad kongresowych podjęto szereg ważnych dla ruchu brackiego decyzji. Za najważniejszą z nich należy uznać zatwierdzenie pieśni wzorowanej na „Marszu strzelców” z czasów powstania styczniowego, jako oficjalnego hymnu Zjednoczenia. Ponadto podczas obrad powołano Radę Honorową Zjednoczenia, ujednolicono patki członów zarządów brackich, podjęto uchwałę o opracowaniu jednakowego regulaminu strzeleckiego dla wszystkich towarzystw należących do zrzeszenia. W strzelaniu kongresowym zorganizowanym w stolicy Wielkopolski wzięło udział  około 2000 osób reprezentujących 70 bractw kurkowych. Podczas zmagań turniejowych we wszystkich konkurencjach oddano 60 tys. strzałów. Najlepsi z tarnogórzan zajęli czołowe miejsca podczas zawodów. Max Kolonko wywalczył tytuł mistrza Zjednoczenia, trzecie miejsce w tej konkurencji przypadło  Robertowi Sperlingowi. Najważniejszy laur bracki, czyli godność Króla Zjednoczenia, stała się udziałem Stanisława Tyrchana z Torunia.

Franciszek Szczur  - pierwszy wiceprezes Okręgu Śląskiego Zjednoczenia oraz prezes Bractwa w Chorzowie jako chorzowski król kurkowy, lata 1934-1939. Ze zbiorów Andrzeja Janickiego
Franciszek Szczur - pierwszy wiceprezes Okręgu Śląskiego Zjednoczenia oraz prezes Bractwa w Chorzowie jako chorzowski król kurkowy, lata 1934-1939. Ze zbiorów Andrzeja Janickiego

Kolejny 4. Kongres Zjednoczenia odbył się w Katowicach (od 26 czerwca do 3 lipca 1932 r.) Podobnie, jak podczas wcześniejszej edycji wydarzenia, patronat honorowy nad imprezą objął prezydent Ignacy Mościcki (1867 – 1946). Podczas uroczystości głowę państwa zastępował z urzędu wojewoda śląski Michał Grażyński (1890–1965). Obok nich w skład komitetu honorowego uroczystości weszli: marszałek Sejmu Śląskiego – Konstanty Wolny (1877 – 1940), dowódca 23 Dywizji Piechoty w Katowicach – gen. Józef Zając (1891–1963), prezydent Katowic – Adam Kocur (1894–1965), przewodniczący katowickiej Rady Miejskiej – Jan Piechulek (1872–1944), prezes honorowy Zjednoczenia – dr Zygmunt Głowacki oraz ówczesny król Zjednoczenia, wspomniany już – Stanisław Tyrchan.

Na 4. Kongres, podczas którego obchodzono także dziesięciolecie powstania Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP, do Katowic przybyło 876 braci z czterdziestu towarzystw do niego należących. Odświętny wymiar miał pochód zorganizowany 26 czerwca 1932 roku, który przemieścił się ulicami stolicy województwa śląskiego do ówczesnej katedry pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła na mszę świętą w intencji Ojczyzny. Szczególne zainteresowanie zwracali w nim ubrani w kontusze członkowie lwowskiego Mieszczańskiego Towarzystwa Strzeleckiego oraz oddział średniowiecznych krakowskich łuczników z trębaczem z wieży Kościoła Mariackiego. Przed katedrą, na ul. Mikołowskiej, wojewoda Michał Grażyński w asyście marszałka Konstantego Wolnego przyjął raport komendanta Zjednoczenia Józefa Jankowiaka.

W kościele dla członków komitetu honorowego i oficjeli przygotowano specjalne miejsca przed ołtarzem, wokół którego ustawiono także 35 pocztów sztandarowych. Mszy świętej przewodniczył członek Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach – ks. kanonik Karol Mathea (1886–1964). Homilię wygłosił proboszcz parafii bogucickiej, uczestnik powstań śląskich i działacz plebiscytowy  – ks. Franciszek Ścigała (1882–1940), również należący do katowickiego towarzystwa.

Po zakończeniu mszy pochód udał się na pl. Wolności, gdzie przy Grobie Nieznanego Powstańca Śląskiego złożyli wieńce: w imieniu  władz  Zjednoczenia – Stanisław Maciejewski (prezes) i Józef Tylczyński (członek Zarządu) oraz za Orlęta Lwowskie król kurkowy Mieszczańskiego Towarzystwa Strzeleckiego we Lwowie – Piotr Tarnawiecki. Podniosłą część uroczystości zakończyła defilada przyjęta przez wojewodę Michała Grażyńskiego oraz akademia w Teatrze Polskim. Kongresowi katowickiemu towarzyszyły liczne imprezy kulturalne.

Strzelania konkursowe odbywały się na strzelnicy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach, która znajdowała się w Parku Kościuszki. Rozpoczęły się one 26 czerwca 1932 roku. Zgodnie z tradycją otwarły je strzały honorowe na cześć: prezydenta Ignacego Mościckiego (król Zjednoczenia – Stanisław Tyrchan), Armii Polskiej (prezes Zjednoczenia – Stanisław Maciejewski), wojewody śląskiego – Michała Grażyńskiego (strzelmistrz Zjednoczenia – Tadeusz Jaruszewski), króla Zjednoczenia (prezes Okręgu Śląskiego – Józef  Reszka). Uroczysta proklamacja odbyła się 3 lipca 1932 roku w siedzibie brackiej w Parku Kościuszki. Królem Zjednoczenia został mikołowianin Wilhelm Kasza, a rycerzami Mieczysław  Pogorzelski (pierwszym) z Poznania i Franz Kretschmer (drugim) z Tarnowskich Gór. Tarnogórzan odznaczono także jako drugiego (Jan Kałuża) i trzeciego (Otto Kirchner) mistrza Zjednoczenia.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 71

Okładka Montes nr 71