Dwa domki Kuczerów

Dom Pawła Kuczery
Dom Pawła Kuczery

Rodzina Kuczerów, właściciele znanej w mieście gwarków wytwórni dachówek i płytek chodnikowych, wybudowała w międzywojniu dwie piękne, sąsiadujące ze sobą wille otoczone obszernymi ogrodami

Paweł Kuczera senior urodził się w 1885 roku w Brynicy koło Opola. Na Opolszczyźnie stawiał pierwsze kroki w budownictwie. W 1914 roku firma budowlana Kuczery wygrała przetarg na pokrycie dachów w budynkach koszar założonych przed I wojną światową przez pruskie władze w Tarnowskich Górach przy ul. Opolskiej i Kościuszki. Po zakończeniu prac Paweł Kuczera senior założył w mieście gwarków na kupionej parceli przy ul. Mickiewicza  Wytwórnię Wyrobów Cementowych. W zakładzie produkowane były płyty chodnikowe, krawężniki, betonowe kręgi i dachówki z cementu. Jeszcze do niedawna, chodząc po tarnogórskich brukach, znaleźć można było płytkę z nazwą firmy.

Plany domu z archiwum UMTG
Plany domu z archiwum UMTG

Początkowo Paweł Kuczera senior mieszkał w kamienicy przy ul. Powstańców Śląskich 26. Dopiero w grudniu 1930 roku zaplanował budowę dwurodzinnego domu przy ulicy Mickiewicza 2. Pozwolenie na budowę uzyskał 5 lutego 1931 roku. Budynek o wysokości 8 m na powierzchni 223 m kw. postawił z kamieni i cegieł budowniczy Konrad Guntzel. Ściany działowe domu  zostały zbudowane z ogniotrwałych płyt heraklitowych a fasada wymurowana była cegłą klinkierową. Dachówka cementowa koloru błękitnego pochodziła z wytwórni Pawła Kuczery seniora i miała trzydziestoletnią gwarancję. Tymczasem przetrwała dłużej i wymieniona została dopiero w 2011 roku.

Po odbiorze domu 1 lipca 1931 roku i montażu kanalizacji przez zakład instalacyjny Feliksa Kuhnerta oraz wybudowaniu w 1932 roku ogrodzenia wokół posesji, Paweł Kuczera senior przeprowadził się wraz z rodziną do nowego budynku sąsiadującego z jego przedsiębiorstwem dachówkowym. Wzniesiony solidny płot o długości 65 metrów złożony ze zbudowanych co 3 metry  betonowych słupów o grubości 8 cm i wzmocnionych 2 żelaznymi drągami wypełniony pomalowanymi na zielono 6-centymetrowymi drewnianymi sztachetami do dziś otacza willę z ogrodem. Niestety przedsiębiorca długo nie nacieszył się mieszkaniem w obszernym domku, zmarł w 1934 roku.

Już po śmierci Pawła Kuczery seniora jego brat Konrad wybudował w 1936 roku – według projektu zaledwie 16-letniego wówczas, niezwykle utalentowanego Pawła Kuczery juniora – piętrową willę z cegły i betonu przy ul. Bończyka 1 na posesji sąsiadującej z działką Marii Kuczery. W czasie II wojny światowej domek został zniszczony przez pocisk artyleryjski, który „uszkodził część muru pod dachem, dach i górny strop, prócz tego zostały potłuczone 44 sztuki szyb i 3 ramy okienne” – opisywał budowniczy miejski Wiktor Warzecha po lustracji przeprowadzonej 6 lutego 1948 roku. Dopiero po naprawie na I piętrze willi zdatne do zamieszkania były 3 pokoje z kuchnią. Także po wojnie w 1947 roku posesja Konrada Kuczery o powierzchni 1,4 tys. m kw. została ogrodzona parkanem o długości 84 m. Betonowe słupy o wysokości 2 m rozstawione były co 3,7 metrów. W 1952 roku właścicielką domu przy ul. Bończyka 1 została Helena Miglus, siostra Pawła Kuczery seniora.

Natomiast firmę po śmierci założyciela dalej z dużym powodzeniem prowadziła jego żona Maria, która ponownie wyszła za mąż za Jana Kurpierza. Jako przedsiębiorstwo dekarsko-blacharskie oraz wytwórnia wyrobów betonowych i materiałów budowlanych „Firma Kuczera” przetrwała wojnę i posiadała nawet filię w Lublińcu. W 1946 roku szyld firmowy – za zgodą burmistrza - wywieszony był na posesji przy ul. Mickiewicza 2. Jednak kres prywatnej firmie położyły socjalistyczne władze. W 1953 roku wytwórnia została upaństwowiona i nigdy nie wznowiła działalności jako prywatne przedsiębiorstwo.

Ryszard Bednarczyk