Pamięci Bolesława Kalke (1941-2009)

Bolesław Kalke
Bolesław Kalke

W bieżącym roku minie druga rocznica śmierci Bolesława Kalke (1941–2009), artysty który zaliczał się do grona najbardziej rozpoznawalnych współczesnych tarnogórskich twórców. Potwierdził to m. in. na kartach Historii Tarnowskich Gór w krótkiej osobistej refleksji prof. Werner Lubos, który zwrócił uwagę na wielki profesjonalizm zawodowy artysty.

Bolesław Kalke urodził się 28 września 1941 roku w rodzinie od pokoleń związanej z Tarnowskimi Górami, jako syn Leona i Gertrudy z domu Strzódka. Jego związki z rodzinnym miastem zostały jednak bardzo szybko przerwane, gdyż jako kilkuletni chłopiec wyjechał z rodzicami w głąb Niemiec, a po rozwodzie rodziców w 1944 roku udał się wraz z matką do Francji. Po zakończeniu wojny jako sześciolatek przyjechał w 1947 roku do Polski. Nieznający języka chłopiec wrócił do kraju sam, gdyż matka pozostała we Francji. Jako dziewięciolatek Bolesław Kalke trafił do domu dziecka. Do osiemnastego roku życia przebywał m.in. w ośrodkach w Jaworzu i Katowicach, kończąc w tym czasie renomowane katowickie Liceum Plastyczne. W 1960 roku rozpoczął pracę zawodową jako malarz-liternik w warsztacie odblasków oddziału katowickiego Zakładów Produkcyjno-Usługowych w Krakowie. Pół roku później, mając dwadzieścia lat, zawiera związek małżeński z Alicją Joanną Gajecką. Ślub kościelny odbył się 23 maja 1961 roku w Krakowie. Ze związku tego przyszli na świat synowie Jacek i Lech.

Małżeństwo z tarnogórzanką pozwoliło Bolesławowi Kalke na stałe osiedlić się w rodzinnym mieście. Od 1961 roku pracował jako szyldownik w Powiatowej Wielobranżowej Spółdzielni Pracy (w okresie późniejszym Spółdzielnia Pracy). Siedziba zakładu mieściła się w Tarnowskich Górach najpierw przy ul. Piastowskiej 17, następnie na Kaczyńcu nr 12. Od maja 1967 roku prowadził własną działalność reklamową, zajmując się przede wszystkim projektowaniem i wykonywaniem szyldów. W 2001 roku przeszedł na emeryturę, pozostając czynnym zawodowo w założonej przez siebie firmie „Reklama Kalke” do 2002 roku.

Równolegle z prowadzeniem pracy zawodowej Bolesław Kalke podjął działalność artystyczną, stając się z czasem uznanym grafikiem i rysownikiem. W 1960 roku wspólnie z Wernerem Lubosem zaprezentował swoje prace na ekspozycji „Tarnowskie Góry w malarstwie, literaturze i dokumentacji”, którą zorganizowano w miejscowej Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej. Jeszcze w tym samym roku Bolesław Kalke przystąpił do konkursu na plakat organizowanych od 1957 roku „Dni Gwarków Tarnogórskich”, a jego praca zajęła wówczas drugie miejsce. Rok później tenże plakat, który lokalny tygodnik „Gwarek” błędnie przypisał początkowo uznanemu miejscowemu artyście – Janowi Szlegerowi, stał się oficjalnym symbolem piątej edycji święta. Warto dodać, że rok wcześniej znalazł się on na ulotkach reklamujących imprezę, a ówcześni organizatorzy imprezy (Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej) wykorzystali także datowniki zaprojektowane przez Wernera Lubosa i Bolesława Kalke. Kolejną zauważoną wystawą była ekspozycja autorska zorganizowana w działającym pod egidą Związku Młodzieży Socjalistycznej klubie „Czarny Pstrąg”, który powstał w 1958 roku na fali popaździernikowej odwilży 1956 roku, a spotykający się w nim młodzi twórcy byli inwigilowani przez miejscowe służby bezpieczeństwa. Wśród wykonanych w różnych technikach prac szczególne zainteresowanie wzbudzała panorama Tarnowskich Gór wykonana z gałganków. Ze wspomnianym klubem artysta prowadził współpracę także w latach następnych, a jego prace prezentowane były podczas kolejnych edycji „Tarnogórskiej Jesieni Klubowej”. Warto podkreślić, że w 1964 roku wspólnie z Wernerem Lubosem zaprojektował wystrój „Czarnego Pstrąga”; Bolesław Kalke wykonał wówczas niezachowane do dziś freski. W latach 60. twórca zaprojektował także wnętrze restauracji folklorystycznej „Śląsk” w Koszęcinie oraz wygrał konkurs na plakat do jednego z filmów radzieckich ogłoszony przez Wojewódzki Zarząd Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Artysta prezentował również swoje prace w Telewizji Katowice, krajowych galeriach oraz za granicą (np. w 1973 roku wystawa malarstwa i rysunku w paryskim ośrodku Culture et Loisirs Air Inter).

Bolesław Kalke do swojej pracy artystycznej podchodził z dystansem, z tego też powodu ustalenie miejsca przechowywania jego najcenniejszych dzieł jest trudne, a często niemożliwe. Część dorobku artysty znajduje się w rękach syna – Jacka Kalkego, część w zbiorach Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Pojedyncze rysunki artysta przekazał kilka lat przed śmiercią do tarnogórskiego Muzeum, które w przyszłym roku zamierza zorganizować wystawę jego prac. Być może wernisaż ekspozycji zostanie zorganizowany podczas „Dni Tarnogórskich Gwarków” w 2012 roku. Po pierwsze we wrześniu przypada rocznica urodzin twórcy, po drugie od tego najważniejszego święta miejskiego rozpoczęła się jego kariera artystyczna.

Zwracamy się do mieszkańców naszego miasta i regionu z prośbą o przekazanie do Muzeum w Tarnowskich Górach informacji o miejscu przechowania prac Bolesława Kalke oraz o ich udostępnienie. Informacje prosimy przekazywać telefonicznie – (32) 285 26 07 lub na adres e-mail – Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Krzysztof Gwóźdź

 

Okładka Montes nr 51

Okładka Montes nr 51