Z dziejów komunikacji międzygminnej

Linia 152 obsługiwana przez MZKP przebiega od 2011 r.  przez gminę Toszek
Linia 152 obsługiwana przez MZKP przebiega od 2011 r. przez gminę Toszek

Autobusem do Toszka cz. 1

Przez dziesiątki lat połączenia Toszka z pobliskimi miejscowościami zapewniała Państwowa Komunikacja Samochodowa. Dopiero w XXI wieku zaczęły tam docierać autobusy i mikrobusy kursujące na zlecenie MZKP Tarnowskie Góry.

Toszek położony jest wśród przelotowej drogi łączącej Wrocław, Opole i Strzelce Opolskie z Bytomiem. Mniej więcej równolegle do niej przebiega zbudowana w XIX wieku linia kolejowa łącząca niegdyś Opole przez Pyskowice z Bytomiem, a obecnie Opole z Gliwicami. To właśnie pociągi były przez wiele lat podstawowym środkiem transportu dla mieszkańców Toszka, chcących dostać się do Pyskowic, Bytomia czy Gliwic. W czasach Polski Ludowej zbudowano od podstaw drugą linię kolejową na tym terenie, z Paczyny przez Toszek Północny i Krupski Młyn do Lublińca. Przejściowo jeździły nią pociągi pasażerskie zatrzymujące się na przystankach wybudowanych w poszczególnych wsiach.

Uzupełnieniem transportu szynowego stała się po drugiej wojnie światowej państwowa komunikacja autobusowa. Możliwe, że przez Toszek jeździły pierwsze powojenne autobusy łączące Katowice z Legnicą, a uruchomione pod koniec lata 1945 roku. Z biegiem czasu wprowadzone zostały lokalne linie autobusów PKS, umożliwiające mieszkańcom podtoszeckich wsi dojazd do centrum miasta oraz do stolicy powiatu gliwickiego. Połączenia na tym terenie obsługiwał głównie gliwicki oddział PKS.

Jak wynika ze schematu połączeń PKS z 1972 roku, istniały wówczas połączenia PKS z Toszka z takimi okolicznymi miejscowościami, jak Dąbrówka, Raduń, Wielowieś, Kotulin, Proboszczowice czy Pławniowice. Miasto leżało na ważnej trasie z Bytomia do Opola, którą kursowały dalekobieżne autobusy. Jeszcze na początku XXI wieku część pospiesznych kursów miało wyznaczony postój w Toszku. Dotyczyło to np. autobusu łączącego Wrocław z Krosnem.

Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach nie zdecydowało się na uruchomienie linii autobusowych do Toszka. Połączenia miejscowości leżących na zachód od Gliwic i Pyskowic z Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym zapewniał gliwicki PKS. Po postawieniu WPK w stan likwidacji powstały na terenie ówczesnego województwa katowickiego różne porozumienia i związki komunikacyjne. W sąsiedztwie gminy Toszek połączenia organizowały Komunikacyjny Związek Komunalny GOP w Katowicach oraz Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach. Najbliższe linie, na których obowiązywały bilety KZK GOP i MZKP, przebiegały pod koniec XX wieku przez teren Wielowsi i Pyskowic. Natomiast z Pyskowic czy z Wielowsi do Toszka można się było dostać autobusami gliwickiego PKS.

Po raz pierwszy Toszek znalazł się w orbicie zainteresowań Międzygminnego Związku Komunikacji Pasażerskiej w pierwszej dekadzie XXI wieku i to w nieco nietypowej sytuacji. W rozkładzie PKS Gliwice istniał m.in. późnowieczorny autobus z Gliwic do Toszka, który w końcówce kursu wykonywał pętlę na trasie Toszek (godz. 23:05) - Wiśnicze (23:14) - Świbie Pętla (23:19) - Wielowieś (23:24) - Błażejowice (23:27) - Toszek. Korzystali z niego mieszkańcy gminy Wielowieś, powracający z Pyskowic i Gliwic. Gliwicki przewoźnik uznał kurs za nierentowny, rozważając jego likwidację. Aby do tego nie doszło, 15 lutego 2008 roku podpisana została umowa pomiędzy Przedsiębiorstwem Komunikacji Samochodowej w Gliwicach a Międzygminnym Związkiem Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach. Ustalono, że MZKP będzie dopłacać do późnowieczornego kursu, wykonywanego na trasie o długości 17 km. Umowa gwarantowała utrzymanie tego kursu w dni robocze od 18 lutego do 31 sierpnia 2008 roku. W autobusie ważne były tylko bilety gliwickiego PKS.

