Książęta Siewierscy

Woj. krakowskie i Księstwo Siewierskie - Mapa Franza Johanna
Woj. krakowskie i Księstwo Siewierskie - Mapa Franza Johanna

Śląsk a ziemia siewierska Cz. III

Ziemia siewierska początkowo była częścią księstwa bytomskiego, a później cieszyńskiego. W 1443 r. książę Cieszyna Wacław sprzedał Siewierz i okolice za 6 tysięcy grzywien srebra biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu.

Nowym właścicielem była kapituła krakowska, a biskupi mogli tytułować się książętami Siewierza. W księstwie było własne sądownictwo, wojsko, administracja książęca, a książęta mieli prawo bicia monet. Nadawali także szlachectwo.

Po raz pierwszy uczynił to w 1594 r. biskup, książę i kardynał Jerzy Radziwiłł, nobilitując Fryderyka Paczka, sołtysa z Milowic.

Obok Piastów (śląskich) książętami Siewierza (i biskupami krakowskimi) byli przedstawiciele innych polskich dynastii, Fryderyk Jagiellończyk (zm. 1503 r., syn króla Kazimierza IV) i Jan Olbracht Waza (zm. 1634 r., syn króla Zygmunta). Ostatnim administratorem diecezji krakowskiej i Księstwa Siewierskiego był brat polskiego króla Stanisława Augusta, Michał Poniatowski.

Nader często biskupi krakowscy awansowali na arcybiskupów gnieźnieńskich. Jednocześnie tracili księstwo. Dwukrotnie za zgodą papieża odstąpiono od zasady rozdziału tych godności. Pierwszym, któremu pozwolono być jednocześnie biskupem krakowskim, arcybiskupem gnieźnieńskim i księciem Siewierza był w 1493 r. królewicz Fryderyk Jagiellończyk. Drugim w 1541 r. Piotr Gamrat (zm. 1545 r.).

W 1789 r. szlachta siewierska zebrana w kościele św. Walentego w Siewierzu opowiedziała się za włączeniem księstwa do Rzeczypospolitej. Odpowiednia uchwała została przyjęta w następnym roku przez Sejm Czteroletni (zw. Wielkim). Biskupowi Feliksowi Turskiemu pozwolono dożywotnio zachować tytuł książęcy oraz dochody z dóbr położonych w księstwie.

W 1889 r. na podstawie reskryptu cesarza Austrii Franciszka I Józefa, biskupi krakowscy utrzymali tytuł książęcy. Miał przysługiwać biskupom, bez względu na pochodzenie.

Adam Stefan Sapieha od 1911 r. biskup, od 1925 r. arcybiskup krakowski, a od 1946 r. kardynał był ostatnim, który posługiwał się tytułem książęcym. Nie wynikało to jednak z tytułu „posiadania” Siewierza. Choć był ostatnim z książąt w Krakowie miał podwójne prawo do tytułu. Po pierwsze z nadania cesarza Franciszka Józefa, a ponadto był to jego tytuł rodowy (polski sejm w 1768r. uznał tytuł książęcy Sapiehów). Jego nie-książęcy następca Karol Wojtyła był już „tylko” arcybiskupem. W 1978r. jednak stanął wyżej niż jakikolwiek inny polski biskup, arcybiskup, czy książę - został papieżem, suwerenem Watykanu i zwierzchnikiem wszystkich katolików na świecie, dla niektórych wyżej stojącym od wszystkich królów i cesarzy świata.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki

 

Okładka Montes nr 62

Okładka Montes nr 62