Willa Maria

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_67_15-Willa-Maria.jpg

Pierwszą willę przy ulicy Wyspiańskiego zbudowano w 1925 roku. Właściciel nazwał domek imieniem swojej przedwcześnie zmarłej córki

Domek jednorodzinny przy ulicy Wyspiańskiego 6 był pierwszym budynkiem postawionym przy polnej wówczas drodze nazywanej Parkową, bądź przez krótki czas ulicą Seminaryjną. Projekt budowy domu przygotował 2 marca 1925 roku radca kolejowy Józef Jasiulek. Zezwolenie budowlane z magistratu otrzymał 20 maja 1925 roku.

W ciągu kilku miesięcy na parceli o powierzchni 1192 m kw. przedsiębiorstwo inżynieryjne i budowlane Józefa Jasiulka zbudowało piętrową willę o długości 17 m i szerokości 12 m. Na parterze domku znajdowały się 4 pokoje, kuchnia, spiżarnia, łazienka i sień. Po schodach wchodziło się na piętro z 4 pokojami i łazienką. W piwnicy ulokowana została pralnia. Budynek otrzymał oficjalną nazwę Willa Maria na pamiątkę zmarłej przedwcześnie na gruźlicę w wieku 24 lat najstarszej córki Józefa Jasiulka. Do dziś można taką nazwę spotkać na międzywojennych pieczątkach firmy Jasiulka.

We wrześniu 1925 roku magistrat wydał zezwolenie na ogrodzenie domu. Parkan oddalony 3,5 metra od ulicy o wysokości 2,1 m miał 40-centymetrową podmurówkę z betonu i heblowane sztachety pomalowane na zielono. W drewnianej bramie o szerokości 2,8 m mieściły się dwie metrowe furtki z heblowanych sztachet.

Przedsiębiorstwo inżynieryjne i budowlane inż. Józef Jasiulek i syn wystąpiło ponownie 15 kwietnia 1932 roku do Policji Budowlanej o zgodę na budowę bocznego domu dla potrzeb firmy. „Na razie jako zabudowanie prowizoryczne, szkieletowe z fundamentem z betonu, pokryciem deskami nieheblowanymi, dachu papą.”- napisał Jasiulek. Zezwolenie otrzymał 8 czerwca 1932 roku. W budynku mieścił się warsztat i chlewik.

Choć budowniczy willi Józef Jasiulek nie pochodził z Tarnowskich Gór, był postacią wiele znaczącą w mieście. Urodził się w Koźlu Starym koło Kędzierzyna 16 czerwca 1870 roku. Ukończył studia inżynierskie w Berlinie. Pracował przy budowie linii kolejowej z Wrocławia do Tarnowskich Gór. W 1900 roku poślubił Katarzynę Bader urodzoną w 1882 roku. Mieli siedmioro dzieci. W mieście gwarków Jasiulkowie zamieszkali w 1920 roku. Józef początkowo był naczelnikiem tarnogórskiego oddziału drogowego Kolei Żelaznej. Później założył własną firmę inżynieryjną i budowlaną. W 1924 roku wybrany został ławnikiem magistratu z ramienia Związku Obrony Górnoślązaków. Sześć lat później został radnym miejskim z listy Pracowników Kolejowych. Wybrany przewodniczącym Rady Miejskiej sprawował urząd do 1937 roku. Zmarł w 1942 roku.

Po śmierci Jasiulka jego żona Katarzyna - choć Niemka z pochodzenia - została przez hitlerowców wysiedlona z willi i zamieszkała u znajomych kolejarzy. Budynek odzyskał dopiero w 1946 roku syn Jan Jasiulek, urodzony w 1914 roku we Wrocławiu. W międzywojniu był wspólnikiem ojca oraz ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Podczas okupacji ukrywał się w okolicach Jasła i Krosna w partyzantce. Po wyzwoleniu za przynależność do AK przebywał krótko w areszcie. Następnie jako radca prawny zorganizował w mieście gwarków Spółdzielnię Spożywców. W latach 60 XX wieku został adwokatem. Zmarł w 1994 roku.

W okresie PRL do Willi Maria socjalistyczne władze dokwaterowały sublokatorów. Jasiulkowie zajmowali jedynie ostatnie piętro i jako właściciele zmuszani byli do remontów domu. Dlatego w 1972 roku pierwsi właściciele sprzedali willę i przeprowadzili się do nowo wybudowanego domku jednorodzinnego. W willi Maria zamieszkali nowi właściciele.

Paweł Bednarek

 

Okładka Montes nr 67

Okładka Montes nr 67