Guido hrabia Henckel 1. książę von Donnersmarck

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_44_02-guido.jpg

(1830-1916)

Poczet tarnogórski

Tytularny pan Tarnowskich Gór i 13. wolny pan stanowy Bytomia

Urodził się 10 sierpnia 1830 r. we Wrocławiu. Był najmłodszym synem hrabiego Karola Łazarza. Do 1848 r. zdobywał potrzebne doświadczenie i nauki, przebywając m.in. w Paryżu. Majątek przejął w bardzo trudnym okresie. W Europie w 1848 r. wybuchła rewolucja - „Wiosna Ludów”. Karol Łazarz wezwał Guido i przekazał mu majątek. Najpierw uporządkował sprawę długów, po czym zaciągnął nowe pożyczki na kolejne inwestycje.

Do odziedziczonych dóbr dokupił kolejne. Najważniejszą częścią jego majątku stał się przemysł. Jego własnością był m.in. kompleks huty „Donnersmarck” w Zabrzu, pierwsza na Śląsku spółka akcyjna „Śląskie Kopalnie i Cynkownie” z siedzibą w Lipinach, huta „Betlen-Falva” oraz kopalnia „Deutschland” w Świętochłowicach, kopalnia „Śląsk” w Chropaczowie oraz huta cynku „Guidotto” i kopalnia „Donnersmarck” w Chwałowicach. W Kaletach wybudował celulozownię, a następnie papiernię, którą połączył z podobnym zakładem w Dąbiu koło Szczecina. Tam też posiadał hutę żelaza „Kraft”. Inwestował również w Zagłębiu Ruhry, ale bez powodzenia. Posiadał udziały w kopalniach cynku we Francji i na Sardynii. Jego własnością była kopalnia rud w Karyntii. Założył walcownię na Morawach.

Zyski Guido inwestował w kolejne przedsięwzięcia oraz w budowę lub rozbudowę rezydencji. Rozbudował stary piastowski zamek w Świerklańcu. Wybudował nową, wspaniałą rezydencję w stylu francuskiego neorenesansu, zwaną „Małym Wersalem” oraz tzw. „Dom Kawalera” gdzie mieszkali goście księcia. Z jego inicjatywy powstał także pałac w Reptach. Był właścicielem rezydencji w Berlinie, domu w Rotach-Egern w bawarskich Alpach oraz przez jakiś czas pałacu w Paryżu, przy reprezentacyjnych Polach Elizejskich.

Jego robotnicy dostawali o kilka fenigów mniej aniżeli średnie zarobki w innych śląskich zakładach. Na przełomie 1910 i 19111 r. w jego zakładach w Chwałowicach wybuchł największy w ówczesnej historii Śląska, dwumiesięczny strajk.

Działał także na polu polityki. Jego spektakularnym sukcesem było podwyższenie z 1 do 5 mln franków w złocie wysokości kontrybucji jaką zapłaciła pokonana w 1871 r. Francja. Guido zasiadał w Śląskim Sejmie Prowincjonalnym oraz Radzie Państwa. Był dziedzicznym członkiem Pruskiej Izby Panów (odpowiednik angielskiej Izby Lordów). Został także tajnym radcą rzeczywistym. Podobnie jak ojciec nosił godność dziedzicznego wyższego podczaszego w Księstwie Śląskim. Odznaczono go także najwyższym orderem monarchii Hohenzollernów: Orderem Orła Czarnego (odpowiednik polskiego Orderu Orła Białego).

Sam lub poprzez swych synów starał się pomagać swym poddanym i robotnikom. Choć był protestantem dołożył do budowy katolickich kościołów w Reptach, Mikulczycach, Wieszowej, Kamieniu, Starych Tarnowicach, Świerklańcu, Zaborzu oraz ewangelickiej świątyni w Tarnowskich Górach. Utworzył fundację swego imienia (istnieje do dziś jako Fürst Donnersmarck-Stiftung) w wysokości 2,5 mln marek. Pomagał w kształceniu, a potem przede wszystkim w rehabilitacji inwalidów wojennych i chorych po urazach.

Największym prestiżowym sukcesem było nadaniu mu przez cesarza Wilhelma II Hohenzollerna 18 stycznia 1901 r. dziedzicznej godności pruskiego księcia (niem. Fürst) von Donnersmarck.

Tuż przed I wojną światową jego fortunę szacowano na ok. 300 mln marek. Był drugim po Alfredzie Krupie najbogatszym człowiekiem w cesarstwie niemieckim.

Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z Pauliną Teresą Lachman, bardziej znaną jako markiza Blanka de Paiva. Guido poznał ją w Paryżu gdzie była luksusową damą do towarzystwa. Z drugiego małżeństwa z rosyjską arystokratką Katarzyną Slepcow doczekał się dwóch synów Guidotta i Krafta.

Zmarł 19 grudnia 1916 r. w Berlinie. Spoczął w nowym mauzoleum w Świerklańcu.

Arkadiusz Kuzio-Podruck
Rys. Mirosław Ogiński