Skarb z zamkowych ruin

Mały Wersal. Zdjęcie dzieci na koloniach letnich w 1949 r. Ze zbiorów p. Edwarda Kostki
Mały Wersal. Zdjęcie dzieci na koloniach letnich w 1949 r. Ze zbiorów p. Edwarda Kostki

O skarbie Donnersmarcków ukrytym w zamkowych ruinach krążyły legendy. Cząstkę tego bogactwa znaleźli w 1946 roku milicjanci ze Świerklańca

Latem 1946 roku w spalonym ustępie zrujnowanego rok wcześniej starego zamku Donnersmarcków w Świerklańcu znaleziona została metalowa kasa pancerna. Cennym znaleziskiem zainteresowali się miejscowi funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej. Tresor został tymczasowo zabezpieczony przed kradzieżą, gdyż wcześniej – jak zapisali stróże prawa - „nieznani sprawcy już usiłowali go gwałtem otworzyć”. Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej w Tarnowskich Górach zwróciła się na piśmie do Powiatowej Rady Narodowej o komisyjne otwarcie pancernej kasy.

 

Stary zamek w Świerklańcu. Akwarela Mirosława Ogińskiego
Stary zamek w Świerklańcu. Akwarela Mirosława Ogińskiego

Zawartość tresora jako pierwsi 14 sierpnia 1946 roku poznali przewodniczący tarnogórskiej PRN Wacław Kuroń, przewodniczący MRN Jakub Skrzypulec, radny Paweł Bendkowski. Wezwany przez ówczesne władze powiatowe i miejskie kolejowy monter Jany otworzył kasę pancerną w obecności komisji, w skład której wszedł też powiatowy komendant MO. Tresor – jak napisali w protokole członkowie komisji – „zawierał pewną ilość starożytnych monet, różnych medali, znaczki pocztowe, pisma, zapiski, książki, symboliczny klucz zamku, i różne inne drobiazgi o nieoszacowanej i nieznanej nam wartości”. Do czasu dokładnej inwentaryzacji przez znawców cennych przedmiotów odnaleziony skarb złożony w zapieczętowanej skrzyni oddany został na przechowanie do Państwowej Kasy Komunalnej w Tarnowskich Górach.

O czekającym na wycenę znalezisku władze powiatowe poinformowały Śląsko-Dąbrowski Urząd Wojewódzki w Katowicach. Po kilku dniach do Tarnowskich Gór przyjechali urzędnicy z Wojewódzkiego Wydziału Kultury i Sztuki. Cenne przedmio do oceny historycznej i materialnej zabrali dyrektor Stanisław Walis i magister Wilhelm Seidel. Po oszacowaniu znaleziska trafiły do śląskich muzeów i archiwów.

Paweł Bednarek

 

Okładka Montes nr 58

Okładka Montes nr 58