Poniemiecki kredens dla urzędnika

Zdjęcie ul. Armii Czerwonej z końca lat 50. XX wieku. Ze zbiorów SMZT
Zdjęcie ul. Armii Czerwonej z końca lat 50. XX wieku. Ze zbiorów SMZT

Bałagan, jaki panował w Tymczasowym Zarządzie Państwowym Mienia Poniemieckiego, był umyślny, żeby nie można było wykryć popełnionych nadużyć – oświadczyli powiatowi kontrolerzy na początku 1946 roku, przyczyniając się do rozpoczęcia milicyjnego dochodzenia

Specjalna komisja Powiatowej Rady Narodowej w Tarnowskich Górach w dniach 8 i 9 stycznia 1946 roku przeprowadziła kontrolę w powiatowym wydziale Tymczasowego Zarządu Państwowego Mienia Poniemieckiego. Kontrola spowodowana była licznymi skargami mieszkańców i urzędowymi doniesieniami o nieprawidłowościach, do jakich dochodziło podczas rozdziału majątku pozostawionego przez wysiedlonych Niemców. Wnioski z dwudniowej kontroli dokumentacji i sprzętu zgromadzonego w magazynie tarnogórskiego Tymczasowego Zarządu Państwowego były druzgocące. w urzędzie do 1 grudnia 1945 roku nie prowadzono księgi magazynowej. Nie odnotowywano „jakie przedmioty zostały do magazynu dostarczone i jakie komu zostały wydane” – odnotowali kontrolerzy w protokole.

Meble wydawano bez kontroli kierownika. Zaledwie 10% sprzętu wpisano do ewidencji. Kto meble otrzymywał pisano na świstkach. Brak było informacji, w jakiej cenie sprzedawano przedmioty z magazynu i czy gotówkę odprowadzono do kasy Tymczasowego Zarządu Państwowego. „Fortepiany i dywany rozdawał kierownik i jego zastępca wedle własnego uznania” – pisali kontrolerzy.

Meble i dywany bez przydziału

Co ciekawe część mebli znalazła się w mieszkaniu pracownika Tymczasowego Zarządu Państwowego Henryka C., który uznał je za swoją własność. Inny pracownik Tadeusz G. miał w domu 3 komplety mebli poniemieckich, niezapisanych w urzędowej kartotece. Podobnie umeblowali własne mieszkania pozostali trzej pracownicy urzędu. Członkowie komisji kontrolnej Wacław Kuroń, Kalus Józef, Kneblewski Ludwik, Somerfeld Józef doszli do wniosku, że w wydziale tarnogórskim TZP: „panuje ogólny bałagan, stan taki zaprowadzono umyślnie, ażeby nadużyć, które tam popełniono, nie były do stwierdzenia”. Zapadło 15 stycznia 1946 roku postanowienie, żeby kierownictwo i urzędników powiatowego Tymczasowego Zarządu Państwowego, w sumie 6 osób, pociągnąć do odpowiedzialności sądowej.

Równocześnie 22 stycznia 1946 roku w Urzędzie Powiatowym w Tarnowskich Górach wydano zarządzenie o sporządzeniu spisu poniemieckich mebli, znajdujących się na terenie powiatu tarnogórskiego. Przeprowadzona została kontrola mieszkań – głównie urzędników Tymczasowego Zarządu Państwowego. w zajmowanym przez Wacława K. pięciopokojowym apartamencie w kamienicy przy ulicy Styczyńskiego znaleziono nielegalne meble, podobnie jak w dwóch lokalach przy ulicy Gliwickiej. Według kontrolerów lokatorzy „przywłaszczyli meble, pracując w Tymczasowym Zarządzie Państwowym”.

Niemieckie pianino dla harcerzy

Po rozpoczęciu dochodzenia przez Milicję Obywatelską po kolei przesłuchiwani byli podejrzani urzędnicy. Wacław K. przyznał się funkcjonariuszom, że częścią mebli przechowywanych w jego mieszkaniu jedynie się opiekuje. Kolejny urzędnik okazał dokument, z którego wynikało, że 3 sierpnia 1945 roku tarnogórski TZP przydzielił mu niektóre meble i instrumenty. Jednak w spisie przyznanych mu sprzętów nie było pianina, które odebrano mu natychmiast w lutym 1946 roku i przekazano Związkowi Harcerstwa Polskiego. Inny pracownik otrzymał legalnie jedynie kredens, zaś reszty jego mebli nie ujęto w arkuszu przekazania. Milicyjnym dochodzeniem objęto także kierownika gazowni Tadeusza S. oraz urzędnika Tadeusza G. Ale obydwaj podejrzani przedłożyli milicjantom przydziały na meble, po czym wystąpili do Urzędu Powiatowego o umorzenie postępowań.

Sprawa przywłaszczenia poniemieckich mebli zakończyła się ostatecznie odebraniem urzędnikom nielegalnie posiadanych sprzętów oraz grzywnami. Afera przyspieszyła także decyzję o przekształceniu 8 marca 1946 roku – utworzonego 22 lutego 1945 roku decyzją wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego – Tymczasowego Zarządu Państwowego w Urząd Likwidacyjny. W Tarnowskich Górach Rejonowy Urząd Likwidacyjny działał jeszcze do 1951 roku.

Paweł Ryś

 

Okładka Montes nr 57

Okładka Montes nr 57