Rosenthalowie

Panowie Brynka

Rosenthalowie byli budowniczymi pierwszego pałacu w Brynku. Nieco ponad sto lat temu majątek ten wraz z tamtejszą rezydencją kupili Henckel von Donnersmarckowie i z ich nazwiskiem związana jest gruntowna przebudowa pałacu, który można do dziś podziwiać. Potomkowie Rosenthalów pamiętają, że stąd pochodzi ich ród i niedawno nawet odwiedzili Brynek. W 2005 r. Fryderyk Zgodzaj opisywał dzieje tego rodu na podstawie archiwaliów z miejscowej parafii. Almanachy Gotajskie pozwalają uzupełnić te dane o dalsze informacje.

W Almanachach Gotajskich zawarte są podstawowe wiadomości o genealogii rodu, datach i miejscach urodzin, ślubów oraz zgonów, najważniejsze pełnione funkcje i otrzymane tytuły, ordery itd. Odpowiednia analiza tych danych pozwala zrekonstruować sporą część wiedzy o dziejach danego rodu. Informacje o Rosenthalach z Brynka były publikowane w szlacheckim wydaniu Almanachów Gotajskich w latach 1907-1927, a po II wojnie światowej w serii wydawanej przez oficynę C. A. Starke-Verlag z Limburga ich genealogia została zamieszczona w tomie z 1968 r. Jako najstarszego przedstawiciela wymieniono Bernarda Rosenthala, urodzonego wiosną 1791 r. w Brynku. Wiosną 1822 r. ożenił się z pochodząca z Wrocławia Fryderyką Plessen. Młodzi małżonkowie przenieśli się dosyć szybko do Brynka, bo właśnie tam już rok później przyszedł na świat ich pierworodny syn Otto.

Wydawany od połowy XIX wieku przez berlińskiego wydawcę Aleksandra Dunckera cykl albumów z rycinami przedstawiającymi rezydencje na terenie państwa pruskiego, zawiera także jeden z najstarszych widoków pierwszego pałacu w Brynku. Tam też opisano okoliczności przejścia dóbr w ręce Rosentahlów. Bernard Rosenthal kupił bowiem dobra Brynek wraz z Połomią i Hanuskiem w 1819 r. od radcy sądowego Hetschko. Na dobra te składało się ok. 8 tys. mórg lasu, 1,5 tys. mórg pola i 500 mórg łąk i jezior. Dziesięć lat później rozpoczął budowę pałacu. Do Bernarda oprócz dóbr wokół Brynku należały majątek Stary Śleszów w dzisiejszej gminie Żórawina (pow. wrocławski) kupiony w 1841 r. od majora von Roedera oraz majątek Woźniki (pow. lubliniecki).

Fryderyka Rosenthal zmarła w rodzinnym Wrocławiu na początku 1851 r. Bernard odszedł na początku lata 1863 r. Majątek odziedziczył Otto. Był on już od kilkunastu lat mężem, pochodzącej z Berlina, Natalii Witkowskiej. Jak można wywnioskować z zapisów Almanachów Gotajskich, za życia ojca Otto mieszkał w Starym Śleszowie. Tam przyszły na świat jego starsze dzieci: Hugo jesienią 1851 r., Frida pod koniec lata 1854 r., Jerzy w końcu zimy 1857 r. oraz Gertruda wiosną 1861 r. Najmłodsza z rodzeństwa Erna urodziła się latem 1876 r. już w Brynku.

Otto Rosenthal musiał być zasłużoną osobą dla państwa pruskiego. Na mocy przywileju króla Wilhelma I Hohenzollerna (późniejszego cesarza niemieckiego) Otto został nobilitowany, czyli otrzymał szlachectwo, 3 maja 1869 r. Odtąd przed jego nazwiskiem, tak jak i w przypadku żony oraz dzieci pojawiło się słówko „von”. Otto zmarł w ostatnich dniach jesieni 1888 r.

W albumie Dunckera zawarta jest informacja, że pałac w Brynku w 1872 r. został powiększony o dwa boczne skrzydła. Rezydencję otaczał 50 morgowy park w stylu angielskim, z prastarymi lipami i dębami. Na zamieszczonej w albumie litografii, można zobaczyć pałac jak wyglądał jeszcze przed przebudową.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Dokończenie w następnym numerze

 

Okładka Montes nr 60

Okładka Montes nr 60