Guidotto hrabia Henckel 2. książę von Donnersmarck

 
 

(1888-1959)

Poczet tarnogórski

Tytularny pan Tarnowskich Gór, magnat ziemski i przemysłowy, ostatni pan Świerklańca

Urodził się 23 maja 1888 r. w Berlinie. Jego matką była Rosjanka - Katarzyna Slepcow, druga żona Guida Henckel von Donnersmarcka ze Świerklańca.

W lutym 1909 r. ożenił się ze starszą o cztery lata bawarską księżniczką Anną zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg. Rodzina panny młodej należała do najlepszej niemieckiej arystokracji. Wywodzili się z rodu hrabiów von Sponheim i książąt Karyntii. Swymi początkami sięgają XI w.

Śląskich i polskich związków rodziny zu Sayn było sporo. Stryj Anny, książę Emil ożenił się z warszawianką Kamilą Stefańską. Jej kuzyn książę Ludwik zu Sayn-Wittgenstein w 1798 r. ożenił się z Antonią Cecylią Snarską. Żoną ich pierworodnego syna Ludwika była księżniczka Stefania Radziwiłł z Nieświeża, a ich najstarsza córka Maria była z kolei żoną księcia raciborskiego Chlodwiga zu Hohenlohe-Schillingsfürst (późniejszego premiera Prus i kanclerza Niemiec).

Guidotto i Anna zamieszkali w Kozłowej Górze. Zajęli się propagowaniem rodzimych, ludowych strojów. W Orzechu i Kozłowej Górze utworzyli Towarzystwo Dobroczynne i Regionalne oraz Towarzystwo Opieki nad Strojem Ludowym. W styczniu 1910 r. urządzili pierwszy kiermasz strojów ludowych. Zwycięzcy otrzymali trzymarkową monetę. Guidotto wówczas także przebrał się w rozbarski strój.

Gdy w grudniu 1916 r. zmarł Guido 1. książę von Donnersmarck, Guidotto jako następca został 2. księciem von Donnersmarck i zamieszkał w pałacu „Mały Wersal” w Świerklańcu. Młodszy brat, hrabia Kraft osiadł w Reptach. Fortuną zarządzali wspólnie. Dyrekcja Kopalń i Hut księcia Donnersmarcka znajdowała się w Świętochłowicach, zaś w Świerklańcu była Dyrekcja Generalna Dóbr.

W 1922 r. prawie całość ich posiadłości znalazła się w Polsce. Niektóre ich zakłady zmieniły nazwę, np. kopalnia „Deutschland” najpierw na „Niemcy”, a od 1937 r. na „Polska”. Wartość przemysłu będącego w ich ręku wynosiła na początku lat 30-tych ok. 90 mln zł (tj. ok. 45 mln marek).

Ich znaczenie jako wielkich przemysłowców i ludzi wpływowych nie zmalało. U księcia Donnersmarcka w Świerklańcu w Domu Kawalera zamieszkał Feliks Calonder, były prezydent Szwajcarii. W latach 1924-1937 był on z ramienia Ligi Narodów (międzywojenna poprzedniczka ONZ) przewodniczącym Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska.

Wybuch II wojny światowej zmienił sytuację polityczną.

W pierwszą wojenną wigilię Donnersmarckowie otrzymali zatrważającą wieść. Bratanek księżnej Anny, książę August Ryszard zu Sayn-Wittgenstein dwa dni wcześniej został zakatowany na śmierć w berlińskiej siedzibie Gestapo. Zginął zamordowany dokładnie w swoje 26 urodziny.

Rodzina księcia coraz częściej przebywała w Bawarii. Pod koniec wojny w świerklanieckim pałacu siedzibę miał podobno niemiecki sztab. W styczniu 1945 r. wkroczyli Rosjanie. Pałac i stary, piastowski zamek na wyspie padł ofiarą płomieni.

Książę z rodziną zamieszkali w Rotach-Egern w bawarskich Alpach, niedaleko granicy z Austrią.

Guidotto zmarł w przeddzień wigilii 1959 r. Jego żona, Anna zmarła niecałe sześć lat później. 3. księciem von Donnersmarck został ich starszy syn, Guido.

Arkadiusz Kuzio-Podruck
Rys. Mirosław Ogiński