Montes Tarnovicensis - Tarnowskie Góry

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Rycerskie początki

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_38_09-blazek-kottulinsky.jpg

Górnośląska szlachta – Wrochemowie CZ. I

Według legendy przodek rodu jeszcze jako dziecko spotkał nimfę wodną, rusałkę. Ta skusiła go aby poszedł za nią, przybrawszy postać pięknego łabędzia. Chłopca poprowadziła do swego  podwodnego pałacu.

Ten jednak tęsknił za swym domem, o którym przypominały mu trzy czerwone róże. Nimfa puściła chłopca. Ten już jako dorosły mężczyzna, na pamiątkę swego pobytu w podwodnym pałacu, umieścił w tarczy swego herbu w polu srebrnym pośrodku błękitny strumień z trzema czerwonymi różami. W klejnocie natomiast znalazł się łabędź, pod którego postacią ukazała się chłopcu nimfa wodna. Herbem tym rodzina posługuje się do czasów współczesnych.

Z Kotulina Wrochemowie, czy Kotulińscy?

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_38_09-blazek-wrochem.jpg

Za założyciela i najstarszego znanego przedstawiciela rodu uznawany jest rycerz Wrocheno z Kozłowa koło Gliwic, wspomniany w dokumentach z 1379 r. Żyjący na przełomie XIX i XX w. badacz przeszłości rodziny Wiktor von Wrochem, w swoim opracowaniu podaje, że niejaki Wrochen z Kotulina został wspomniany już w 1368 r. i utożsamia go z Mikołajem z Kotulina wymienionym  w dokumencie o dziesięć lat wcześniejszym. Jednakże on wraz z Hermanem z Kotulina, wspomnianym w dokumentach z 1323 r. we współczesnych Kalendarzach Gotajskich uznawani są za antenatów rodziny von Kotulińskich. Można by uznać tezę o wspólnych korzeniach obu rodów. Przeciwko jednak przemawia fakt, iż Kotulińscy pieczętują się innych herbem, zwanym „Topacz”,  który przedstawia złotą nogę orła na błękicie, ze złotą głową orła w klejnocie. Obecny stan badań nie pozwala jednak ani wykluczyć, ani potwierdzić tezy o wspólnym pochodzeniu obu rodów.

Warto wspomnieć, że osoba Mikołaja z Kotulina była jedną z bardziej znaczących w tamtych czasach na ziemi bytomskiej. Wspomniany jest w dokumencie z 14 grudnia 1357 r., wystawionym przez cesarza Karola IV Luksemburga we Wrocławiu, w którym wyznacza on m.in. wspomnianego Mikołaja z Kotulina do komisji, która miała rozstrzygnąć spór graniczny między Bytomiem i Pyskowicami. Książę Konrad z Oleśnicy wyznaczył Mikołaja do komisji, która miała rozgraniczyć jego domenę od ziem księcia Przemysława z Cieszyna, jakie im przypadły po wygasłej linii Piastów bytomsko-kozielskich.

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_38_09-dorst_kottulinsky.jpg

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_38_09-dorst_wrochem.jpg

Genealogia pierwszych pokoleń rodu Wrochemów jest niełatwa do ustalenia. W dokumentach występują jednak różni przedstawiciele tej rodziny, związani z różnymi miejscowościami na Górnym Śląsku. Z Bytkowem związani byli Jan i Maciej Wrochnik, wspomniani w dokumentach z lat 1441-1460. W 1446 r. Mikołaj Wrochem z Polskiej Cerekwi sprzedał swojemu krewniakowi Dytrykowi Wrochemowi z Ciężkowic dobra Millowice. Syn Mikołaja, Jakub Wrochem przejął dobra ojca tj. Polską Cerekiew. Dziewiętnastowieczny badacz rodzinnych dziejów - Wiktor von Wrochem określił go jako „…Jacob Kothulinski, genannt Wrochen aus Neukirch…”. Przyjął ciągłość linii Wrochemów z Kotulina, poprzez syna Jakuba, Hansa pana na Polskiej Cerekwi i Krzyszkowicach (od 1572 r.) do Fryderyka Krzyszkowskiego, żonatego z Barbarą von Wrochem.

Z Rept i Tarnowic

Za najbardziej znamienitą z tych pierwszych linii rodu von Wochem uznawana jest linia z Rept i Tarnowic, od której wywodzi się także późniejsza linia z Wielowsi. Potomkami tej ostatniej są wszyscy współcześni Wrochemowie. Najstarsza wzmianka o tej linii pochodzi z 1466 r. Wrochem z Rept jest wymieniony jako poręczyciel księcia Konrada IX oleśnickiego, który był dłużny 200 grzywien groszy praskich Beacie Podgolia. Zapewne ten sam Wrochem wymieniony został w liście zastawnym Mikołaja Frawsteyn z Kopienic z 1481 r. Pierwszym wymienionym z imienia z linii repeckiej był Mikołaj, który świadkował wystawieniu dokumentu z 1507 r.

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_38_09-bild-2.jpg

W niedzielę 25 stycznia 2009 r. w Berlinie w wieku 94 lat zmarła seniorka rodu Annemarie von Wrochem e domo Herrmann o czym ze smutkiem zawiadamiają Ursula von Wrochem, Johann Gottlob von Wrochem, Klaus von Wrochem, Urlich von Wrochem wraz z rodzinami

Za ważną postać dla przyszłych dziejów regionu należy uznać przede wszystkim Piotra Wrochema, właściciela dóbr Tarnowice, położonych na północny-zachód od Rept. Około 1529 r. zawarł on z księciem opolskim Janem II Dobrym układ, na mocy którego na polach należących do dóbr tarnowickich można było swobodnie prowadzić działalność wydobywczą związaną z odkryciem złóż kruszców srebronośnych. Spadkobierca księcia Jana, książę karniowski Jerzy von Ansbach zawarł umowę z synami Piotra Wrochema, Janem i Mikołajem. W układzie zawartym w 1537 r. synowie Piotra Wrochema posługiwali się przydomkiem „Tarnowscy”. Wrochemowie wymieniani byli jako panowie Rept i Tarnowic także w następnych latach XVI w. Na początku XVII w. właścicielem Rept został Jerzy Ibram. Dobra tarnowickie należały wówczas do Baltazara Ohm-Januszewskiego.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Ilustracje: Herby Wrochemów i Kotulińskich

Część II