Sukcesy tarnogórskich strzelców w Zjednoczeniu Kurkowych Bractw Strzeleckich RP

Robert Sperling III mistrz Zjednoczenia z 1929 r., fot. Wojciech Pilarczyk; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach
Robert Sperling III mistrz Zjednoczenia z 1929 r., fot. Wojciech Pilarczyk; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach

Podział Górnego Śląska, jaki dokonał się w 1922 r. rozdzielił jednolity do tej pory ruch bracki. W części regionu przyznanej Republice Weimarskiej nadal istniał Górnośląski Związek Strzelecki szczycący się tradycjami sięgającymi połowy dziewiętnastego stulecia, ale nowe realia polityczne zmusiły zrzeszenie do reorganizacji.

Już 26 lutego 1922 r. w kawiarni „Cesarska Korona” (Kaiserkrone) w Gliwicach odbyło się posiedzenie reprezentantów Związku. Na spotkanie przybyło 36 przedstawicieli z 17 górnośląskich bractw strzeleckich należących do zjednoczenia. Podczas obrad podjęto uchwałę o wystąpieniu z jego szeregów 11 towarzystw, które działały na terenie przyznanym Polsce. W gronie secesjonistów znalazła się konfraternia tarnogórska.

Reorganizacji ulegał także ruch strzelecki na terenie II Rzeczypospolitej. Już w 1922 r. z inicjatywy prezesa Kurkowego Bractwa w Poznaniu Jana Łuczaka utworzono związek zrzeszający bractwa strzeleckie z terenów Wielkopolski oraz polskiego Pomorza i Górnego Śląska. Organizacja otrzymała nazwę Zjednoczenie Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polski, a od 1927 r. Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Zrzeszenie dzieliło się na Okręgi. Do wybuchu II wojny światowej powstało ich 11. Jeden z najstarszych utworzono w województwie śląskim 7 grudnia 1924 r. w Mikołowie. Wśród założycieli znalazło się bractwo tarnogórskie, a do władz Okręgu Śląskiego wybrano Franza Strenciocha (zastępca sekretarza) oraz Philipp Thomalla (zastępca strzelmistrza).

Max Kolonko I mistrz Zjednoczenia z 1929 r., fot. Wojciech Pilarczyk; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach
Max Kolonko I mistrz Zjednoczenia z 1929 r., fot. Wojciech Pilarczyk; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach

W okresie międzywojennym tarnogórscy strzelcy odnosili sukcesy w strukturach wspomnianego Zjednoczenia. Najważniejszą imprezą organizowaną przez ogólnopolskie zrzeszenie był Kongres odbywający się co trzy, a następnie cztery lata. Podczas tej imprezy cieszącej się dużym zainteresowaniem wyłaniano króla, dwóch rycerzy i trzech marszałków Zjednoczenia oraz strzelano o nagrody i premie pieniężne. Tarnogórzanie po raz pierwszy odnotowali sukcesy dopiero podczas 3. Kongresu. Imprezę nieprzypadkowo zorganizowano w Poznaniu, gdyż uświetniała ona obchody rzekomego 675-lecia tamtejszego Bractwa Kurkowego oraz odbywającej się wówczas w tym mieście Powszechnej Wystawy Krajowej. Uroczystość połączona ze strzelaniem zrzeszenia rozpoczęła się 23 czerwca i trwała do 7 lipca 1929 r., a brało w niej udział 70 towarzystw strzeleckich z całego kraju reprezentowanych przez 2000 osób. Podczas zmagań turniejowych oddano rekordową ilość strzałów oszacowaną na 60 tys.

Spośród tarnogórzan najwięcej sukcesów na swoim koncie odnotował najskuteczniejszy strzelec towarzystwa – Max Kolonko, który wywalczył tytuł pierwszego mistrza Zjednoczenia oraz uplasował się na czołowych lokatach w innych konkurencjach, m.in. uzyskał najlepsze wyniki w zmaganiach do tarcz: Wojewody Poznańskiego i Pamiątkowej Płytkowej Bractwa Kurkowego. Zawody okazały się udane także dla innych przedstawicieli konfraterni. Tytuł trzeciego mistrza Zjednoczenia stał się udziałem Roberta Sperlinga, a pozostali zajęli eksponowane miejsca w strzelaniach towarzyszących.

