Popiersie cesarza dla Augusta Lischki

Dom Strzelecki w Zabrzu, pocztówka z około 1920 r., wł.: Muzeum Miejskie w Zabrzu
Dom Strzelecki w Zabrzu, pocztówka z około 1920 r., wł.: Muzeum Miejskie w Zabrzu

Na terenie Śląska istniało szereg bractw strzeleckich, które już w XVI w. organizowały rywalizację strzelecką pomiędzy sobą. Pierwsze spotkania tego typu organizowane były z udziałem konfraterni z Wrocławia i Nysy. Druga z wymienionych miejscowości w sierpniu 1612 roku była także gospodarzem zawodów z udziałem strzelców reprezentujących blisko 60 miast z całego Śląska.

Ta największa jak na ówczesne czasy impreza bracka o charakterze regionalnym została zorganizowana ku czci biskupa wrocławskiego, a zarazem księcia nyskiego Karola Habsburga (1590–1624). W uroczystości uczestniczyli elektor brandenburski Jan Zygmunt Hohenzollern (1572–1619), książęta brzeski Jan Chrystian (1591–1639), legnicki Jerzy Rudolf (1595 – 1653) oraz ziębicko-oleśnicki Karol II (1569–1617). Jednakże pomimo bogatych tradycji pierwsze zrzeszenie grupujące bractwa w regionie powstało dopiero w 1849 roku. Był to Górnośląski Związek Strzelecki (Oberschlesischer Schützenbund), do którego należały towarzystwa strzeleckie działające na terenie Rejencji Opolskiej (Regierungsbezirk Oppeln).

Od 1850 roku organizowane były co roku zawody o tytuł króla związkowego mające charakter nie tylko świąt strzeleckich, ale także miejskich. Przygotowywano je w miejscowościach, w których działały bractwa należące do zrzeszenia. W 1908 roku 58. edycja imprezy zorganizowana została w Zabrzu, gdzie w 1902 roku zawiązało się Towarzystwo Strzeleckie Powiatu Zabrzańskiego (Schützenverein des Kreises Zabrze).

Uroczystość odbyła się w dniach od 28 do 30 czerwca 1908 roku, a ulice miejscowości przystrojono girlandami, bramami powitalnymi, flagami i chorągiewkami. Pierwszego dnia uroczystości w godzinach południowych dla przybyłych gości przygotowano koncert w ogrodzie przy browarze Loebela Händlera. Po jego zakończeniu na Dorotheenstrasse (obecnie ul. 3 Maja) uformował się pochód, który udał się na Donnerstagwohenmarktplatz (dziś Plac Warszawski), skąd po zakończeniu mów okolicznościowych korowód przeszedł do kompleksu strzeleckiego przy Sosnitzaerstrasse (współcześnie ul. Franklina Delano Roosevelta). Tutaj rozpoczęły się trwające trzy dni zawody strzeleckie o godność króla związkowego, jak też o liczne nagrody przygotowane przez organizatorów. Podczas turnieju codziennie odbywały się koncerty w wykonaniu orkiestry Huty Donnersmarcka (Donnersmarckhütte). Proklamacja króla i rycerzy związkowych odbyła się 30 czerwca 1908 roku w Domu Strzeleckim. Wspomniane tytuły zdobyli Johst reprezentujący Wielkie Strzelce (Gross Strehlitz, obecnie Strzelce Opolskie), mistrz piekarski Friedrich Klementz z Pyskowic (Peiskretscham) oraz bytomianin – Brysch.

Tego samego dnia wręczono także nagrody dla najlepszych strzelców. Wśród nich szczególne zainteresowanie wzbudzało popiersie cesarza Wilhelma II (1859–1941, abdykował w 1918 r.). Tę unikatową pamiątkę można było uzyskać w strzelaniu do „Tarczy Związkowej” (Bundesscheibe) i trafiła ona do rąk tarnogórzanina Augusta Lischki. Przedmiot został wykonany z węgla wydobytego z pokładu Schuckmanna (Schuckmannflöz) zabrzańskiej kopalni „Królowa Luiza” (Königin- Louise Grube). Warto dodać, że rok wcześniej Lischka podczas 57. edycji zawodów Górnośląskiego Związku Strzeleckiego, które odbyły się w Koźlu (Cosel) wywalczył godność drugiego rycerza. Innymi słowy okazał się on wówczas trzecim najlepszym uczestnikiem turnieju. Wśród tarnogórzan wyróżnionych nagrodami w 1908 roku za udział w strzelaniu do „Tarczy Związkowej” znaleźli się także: Viktor Bodländer (srebrna czarka), Max Kolonko (serwis do wina), Kraiczek (naczynie do chłodzenia szampana), Josef Joscht i Sadlo (krzesło), Kusch i Rostek (komplet przyborów do pisania), Franz Foitzk (dwie figury z brązu), Kuschel (trzy filiżanki do herbaty). Ponadto najskuteczniejsi w strzelaniu do „Tarczy Wolnoręcznej” (Freihandscheibe) okazali się Max Kolonko i Franz Foitzik. Za zwycięstwo pierwszy z wymienionych otrzymał komplet sztućców, a drugi tuzin łyżek. W obydwu przypadkach nagrody wykonane były w srebrze.

Uroczystość wręczenia nagród nie była ostatnim punktem zabrzańskiej edycji strzelania związkowego. Wieczorem pochód na czele z orkiestrą Huty Donnersmarcka i zwycięzcami turnieju przemieścił się głównymi do hotelu Maxa Stadlera przy Kronprinzenstrasse 159 (obecnie ul. Wolności). Tutaj w Sali Marmurowej (Marmorsaal) zorganizowano bankiet oraz bal królewski. Wydarzenia te nie zamykały zabrzańskiego spotkania górnośląskich bractw, gdyż jeszcze przez kilka dni ich członkowie mogli uczestniczyć w turniejach o premie pieniężne (Gewinnschiessen). Ostatecznie cała impreza zakończyła się w niedzielę, 5 lipca 1908 r., o godzinie 19.00. Zarówno podczas oficjalnej i nieoficjalnej części uroczystości uczestnicy festynu mogli korzystać z licznych atrakcji, zabaw ludowych oraz przedstawień zorganizowanych na terenie kompleksu.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 60

Okładka Montes nr 60