Ziemia czy armia?

Regiment Fizylierów. Wg. Richarda Knötel
Regiment Fizylierów. Wg. Richarda Knötel

Górnośląska szlachta – Wrochemowie Cz. XIV

Dzieje potomków Fryderyka von Wrochem, to ciągłe zmiany. Wpierw zgodnie z tradycją pokoleń byli właścicielami majątku ziemskiego – Załęża – dziś dzielnicy Katowic. Później próbowali karier wojskowych, poczym ponownie osiedli na włościach.

Fryderyk był najmłodszym z synów starosty raciborskiego Jana Henryka. Urodził się w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia 1770 r. Na początku 1800 r. ożenił się z młodszą o dwanaście lat Szarlottą von Skrybensky. W 1807 r. Fryderyk kupił majątek Załęże w ówczesnym powiecie bytomskim. Pozostał jego właścicielem aż do śmierci. W armii pruskiej dosłużył się stopnia rotmistrza. Ostatnim miejscem jego służby był Regiment Kirasjerów Nr 12 generała-majora Karola Wilhelma von Büntinga. Fryderyk i Szarlotta doczekali się dziewięciorga dzieci, z których tylko jedna córka zmarła w niemowlęctwie. Oboje zmarli w swoim domu w Załężu: ona jesienią 1818 r., on dziewiętnaście lat później, wiosną 1837 r.

Regiment Kirasjerów Nr 12. Wg. Richarda Knötel
Regiment Kirasjerów Nr 12. Wg. Richarda Knötel

W chwili śmierci Fryderyka, wszystkie jego dzieci były dorosłe. Najstarszy, Henryk w 1839 r. kupił majątek Radoszowy (w ówczesnym powiecie kozielskim). Pełnił urząd starszego ziemskiego oraz radcy sądowego. W 1863 r. sprzedał majątek Radoszowy. Z małżeństwa z Luizą von Eickstedt miał cztery córki, z których najstarsza zmarła w niemowlęctwie. Henryk zmarł w 1869 r. Jego żona kilka miesięcy później.

Młodszy z synów Fryderyka, Ernest poświęcił się karierze w armii. Służył m.in. w 1. Górnośląskim Regimencie Piechoty Nr 22. Do rezerwy został przeniesiony w stopniu majora. Jako jedyny z braci doczekał się liczniejszego potomstwa. Od 1842 r. był żonaty z hrabianką Ludgardą von Hoverden-Plenken. Miał z nią sześcioro dzieci. Dwaj najmłodsi synowie zmarli w niemowlęctwie. Pozostali – trzech synów i córka - dożyli wieku dojrzałego. Ludgarda zmarła jesienią 1886 r. a Ernest trzy lata później.

Najmłodsi z rodzeństwa Gotard i Wilhelm podobnie jak starszy brat służyli w armii w 1. Górnośląskim Regimencie Piechoty Nr 22. Gotard przeszedł do rezerwy w stopniu kapitana, a Wilhelm w stopniu pierwszego podporucznika. Gotard po odejściu z armii został m.in. dyrektorem poczty. Obydwaj bracia byli żonaci. Potomstwa doczekał się jednak tylko Wilhelm. Ze związku z Marią Kuntze miał córkę, Wally oraz syna Hansa. Gotard zmarł na przedwiośniu 1865 r. Wilhelm na początku 1903 r.

Pośród wnuków Fryderyka, synowie Ernesta podobnie jak ojciec wstąpili do armii. Najstarszy Paweł służył m.in. w Hanowerskim Regimencie Fizylierów Generała-Feldmarszałka księcia Albrechta von Preussen Nr 73. Brał udział w walkach w wojnie prusko-francuskiej w 1870-1871 r. Do rezerwy został przeniesiony w stopniu podpułkownika. Hugo służył w 4. Westfalskim Regimencie Piechoty Hrabiego Barfußa Nr. 17. Dosłużył się stopnia kapitana. Najmłodszy Ernest służył w 8. Reńskim Regimencie Piechoty Nr 70, odszedł z wojska w stopniu majora.

Paweł w 1876 r. ożenił się z Elżbietą Turner. Miał z nią syna – także o imieniu Paweł – oraz córkę, Ludgardę. Paweł „młodszy” zmarł jeszcze za życia ojca jesienią 1894 r. Elżbieta zmarła późnym latem 1881 r. Paweł senior zmarł wiosną 1913 r.

Hugo – drugi syn Ernesta - żonaty z Henriettą Seelemann, nie doczekał się dzieci. Zmarł wiosną 1916 r. Najmłodszy z synów Ernesta – imiennik ojca – Ernest, od 1878 r. był żonaty z Anną Westernhagen. Miał z nią córkę Ernę i syna Albrechta. Zmarł wiosną 1896 r.

Czasów międzywojennych z licznej gromady wnuków Fryderyka doczekały zaledwie dwie osoby: Józefina córka Ernesta oraz Hans syn Wilhelma. Józefina w 1924 r. zdecydowała się na adopcję Hansa Höne, męża jej bratanicy Ludgardy. Hans nie pochodził z rodziny szlacheckiej. Otrzymał urzędową zgodę na połączenie nazwiska swego oraz żony. Odtąd podpisywał się jako Hans von Wrochem-Höne, ale „von” przed nazwiskiem nie czyniło go szlachcicem. Józefina zmarła w 1928 r. Tuż po wybuchu II wojny światowej zmarła Ludgarda von Wrochem-Höne, a jej mąż, Hans na początku 1941 r.  Synowie Hansa i Ludgardy Paweł i Heinz zginęli podczas wojny między 1943 i 1945 r. Rodzina Wrochemów nigdy nie uzyskała dokładnych danych, gdzie i kiedy to się stało. Hans von Wrochem, syn Wilhelma zmarł przed 1942 r. Albrecht, syn Ernesta „młodszego” zmarł bezpotomnie w wieku 64 lat w Hamburgu w 1944 r. Jego starsza siostra Erna była jedyną z linii potomków Fryderyka, która doczekała się czasów po II wojnie światowej. Zmarła na początku 1958 r. Miała wówczas prawie osiemdziesiąt lat.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki