Tarnogórzanie w ogólnoniemieckim i Śląskim Związku Strzeleckim

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_39_14-2.jpg

Przed wybuchem I wojny światowej tarnogórzanie odnosili także sukcesy w zawodach organizowanych przez Niemiecki Związek Strzelecki (Deutscher Schützenbund) i prowincjonalny Śląski Związek Strzelecki (Schlesischer Schützenbund). Nie były one jednak tak spektakularne, jak w przypadku turniejów przygotowywanych przez Górnośląski Związek Strzelecki (Oberschlesicher Schützenbund), co było wynikiem większej konkurencji oraz rzadszego uczestnictwa w strzelaniach często organizowanych w znacznej odległości  od Tarnowskich Gór.

Pierwsze próby utworzenia organizacji grupujących niemieckie bractwa sięgają lat 40. XIX wieku. Pozostawały one w związku z uroczystościami związanymi ze 100-leciem  Bractwa Strzeleckiego Berlińczyków (Berliner Bürger- Schützen Gilde), założonego przez Fryderyka II Wielkiego w 1747 r. Na wspomniane święto zorganizowane w dniach od 19 do 23 lipca 1847 roku przybyli przedstawiciele większości towarzystw strzeleckich działających na terenie monarchii pruskiej oraz Niemiec, w tym także i z Tarnowskich Gór. Miejscową konfraternię reprezentowali wówczas inspektor bracki i burmistrz Anton Klausa oraz właściciel ziemski, przedsiębiorca górniczy i hutniczy von Koschembahr. Dla upamiętnienia stuletniej rocznicy istnienia berlińskiego bractwa strzeleckiego reprezentanci podarowali stołecznej organizacji złoty krzyż oraz ufundowali srebrny medal na żółtej wstędze, co było nawiązaniem do barwy Bractwa. Druga z wymienionych pamiątek przeznaczona była jako nagroda w turnieju strzeleckim dla jednego z dwudziestu najlepszych uczestników zawodów. Warto dodać, iż wspomniany legat wywalczony został nomen omen przez kupca Johanna Klausę reprezentującego na zjeździe wrocławskie towarzystwo strzeleckie.

Odznaka członkowska Niemieckiego Związku Strzeleckiego należąca do jednego z tarnogórskich Braci, metal złocony/emalia, przełom XIX i XX w.; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach.
Odznaka członkowska Niemieckiego Związku Strzeleckiego należąca do jednego z tarnogórskich Braci, metal złocony/emalia, przełom XIX i XX w.; wł.: Muzeum w Tarnowskich Górach.

Legitymacja członkowska Niemieckiego Związku Strzeleckiego wystawiona dla tarnogórskiego brata Hugo Streckera, 1908 rok; wł.: Archiwum Państwowe w Katowicach, reprodukcja Krzysztof Gwóźdź.
Legitymacja członkowska Niemieckiego Związku Strzeleckiego wystawiona dla tarnogórskiego brata Hugo Streckera, 1908 rok; wł.: Archiwum Państwowe w Katowicach, reprodukcja Krzysztof Gwóźdź.

Pierwsza próba stworzenia ogólnopaństwowej organizacji zakończyła się jednak niepowodzeniem, na co niewątpliwie wpływ miała istniejąca na terenie Niemiec sytuacja polityczna. Podejmowano jednakże próby konsolidacji ruchu strzeleckiego na terenie monarchii pruskiej. Przykładem tego były obchody srebrnego wesela pary książęcej Fryderyka Karola Aleksandra (1801–1883) i Marii Luizy Aleksandryny von Sachsen-Weimar-Eisenach (1808–1877). Z tej okazji Poczdamskie Bractwo Strzeleckie (Potsdamer Schützengilde) zorganizowało zawody strzeleckie połączone z festynem w dniach od 24 do 26 maja 1852 roku. Podczas turnieju miano wyłonić po raz pierwszy krajowego króla strzeleckiego oraz dwóch rycerzy (marszałków). Organizatorzy przewidywali także strzelanie o nagrody, które odbyło się 24 i 25 maja 1852 roku. Tarnogórska konfraternia odpowiedziała na zaproszenie do udziału w uroczystościach pozytywnie, a do Poczdamu pojechało dwóch delegatów. Byli to: inspektor Anton Klausa oraz należący do towarzystwa od 1847 roku kupiec o tym samym nazwisku.

Pomimo podejmowanych prób Niemiecki Związek Strzelecki udało się powołać dopiero 11 lipca 1861 roku w Gotha. Obok gospodarzy dokonali tego przedstawiciele towarzystw z Bremen i Frankfurtu nad Menem. Nieprzypadkowo pierwsze zawody powstałego zrzeszenia zorganizowano rok później na strzelnicy ostatniej z wymienionych organizacji, czyli w mieście utożsamianym z ideą zjednoczenia Niemiec. W następnych latach przyjął się zwyczaj, że turnieje o godność króla Związku organizowane będą  co trzy lata.

Działalność członków, gdyż zgodnie ze statutem zjednoczenia przynależność do organizacji zależała od indywidualnej decyzji każdego z barci, tarnogórskiego towarzystwa w strukturach utworzonej w 1861 roku organizacji udokumentowana jest dopiero od końca dziewiętnastego stulecia. Zaledwie kilka lat później, podczas 15. Niemieckiego Strzelania Związkowego (Deutsches Bundesschießen) w Monachium (15–20 lipca 1906 roku), tarnogórscy strzelcy: Max Kolonko i Franz Foitzik zostali mistrzami. Trzy lata później w Hamburgu sukces odniosła trzyosobowa reprezentacja w składzie: Max Kolonko, Franz Foitzik, Joseph Kuschel, zajmując zespołowo czwarte miejsce. Ponadto tytuł mistrzowski wywalczył wówczas Franz Foitzik. Członkowie towarzystwa otrzymali także zaproszenie na jubileuszowe strzelanie zjednoczenia, które odbyło się we Frankfurcie nad Menem (14 –21 lipca 1912 roku).

W okresie pruskim przedstawiciele miejscowego towarzystwa odnosili również sukcesy w odbywających się co roku prowincjonalnych zawodach powstałego w 1882 roku Śląskiego Związku Strzeleckiego. Podczas 21. edycji turnieju zorganizowanego w dniach 8–15 lipca 1906 roku w Legnicy (Liegnitz), tarnogórzanin Ferdinand Rosenthal wywalczył tytuł królewski. Oprócz niego w imprezie uczestniczyli inni mieszkańcy naszego miasta: Viktor Bödlander, Franz Foitzik, Max Kolonko, Julius Münzer, Gustav Seidel, Philipp Thomalla, Franz Wrobel. Z kolei w 1910 roku na zawodach w Nysie tytuły mistrzowskie przypadły w udziale tarnogórzanom, tj. Maxowi Kolonce i Franzowi Foitzikowi. Miejscowa konfraternia otrzymywała także zaproszenia na edycje turnieju w Sulikowie (Schönberg, 1909 rok) i Gozdnicy (Freiwaldau, 1911 rok).

Krzysztof Gwóźdź