Julian Ursyn Niemcewicz (1757/58 - 1841)

Sławni na tarnogórskiej ziemi cz. XXII

Julian Ursyn Niemcewicz
Julian Ursyn Niemcewicz

Pisarz i publicysta, działacz sejmowy. Wiedzę zdobywał w Szkole Rycerskiej, później był adiutantem księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego. W czasie Sejmu Wielkiego jako poseł inflancki związany był ze stronnictwem patriotycznym. Wówczas powstała pierwsza polska komedia polityczna „Powrót Posła”.

W powstaniu w 1794 r. był adiutantem Tadeusza Kościuszki i razem z nim trafił do niewoli, a potem do więzienia w Twierdzy Pietropawłowskiej. Po uwolnieniu wyjechał do Ameryki. Wrócił w 1807 r. i włączył się w życie polityczne Księstwa Warszawskiego, a potem Królestwa Polskiego.

Z wizyty w Tarnowskich Górach w 1821r. pozostawił obszerny zapis: „Nazajutrz przybyłem wcześnie do Tarnowic [Tarnowskich Gór], miasteczka u spodu gór tarnowskich położonego. Byłem w kościele farnym na nabożeństwie i kazaniu polskim. Zadziwiła mię czystość języka w każącym. Każdy mieszkaniec ma na ławce zapisane swe nazwisko; znalazłem wiele imion polskich, wiele już przeniemczonych, i tak Drozdowski nazywa się dzisiaj Drozdius. Kościół podobny do naszych; przez rzadkie zapomnienie Prusacy od roku 1741 nie zdjęli dotąd z ołtarza dwugłowego austriackiego orła. Z pamiątek dwa tylko widziałem groby. l gdy w pierwszym, jakiego hoch wohlgebohrenes grafa, czas nie zważający na szlachectwo zatarł już imię, w drugim mieszczanin jakiś. Szpaczek nazwiskiem, jak najczytelniej zachowanym został.

Pan Boscamp, urodzony w Polsce, dyrektor kopalni tarnowskich gór, do oglądania blisko tu będących hut ołowianych wszelką zjednał mi łatwość. (...)

Miasteczko Tarnowice zawiera 233 domów i 5500 mieszkańców, jest tam stary niewielki zamek, w którym mieszka pan Boscamp. Pytałem, czyli gmach ten nie był kiedyś siedliskiem Tarnowskich? Odpowiedziano mi, iż zamek ten założonym był przez Jerzego, margrabiego brandenburskiego, że hrabia Henkel był dziś właścicielem miejsca tego, że się jednak znajduje na Śląsku szlachta imię Tarnowskich nosząca”.

AkP, DaW