Tablica tarnogórskich kronikarzy

Na wikarówce przy kościele pw. św. Piotra i Pawła w czasie Gwarków odsłonięta zostanie tablica poświęcona Janowi Nowakowi i Carlowi Winklerowi – wielkim tarnogórskim kronikarzom.

Carl Winkler pracował w Tarnowskich Górach jako kantor, skarbnik parafialny, organista, kierownik chóru i przez 50 lat jako nauczyciel.

Winkler  nie był rodowitym tarnogórzaninem  - pochodził spod Raciborza, ale to dzięki niemu nieistniejące dziś dokumenty dotyczące historii miasta zachowały się w odpisach. Niemieckojęzyczny historyk-amator tworzył regesty miejskich i parafialnych dokumentów, równolegle pisząc trzytomową kronikę miasta. „Chronik der Stadt Tarnowitz”. Nigdy nie ukazała się ona drukiem, ale dla dziejów miasta równie ważne są wydawane przez Winklera  „Historische Nachrichten von Tarnowitz” czyli wiadomości historyczne Tarnowskich Gór. To gigantyczne, podjęte w 1855 roku dzieło Winklera zawiera prawdopodobnie 20 tomów. Do dziś zachowało się ich tylko 11, a każdy z tomów liczy około 1000 stron.  Autor „Chronik der Stadt Tarnowitz” zmarł 16 listopada 1896 roku w Tarnowskich Górach. Właśnie w tarnogórskiej wikarówce  spędził ostatnie lata swojego życia.

Jan Nowak urodził się 11 kwietnia 1887 roku w Wodzisławiu Śląskim. Ukończył gimnazjum klasyczne w Raciborzu, po czym uczył się w Wodzisławiu miernictwa, później studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim filozofię, literaturę i historię. Był działaczem narodowego Towarzystwa Polsko Górnośląskiego oraz organizatorem kółek śpiewaczych.

Założył gazetę „Nowiny Raciborskie”.

W 1919 roku Jan Nowak zrealizował jedno ze swoich największych marzeń - otwarł w Tarnowskich Górach własną księgarnię - „Księgarnia Polska” wraz z introligatornią i warsztatem oprawy obrazów. Właśnie w tej księgarni odbywały się spotkania pierwszego tajnego komitetu. Jan Nowak podejmował działalność oświatową - organizował dla dorosłych bezpłatny kurs języka polskiego oraz literatury i historii polskiej a także rozwoził książki polskie dla mieszkańców wiosek.

Jan Nowak był członkiem Polskiego Komitetu Plebiscytowego a także prezesem Związku Powstańców. Brał udział w walkach  na froncie północnym, w kompanii repeckiej w czasie protestu ludu śląskiego w III Powstaniu Śląskim.

W 1927 r. wydał  „Kroniki miasta i powiatu Tarnowskie Góry”, drugą po niewydanej Kronice Winklera monografię Tarnowskich Gór.

Wybuch wojny zmusił kronikarza do przeniesienia się do Krakowa. Po wojnie zamieszkał w Zabrzu. Zmarł 9 września 1959 roku. Jego grób znajduje się w Tarnowskich Górach.

Red

 

Okładka Montes nr 69

Okładka Montes nr 69