Sztygar Alfons Kopia (1902-1962)

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_40_01-2.jpg

Górnictwo tarnogórskie było pasją jego życia

Alfons Kopia urodził się w dniu 19 maja 1902r. w Tarnowskich Górach. Z zawodu był technikiem górniczym - sztygarem. Po II wojnie światowej uczył w górniczej szkole zawodowej, która mieściła się na terenie Karłuszowca. Pracę zawodową rozpoczął w kopalni węgla kamiennego „Buchacz” (Kopalnia „Radzionków”), a następnie pracował w kopalni „Szombierki” w Bytomiu.

Był człowiekiem niezwykle rozmiłowanym w historii regionu tarnogórskiego. Zbierał materiały, dokumenty z zakresu zabytków i historii górnictwa oraz przeszłości Ziemi Tarnogórskiej. Posiadał cenny księgozbiór wśród którego nie brakowało białych kruków. Dla Alfonsa Kopii górnictwo było celem całego życia. Z zamiłowaniem poszerzał swoją wiedzę o historii górnictwa. Zainteresowanie to pogłębiło się w momencie spotkania z historykiem prof. Józefem Piernikarczykiem, a zwłaszcza za jego monumentalnym dziełem „Historia górnictwa i hutnictwa na Śląsku”. Stanowiło ono dla Alfonsa Kopii szczególne i bogate źródło poznania dziejów górnictwa. Razem z prof. Józefem Piernikarczykiem badał nasze stare kopalnie rud srebra i ołowiu, które rozciągają się pod Tarnowskimi Górami i okolicą. Po raz pierwszy Alfons Kopia zwiedził podziemia tarnogórskie w 1933r. Efektem wieloletniego trudu i współpracy z prof. Józefem Piernikarczykiem stała się precyzyjna, a jednocześnie piękna mapa starych tarnogórskich wyrobisk górniczych. Razem z prof. Józefem Piernikarczykiem i inżynierem górniczym Stefanem Majewskim dążyli do udostępnienia tych unikalnych wyrobisk szerokiemu społeczeństwu. W planie była również budowa kopalni pokazowej.

Alfons Kopia podczas defilady na Rynku. Lata 50. ubiegłego wieku
Alfons Kopia podczas defilady na Rynku. Lata 50. ubiegłego wieku

Dla realizacji tej idei utworzony został w Tarnowskich Górach specjalny zespół roboczy, z którym współpracował Alfons Kopia. Wybuch wojny przerwał te piękne zamierzenia. Po jej zakończeniu Alfons Kopia podjął się kontynuacji tych prac.

W 1948r. Alfons Kopia został Przewodniczącym Komisji Kultury Powiatowej Rady Narodowej w Tarnowskich Górach. Jako radny zainteresował członków Komisji zabytkami górniczymi naszego miasta. Z jego inicjatywy i przy współpracy m.in. z Czesławem Piernikarczykiem, braćmi Jerzym i Pawłem Spałek, powołany został w dniu 19 marca 1953r. Komitet dla Spraw Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej, który doprowadził do powstania 31 stycznia 1954r. Stowarzyszenia Miłośników Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej (przekształconego w następnych latach w Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej).

W programie powołanego Komitetu, jak i Stowarzyszenia, założono m.in. udostępnienie podziemi tarnogórskich dla celów turystycznych, jak i budowę kopalni pokazowej.

Do grona entuzjastów budowy kopalni pokazowej pozyskał prof. Kazimierza Popiołka i pisarza Gustawa Morcinka.

Szukał również pomocy i poparcia dla realizacji tego przedsięwzięcia we władzach wojewódzkich, a szczególnie u płk. Jerzego Ziętka. Z inicjatywy tego skromnego, ale kompetentnego człowieka powstała w mieście organizacja regionalna, która uratowała przed zagładą i zniszczeniem w Tarnowskich Górach winiarnię „Sedlaczka”, XVI-wieczny budynek szkoły protestanckiej przy ul. Gliwickiej 2, zabytkową dzwonnicę Gwarków, dworek w którym mieszkał J. W. Goethe, a przede wszystkim udostępniła dla turystów w 1957r. Sztolnię „Czarnego Pstrąga”, zaś w 1976r. Zabytkową Kopalnię Srebra. Są one dzisiaj chlubą i atrakcją turystyczną naszego miasta. To właśnie Stowarzyszenie zainicjowało w 1957r. historyczną, całoroczną imprezę kulturalną „Dni Tarnogórskich Gwarków”, która rozsławiła Tarnowskie Góry daleko poza granicami Śląska.

Alfons Kopia ratując dom „Sedlaczka” przed rozbiórką wprowadził się do niego wraz z rodziną, a następnie zorganizował w nim spotkanie pisarzy na czele z Gustawem Morcinkiem.

Alfons Kopia został w 1954r. wybrany na pierwszego Przewodniczącego nowego Zarządu Stowarzyszenia Miłośników Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej.

Doprowadził do prawnej rejestracji tej organizacji i opracowania oraz zatwierdzenia statutu, który określał zasady działania Stowarzyszenia.
Alfons Kopia zmarł 11 lipca 1962r. Został pochowany na cmentarzu św. Anny w Tarnowskich Górach, gdzie spoczywają również: kronikarz Karol Winkler, historyk prof. Józef Piernikarczyk, kronikarz i księgarz Jak Nowak, Przewodniczący Stowarzyszenia po Alfonsie Kopii – Norbert Kot, literat Bolesław Lubosz.
Z okazji XXV rocznicy odbudowy Zabytkowej Kopalni Srebra Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej w uznaniu zasług Alfonsa Kopii w powstaniu i rozwoju Stowarzyszenia, umieściło na budynku tej kopalni w dniu 11 września 2001r. tablicę poświęconą jego pamięci.

Stanisław Wyciszczak
Fot.: ze zbiorów SMZT