W rywalizacji o premie pieniężne uzyskano łącznie 2.434 złotych, a po odliczeniu 1 / 3 wpływów z tego tytułu do kasy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Poznaniu i 10% do kasy Zjednoczenia, do podziału dla strzelców pozostało 1.460,41 złotych. W przypadku tym dziesięcioosobowa reprezentacja miejscowego towarzystwa uzyskała jedną z największych premii oszacowaną na 325,40 złotych. Lepszymi w omawianej konkurencji okazało się jedynie trzynastu braci poznańskich, którzy otrzymali premie o równowartości 517 złotych.

Plakieta pamiątkowa z 4. Zjazdu Zjednoczenia w Katowicach, 1932 r.; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach; fot. Przemysław Rubacha
Plakieta pamiątkowa z 4. Zjazdu Zjednoczenia w Katowicach, 1932 r.; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach; fot. Przemysław Rubacha

Kolejny 4. Kongres Zjednoczenia odbył się w Katowicach (od 26 czerwca do 3 lipca 1932 r.) z okazji 10-lecia przyłączenia znacznej części Górnego Śląska do II Rzeczypospolitej, a honorowy patronat nad imprezą objął Prezydent Ignacy Mościcki, którego podczas uroczystości zastępował z urzędu wojewoda śląski Michał Grażyński. W wydarzeniu brało udział czterdzieści towarzystw z całego kraju reprezentowanych przez 876 braci. Patriotyczny wymiar miał pochód, który przemieścił się ulicami stolicy województwa śląskiego do ówczesnej katedry pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła na mszę świętą w intencji Ojczyzny. Następnie kondukt udał się na pl. Wolności, gdzie przy Grobie Nieznanego Powstańca Śląskiego złożył kwiaty prezes Zjednoczenia Stanisław Maciejewski oraz za Orlęta Lwowskie król kurkowy Mieszczańskiego Towarzystwa Strzeleckiego we Lwowie. Podniosłą część uroczystości zakończyła defilada przyjęta przez wojewodę Michała Grażyńskiego oraz akademia w Teatrze Polskim.

Strzelania konkursowe odbywały się na strzelnicy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach, która znajdowała się w Parku Kościuszki. Towarzyszyły im także imprezy kulturalne. We wspomnianych zmaganiach nie zabrakło przedstawicieli tarnogórskiego Bractwa, którzy wywalczyli trzy z sześciu najważniejszych godności Zjednoczenia. Franz Kretschmer został drugim rycerzem, drugim mistrzem – Jan Kałuża, trzecim mistrzem – Otto Kirchner.

Ostatni, 5. Kongres Zjednoczenia zorganizowano w Gdyni (15–20 sierpnia 1936 r.). Był on wielką manifestacją ukazującą znaczenie nowego portu oraz Morza Bałtyckiego w gospodarce Polski. W imprezie wzięło udział 856 strzelców reprezentujących 89 bractw.

Również w tym przypadkach honorowy patronat nad imprezą objął Prezydent Rzeczypospolitej, którego zastępował wojewoda pomorski Władysław Raczkiewicz. Wśród przybyłych nie zabrakło również delegatów z Górnego Śląska, który był reprezentowany przez siedem towarzystw. Także i w tym przypadku znaleźli się przedstawiciele z Tarnowskich Gór, nie odnosząc jednakże istotnych sukcesów. Uczestnictwo delegacji tarnogórskiej było obligatoryjne, gdyż aż trzej jej przedstawiciele na poprzednim Kongresie wywalczyli ważne dla Zjednoczenia godności strzeleckie. Wpłynęło to zapewne na wystosowanie przez władze Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich w Poznaniu prośby do Magistratu Tarnowskich Gór (12 maja 1936 r.) o ufundowanie jednej z nagród na ogólnopolskie święto brackie przygotowywane w Gdyni. Niespełna miesiąc później, bo 10 czerwca 1936 r., osobne pismo w tej samej sprawie otrzymał także ówczesny burmistrz Tarnowskich Gór Fryderyk Antes. Sprawa znalazła swój finał na posiedzeniu zarządu miasta 15 czerwca 1936 r., podczas którego podjęto decyzję o odmowie darowania nagrody, co umotywowano złą sytuacją finansową gminy i koniecznością szukania oszczędności budżetowych.

Krzysztof Gwóźdź