Tradycje

Grudzień jest miesiącem trzech kultywowanych tradycji. Wspomnienie liturgiczne św. Mikołaja biskupa obchodzone jest w Kościele katolickim 6 grudnia, ale ta postać kojarzy się dziś bardziej z jakąś bajkową postacią roznoszącą prezenty niż ze świętym.

Już w modlitewniku Gertrudy, córki Mieszka II (XI w.), wspominana jest pod datą 4 grudnia św. Barbara. Stała się patronką m.in. górników, a poza Polską otaczano ją kultem w Czechach, Saksonii, Lotaryngii, Zagłębiu Ruhry. Na mocy specjalnej bulli papieskiej z 1747 – ukonstytuowało się w Tarnowskich Górach, założone już wcześniej Bractwo św. Barbary.

W Polsce 4 grudnia obchodzona jest tzw. Barbórka - święto górników. W tradycji górniczej Barbórka rozpoczyna się poranną mszą w kościele lub w cechowni, przy figurze św. Barbary. Następnie orkiestra górnicza maszeruje grając w osiedlach zamieszkanych przez górników i ich rodziny oraz pod domami dyrekcji. Odbywają się uroczyste akademie, spotkania, występy artystyczne, zabawy oraz karczmy piwne..

Chyba nikt nie wyobraża sobie świąt Bożego Narodzenia bez choinki, która stała się nieodłącznym elementem bożonarodzeniowej tradycji. Najstarsze wiadomości o choince, czyli drzewku przyozdabianym na Boże Narodzenie pochodzą z Alzacji. Zwyczaj rozprzestrzenił się w całej Europie, gdy został zaakceptowany przez kościół. Na tereny Polski przywędrował na przełomie XVIII i XIX w. Najpóźniej przejęli go mieszkańcy wsi, skąd choinka wyparła tradycyjną ozdobę, jaką była jemioła.

Dziś Mikołaj nadal tradycyjnie roznosi prezenty. Powstał nowy zwyczaj organizowania spotkań przez kobiety, noszące imię Barbara. Barbórki jeszcze się odbywają, choć coraz mniej jest jednorodnych górniczych osiedli i coraz mniej górników. W Tarnowskich Górach, kiedyś wolnym górniczym mieście, rozbłysną jak wszędzie światła na choinkach, a pozostałości po szybach z XVIII i XIX w., tak charakterystycznych dla tego miasta i świadczących o jego górniczym rodowodzie, pewnie niebawem zostaną, jak ten pasożyt jemioła, wyparte z krajobrazu przez tradycyjne angielskie trawniki.

RED

 

Okładka Montes nr 71

Okładka Montes nr 71