Jagielloński Brandenburczyk

Portrety najbardziej znanych synów Fryderyka i Zofii: księcia pruskiego Albrechta
Portrety najbardziej znanych synów Fryderyka i Zofii: księcia pruskiego Albrechta

Gdy w 1603 r. książę karniowski i margrabia brandenburski Jerzy Fryderyk von Ansbach spoczął w sarkofagu w dawnym kościele opactwa w Heilsbronn jego spokoju symbolicznie pilnowały cztery pary putt-amorków. Każde z nich trzymało dwie tarcze herbowe. Można by sądzić, że mają one symbolizować cztery pary pradziadków Jerzego Fryderyka. Tak jednak nie było.

Każdy ma parę rodziców, dwie pary dziadków i cztery pary pradziadków. Te liczby nieco się zmieniają gdy dochodzi do ślubu między krewniakami. Nie jest to niemożliwe. W przypadku księcia Jerzego Fryderyka miał on cztery pary pradziadków, jednak to nie ich herby znalazły się na sarkofagu. Trzykrotnie widoczny jest tam herb Polski: biały orzeł w polu czerwonym. Najbliższą krewną Jerzego Fryderyka, która mogłaby się nim posługiwać to polsko-litewska księżniczka Zofia Jagiellonka, córka Kazimierza IV Jagiellończyka króla Polski i wielkiego księcia Litwy oraz Elżbiety Rakuszanki.

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_59_03-drzewo.jpg

Urodziła się wiosną 1464 r. jako druga córka królewskiej pary. Podobno gdy była jeszcze nastolatką pojawiła się propozycja wydania ją za przyszłego cesarza rzymskiego Maksymiliana I Habsburga. Ostatecznie jej mężem został margrabia Fryderyk Hohenzollern, młodszy syn elektora Brandenburgii Albrechta III Achillesa. Same negocjacje małżeńskie trwały prawie dwa lata. Nie dziwi to jednak jeżeli się pamięta, ze śluby wśród królów były przede wszystkim kontraktami politycznymi i rzadko kiedy miały coś wspólnego z miłością. Dla Jagiellonów układy z Hohenzollernami miały pomóc w powstrzymaniu Habsburgów i Macieja Korwina w Czechach i na Węgrzech. Dla Hohenzollernów była to kolejna próba związania się z coraz bardziej znaczącą w europejskiej polityce dynastią Jagiellonów. Władali już Litwą, Polską i Czechami. Wkrótce opanowali także tron Węgier.

Ołtarz główny ufundowany przez Fryderyka von Ansbach i Zofię Jagiellonkę
Ołtarz główny ufundowany przez Fryderyka von Ansbach i Zofię Jagiellonkę

Ślub Zofii z Fryderykiem odbył się na początku 1479 r. we Frankfurcie nad Odrą. Tak jak długo negocjowano kontrakt ślubny to jeszcze dłużej Hohenzollernowie czekali na wypłatę obiecanego Zofii posagu. W 1486 r. po śmierci teścia Zofia, jako żona Fryderyka została margrabiną von Ansbach. Te frankońskie dobra, choć nie najbiedniejsze musiały sprostać ambicjom Hohenzollernów. Fryderyk i Zofia doczekali się osiemnaściorga dzieci. Zdecydowana większość dożyła dojrzałego wieku. Jednym z starszych w tej gromadce był Jerzy, późniejszy książę karniowski i pan Bytomia, założyciel Tarnowskich Gór.

Jeszcze za życia Zofii jej młodszy syn, Albrecht został wybrany na wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. W tym samym roku Jerzemu obiecano spadek po górnośląskich książętach z Opola i Raciborza. Zofia zmarła jesienią 1512 r. w Ansbach. Pochowano ją w kościele opackim w Heilsbronn, pośród przodków jej męża.

Synowie trzy lata później odsunęli Fryderyka od władzy. Ogłosili, że jest chory psychicznie i zmuszono go do abdykacji. Zmarł wiele lat później w 1536 r. Pochowano go także w Heilsbronn.

Na sarkofagu Jerzego Fryderyka pośród herbów trzymanych przez putta, jak wspomniano, trzykrotnie jest widoczny polski herb, za to jest tylko jeden czerwony orzeł w białym polu symbolizujący Brandenburgię i Fryderyka. Spośród książęcych przodków ważniejsi okazali się Jagiellonowie, aniżeli Hohenzollernowie.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki

 

Okładka Montes nr 59

Okładka Montes nr 59