Początki Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich

Łańcuch członka Zarządu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP ufundowany przez Jana Łuczaka, około 1929 rok, wł. Andrzej Janicki
Łańcuch członka Zarządu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP ufundowany przez Jana Łuczaka, około 1929 rok, wł. Andrzej Janicki

Zgodnie z przekazaną w poprzednim numerze „Montes Tarnovicensis” informacją w październiku 2015 roku uwaga polskich braci kurkowych zwrócona będzie w kierunku Tarnowskich Gór. Stanie się tak za sprawą organizacji w „mieście gwarków” czternastego Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Zrzeszenie to, do którego należało przed II wojną światową i należy współcześnie tarnogórskie Kurkowe Bractwo Strzeleckie, ma bogatą i wartą przybliżenia przeszłość.

Inicjatywa utworzenia organizacji grupującej polskie towarzystwa strzeleckie, nawiązujące do tradycji sięgających czasów średniowiecza, pojawiła się już w 1921 roku. Pomysłodawcą powstania Zjednoczenia był prezes poznańskiego Bractwa – Jan Łuczak. Pierwotnie zrzeszenie miało skupiać bractwa strzeleckie działające na terenach byłego zaboru pruskiego i części Górnego Śląska przyłączonej w 1922 roku do II Rzeczypospolitej. Ideę tę mocno zaakcentowano w pierwszej nazwie organizacji, która na konstytuującym ją Zjeździe Delegatów otrzymała brzmienie Zjednoczenie Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polski. To historyczne spotkanie odbyło się 7 sierpnia 1922 roku w sali poznańskiego „Bazaru”. W jego obradach pod przewodnictwem posła na Sejm Ustawodawczy – Stanisława Nowickiego (1870–1948), brało udział 133 delegatów reprezentujących bractwa wielkopolskie. Podczas zjazdu uchwalono pierwotny statut Zjednoczenia oraz wybrano Zarząd organizacji, do którego weszli poznańscy bracia: dr Zygmunt Głowacki (prezes), Stanisław Maciejewski (wiceprezes), Tadeusz Wieczorkiewicz (sekretarz), Kazimierz Ziembiński.

Kolejny Zjazd Delegatów, połączony z pierwszym Kongresem Zjednoczenia, odbył się w Poznaniu i trwał od 30 sierpnia do 4 września 1924 roku. Obok Wielkopolan w spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele towarzystw zrzeszonych w Pomorskim Związku Bractw Strzeleckich oraz delegacje konfraterni z Mikołowa i Rybnika. Na Kongresie podjęto decyzję o utworzeniu czterech okręgów (poznańskiego, pomorskiego, bydgoskiego i śląskiego), jako pierwszych terenowych struktur Zjednoczenia.

Dla Górnoślązaków Kongres okazał się ważny również ze względu na sukcesy strzeleckie odniesione przez trzech mikołowian w historycznym, pierwszym strzelaniu królewskim Zjednoczenia. Zwycięzcą zawodów został bowiem Józef Lipiński, a tuż za nim uplasowali się Euzebiusz Gruszczyk (pierwszy rycerz) i Aleksander Wycisło (drugi rycerz). Powierzenie Bractwu Strzeleckiemu z Mikołowa zorganizowania Okręgu Śląskiego nie było więc kwestią przypadku. Do zebrania założycielskiego wspomnianej struktury terenowej Zjednoczenia doszło 7 grudnia 1924 roku w tym mieście. W spotkaniu obok gospodarzy uczestniczyli przedstawiciele towarzystw z Rybnika i Tarnowskich Gór i w charakterze obserwatorów delegacja tworzącego się Bractwa z Wodzisławia. Na posiedzeniu wybrano Zarząd Okręgu Śląskiego na czele z prezesem Leonem Noconiem z Mikołowa. We władzach zasiadali także: Józef Mandrysz z Rybnika (wiceprezes), Karol Piła z Mikołowa (sekretarz), Franz Strencioch z Tarnowskich Gór (zastępca sekretarza), Karol Koźlik zamieszkały w Katowicach, Ryszard Bąk z Mikołowa (zastępca skarbnika), Wilhelm Lipiński z Mikołowa (strzelmistrz) oraz Philipp Thomalla (zastępca strzelmistrza). Nieco później szeregi Okręgu Śląskiego zasiliły bractwa strzeleckie z Pszczyny i Żor, a następnie z Katowic, Królewskiej Huty (od 1934 roku Chorzów), Mysłowic, Szarleja – Wielkich Piekar.

Z chwilą organizacji czwartego Kongresu Zjednoczenia w Katowicach (1932 roku) w strukturach Okręgu Śląskiego działało dziewięć organizacji kurkowych.

Krzysztof Gwóźdź

www.kbs.tgory.pl

 

Okładka Montes nr 66

Okładka Montes nr 66