Biron z Kurlandii

Herb książąt Bironów von Curland
Herb książąt Bironów von Curland

Książęta w Tarnowskich Górach

Na wrześniowym Zjeździe Tarnogórzan obok Honorowego Obywatela Miasta Tarnowskie Góry, księcia Guidotto von Donnersmarcka gościem był książę Ernst Johann Biron von Curland. Samo nazwisko książęcego gościa to już kawał europejskich dziejów. Bironowie od trzystu lat są obecni na scenie historii. Choć najbardziej znani są jako ostatni książęta kurlandzcy, to najdłużej związani byli ze Śląskiem, gdzie posiadali księstwo żagańskie, a potem dobra sycowskiego państwa stanowego.

Jednym z najstarszych udokumentowanych przedstawicieli był Carl von Bühren (zm. 1612 r.), będący w służbie księcia Kurlandii. Karierę zrobił jego prawnuk Ernest Jan (zm. 1772 r.). Jako faworyt cesarzowej rosyjskiej Anny Romanow otrzymywał kolejne zaszczyty i urzędy. W 1733 r. został hrabią cesarstwa (niem. Reichsgraf).  Rok później kupił na Śląsku sycowskie państwo stanowe. W 1737 r. Sejm Rzeczypospolitej zgodził się na przejęcie przez niego tronu i tytułu księcia Kurlandii i Semigalii, które były polsko-litewskim lennem. Po śmierci cesarzowej w 1740 r. mianowano go regentem Rosji, ale wkrótce został obalony i pozbawiony wszelkich godności i skazany na zesłanie. W 1763 r. na tronie rosyjskim nastąpiła kolejna zmiana i cesarzową została Katarzyna II. Bironowi zwrócono Kurlandię i Semigalię. Ernest Johann abdykował w 1769 r. Jego potomkowie podzielili się na dwie linie: żagańską i sycowską.

Książę Ernst Johann Biron von Curland
Książę Ernst Johann Biron von Curland

Starszy syn Ernesta Johanna, Piotr (zm. 1800 r.) objął tron kurlandzki. W 1785 r. od księcia Lobkowitza kupił za milion guldenów w złocie księstwo żagańskie (niem. von Sagan). Książę po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej został w 1795 r. zmuszony do abdykacji. Główną jego siedzibą stało się wówczas zapobiegawczo kupione wcześniej księstwo żagańskie na Śląsku. Po jego śmierci dziedziczkami księstwa zostały cztery córki. Z ręką najmłodszej Doroty dobra przeszły na własność francuskiej rodziny arystokratycznej książąt de Talleyrand-Perigord.

Linia sycowska (niem. von Wartenberg) wywodzi się od księcia (niem. Prinz) Karola (zm. 1801 r.), młodszego brata księcia Piotra. Nazwa linii pochodzi od dóbr sycowskich na Śląsku. Ostatnim właścicielem był książę Karol Biron von Curland (zm. 1982 r.). W 1945 r. wraz z upadkiem III Rzeszy utracił śląskie majątki. Linia ta istnieje do dziś. Szefem rodu od 1982 r. jest – goszczący w Tarnowskich Górach - książę Ernst Johann (ur. 1940 r.), fizyk związany z Instytutem Maxa Plancka. Od wielu lat jest przewodniczącym Związku Szlachty Śląskiej. W 2007 r. otrzymał tytuł honorowego obywatela Sycowa.

W tym samym roku tytuł Honorowego Obywatela Miasta Tarnowskie Góry otrzymał książę Guidotto von Donnersmarck.

Arkadiusz Kuzio-Podruck