Przeprowadzone na początku czerwca 2008 roku liczenie pasażerów wykazało, że kursem tym podróżuje zazwyczaj kilka osób. I tak 6 czerwca z Toszka wyjechało nim trzech pasażerów, którzy następnie kolejno wysiedli w Wiśniczu, Świbiu i Wielowsi. Natomiast 17 lipca 2008 roku wspomnianym autobusem odjechał z Toszka jeden pasażer do Wielowsi.

Chociaż dofinansowanie kursów nocnego autobusu z Toszka miało trwać zgodnie z pierwotną umową około pół roku, to zostało ono przedłużone. Wiosną 2010 roku gliwicki PKS planował, aby zawiesić kursowanie tego autobusu w te dni robocze, w które nie odbywała się nauka w szkołach, jednak Urząd Gminy w Wielowsi wypowiedział się negatywnie co do takiego zamiaru. Niedługo potem, na początku czerwca, gliwicki PKS wypowiedział umowę na obsługę kursu o godzinie 23:05 z Toszka. Po raz ostatni autobus pojechał w tym kursie w piątek 25 czerwca 2010 roku.

Sytuacja, w której MZKP dopłacało do kursu autobusu PKS nie uzyskując w zamian prawa do honorowania w nim swoich biletów tylko z pozoru wydawać się mogło dziwne. To funkcjonujące przez ponad dwa lata nietypowe rozwiązanie podyktowane było względami społecznymi. Należąca do MZKP gmina Wielowieś zapewniła w ten sposób możliwość powrotu po pracy do domów tym mieszkańcom, którzy pracowali na drugą zmianę w Pyskowicach czy w Gliwicach. Skorzystanie w tym celu z istniejącego kursu PKS uznano za najdogodniejsze w tamtym momencie rozwiązanie.

Niedługo potem jedna z miejscowości gminy Toszek po raz pierwszy uzyskała połączenie autobusowe organizowane przez MZKP Tarnowskie Góry. Od 31 stycznia 2011 r. linia 737, wcześniej kursująca tylko po terenie gminy Wielowieś, wydłużona została od Wielowsi przez Sieroty, Zacharzowice i Pniów do przystanku Pyskowice Plac Wyszyńskiego. Dzięki temu położony przy drodze wojewódzkiej nr 901 Pniów stał się pierwszą wsią z gminy Toszek włączoną w wielki układ komunikacyjny KZK GOP i MZKP. Początkowo przez Pniów wytrasowano tylko kilka kursów w godzinach popołudniowych i wieczornych.

Ponieważ linia 737 kursowała w różnych wariantach tras, mogło to być nieco mylące dla pasażerów z terenu Wielowsi. Z tego względu 20 czerwca 2011 roku wydzielono kursy z Wielowsi przez Pniów do Pyskowic, oznaczając je jako odrębną linię o numerze 152. Zgodnie z obowiązującym wtedy rozkładem jazdy autobusu 152 z Pniowa można było w dni robocze z nauką szkolną dwa razy dziennie dostać się do Wielowsi, a do Pyskowic - cztery razy. Natomiast w te dni robocze, w które szkoły były nieczynne, mieszkańcy Pniowa mieli do dyspozycji po pięć kursów dziennie w obu kierunkach. Początkowo mikrobusy na linii 152 jeździły pustawe, ale z biegiem czasu mieszkańcy zaczęli się do nich przyzwyczajać i korzystać z nich chętniej. Dlatego jesienią 2012 roku MZKP zdecydował, aby zamiast mikrobusów wprowadzić na tej trasie nieco większe autobusy o średniej pojemności.

Z początkiem września 2012 roku nastąpiła niewielka modyfikacja trasy linii 152. Oprócz podstawowych kursów, uruchomiono także skrócone na trasie Wielowieś Ośrodek Zdrowia - Sieroty - Chwoszcz - Zacharzowice - Pniów - Pyskowice Plac Wyszyńskiego. Oprócz tego jeden z kursów relacji Pyskowice - Wielowieś wytrasowano dodatkowo przez miejscowości Jeżmanów i Czarków. W późniejszym czasie dokonano innych korekt trasy autobusu 152, np. od 1 września 2013 roku skierowano je w czterech kursach przez przystanki znajdujące się przy kościołach w Zacharzowicach i Sierotach. Jednak na krótkim odcinku przebiegającym przez gminę Toszek trasa linii 152 pozostawała niezmienna.

C.d.n.
Tomasz Rzeczycki

 

 

Okładka Montes nr 70

Okładka Montes nr 70