Tarnogórzanie na Pierwszym Zjeździe Polskich Bractw Strzeleckich w Krakowie

Kilku członków delegacji tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego na Pierwszy Zjazd Polskich Bractw Strzeleckich w Krakowie, fot. Wojciech Pilarczyk, 1930 r., wł. Muzeum w Tarnowskich Górach

Max Jany
Max Jany
Otto Kirchner
Otto Kirchner
Franz Fojcik
Franz Fojcik
Rudolf Dominik
Rudolf Dominik
Philipp Thomalla
Philipp Thomalla

W 1922 r. w Poznaniu powstało Zjednoczenie Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polskich. W 1924 r. zgodnie z decyzją obradującego w stolicy Wielkopolski 2. Zjazdu Delegatów połączonego z 1. Kongresem Zjednoczenia utworzono Okręgi: Bydgoski, Pomorski, Poznański, Śląski. Ten ostatni ukonstytuował się w Mikołowie w grudniu 1924 r. Docelowym zamierzeniem Zjednoczenia było skupienie pod wspólnym sztandarem wszystkich bractw strzeleckich działających na terytorium międzywojennej Polski. Do podobnej roli pretendowało Towarzystwo Strzeleckie Krakowskie, lecz w zderzeniu z powstałym Zjednoczeniem okazało się ono za słabe, by zrealizować ów ambitny cel.

Utworzeniu organizacji zrzeszającej bractwa z całego kraju służyć miał Pierwszy Zjazd Polskich Bractw Strzeleckich, który odbył się w Krakowie i trwał od 26 do 29 czerwca 1925 r. Reakcja władz Zjednoczenia na działania podjęte w Krakowie była natychmiastowa. W celu podkreślenia aspiracji związku, zmierzającego do skupienia w swoich szeregach bractwa strzeleckie z całego kraju, na 3. Zjeździe Delegatów w Bydgoszczy (26 września 1925 r.) podjęto uchwałę o zmianie nazwy organizacji na Zjednoczenie Bractw Strzeleckich RP. Aby uniknąć rozłamu w polskim ruchu strzeleckim, powołano komisję złożoną z trzech członków Zarządu zrzeszenia oraz przedstawicieli towarzystw z Krakowa, Lwowa i Warszawy, mającą na celu uzgodnienie warunków, na jakich wspomniane organizacje przyjęte zostaną do Zjednoczenia. Dopiero podczas 2. Kongresu zrzeszenia obradującego w Grudziądzu (1927 r.), akces do ogólnopolskiej organizacji zgłosiło towarzystwo strzeleckie z Krakowa. W rezultacie tego utworzono wówczas Okręg Krakowski, a związek otrzymał ostatecznie nazwę Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Tytułem uzupełnienia należy wspomnieć, że dwie pozostałe konfraternie przyjęto do Zjednoczenia nieco później, bo w 1928 r. (Lwów) i 1932 r. (Warszawa).

Jednym z ważniejszych wydarzeń w historii polskich bractw strzeleckich okresu międzywojennego był wspomniany już zjazd krakowski, w którym brała udział liczna reprezentacja tarnogórskiej organizacji. Na zaproszenie z 15 maja 1925 r. miejscowe towarzystwo 3 czerwca wysłało formularz zgłoszeniowy dla dwudziestu braci, z których pięciu zadeklarowało przyjazd z żonami. Ostatecznie na prośbę organizatorów 11 czerwca wysłano do Krakowa imienną listę uczestników nieco liczniejszą niż we wcześniejszym zawiadomieniu. W składzie delegacji znalazło się dwudziestu sześciu członków Bractwa, z których sześciu z żonami. Byli to: Wilhelm Bolik, Rudolf Dominik, Arthur Fabisch z żoną, Juliusz Fafflok, Franz Foitzik, Georg Friesland, Augustin Häuser, Max Jany, Teodor Jojko, Karl Kaczmarczyk, Leon Kaźmierczak, Paul Kirchner, Johann Kirchner, Otto Kirchner, Max Kolonko z żoną, Wilhelm Militzek z żoną, Theophlil Musialik, Karl Nowak, Felix Ruttkowski, Herbert Schneider z żoną, Herbert Sornik z siostrą, Franz Strencioch, Philipp Thomalla, Jan Widerek z żoną, Franciszek Wróbel z żoną, dr Bennek zamieszkały w Łagiewnikach. Być może na uroczystości bez wcześniejszego zgłoszenia udał się właściciel apteki Pod Białym Aniołem – Tadeusz Bogdany. Wskazuje na to karta pocztowa wysłana 24 czerwca 1925 r. z zapytaniami skierowanymi do członka Towarzystwa Strzeleckiego Krakowskiego – Władysława Pomian Otorowskiego. Dotyczyły one telefonicznego wyjaśnienia nieścisłości organizacyjnych zauważonych przez Bogdany’ego w programie  i książce strzeleckiej.

Trwałym śladem udziału tarnogórzan w spotkaniu krakowskim, pozostał strzał oddany przez urzędującego króla miejscowego Bractwa Strzeleckiego Maxa Jany’ego do Tarczy Honorowej. Jej replika wykonana została przez Stanisława Żarneckiego (właściwie Izydor Goldfinger, 1877–1956) i znajduje się obecnie w zbiorach Oddziału Celestat Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Autor przedstawił na niej sokoła w locie, a strzał ówczesnego właściciela tarnogórskiego hotelu Wolne Miasto Górnicze oznaczono nr 58. Warto zaznaczyć, że Max Jany miesiąc po tym wydarzeniu przesłał do Krakowa jako pamiątkę list wraz ze swoją fotografią w regulaminowym ubiorze brackim i z klejnotem królewskim.

Krzysztof Gwóźdź