Kasowniki w PKS-ie

Autobus kursujący na linii Bytom - Zawiercie
Autobus kursujący na linii Bytom - Zawiercie

Po drugiej wojnie światowej komunikacja autobusowa zaczęła powoli wkraczać na tereny będące dotąd komunikacyjną pustynią. Autobus mogli zobaczyć nawet mieszkańcy małych wiosek. W tym roku mija pięćdziesiąta rocznica uruchomienia linii autobusowej PKS z Zawiercia do Bytomia. Swego czasu stanowiła ona pewną konkurencję dla linii kolejowej Tarnowskie Góry – Zawiercie.

Linię autobusową łączącą Zawiercie z Bytomiem uruchomiono 1 sierpnia 1958 r. Autobusy jeździły z Zawiercia przez Siewierz w kierunku Piekar Śląskich, czyli zapewne przez Tąpkowice i Świerklaniec. Jak podawał tygodnik „Gwarek”, w Piekarach Śląskich autobus tej linii zatrzymywał się na przystanku Szarlej Szpital. W kierunku Bytomia odjeżdżał o 7:50 i o 16:50, natomiast w stronę Zawiercia – o 8:40 oraz 17:30. Jak łatwo zauważyć, linia PKS biegła równolegle do linii kolejowej na odcinku Zawiercie – Poręba – Siewierz. Natomiast na terenie obecnego powiatu tarnogórskiego szosa biegnie w pewnym oddaleniu od kolei. Toteż z biegiem lat mieszkańcom Celin, Tąpkowic czy Niezdary wygodniej było korzystać z autobusu, niż iść kilka kilometrów do przystanków kolejowych. Potem zresztą obok kursów z Zawiercia do Bytomia, pojawiły się kursy PKS z Zawiercia do Tarnowskich Gór. Odkąd w 1975 r. przestały jeździć pociągi pasażerskie z Żyglina do Zawiercia, PKS stał się głównym przewoźnikiem dla mieszkańców wiosek położonych wzdłuż tej trasy. Z PKS-u Zawiercie – Bytom korzystali nie tylko górnicy dojeżdżający do pracy w Piekarach Śląskich i Bytomiu. Mieszkańcy podtarnogórskich wiosek mogli nim dotrzeć do Szpitala Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, czy też do miejscowej bazyliki. Poważną konkurencję dla linii Bytom – Zawiercie stanowiła komunikacja miejska oraz rozwój motoryzacji po 1990 r. Pod koniec XX wieku doszło do rzadkiego porozumienia pomiędzy Międzygminnym Związkiem Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach a Przedsiębiorstwem Komunikacji Samochodowej w Zawierciu. Oto w zamian za dopłaty do „wozokilometrów”, PKS Zawiercie zgodził się uznawać wszelkie bilety jednorazowe i okresowe KZK GOP i MZKP w swoich autobusach kursujących na trasach Zawiercie – Tarnowskie Góry i Zawiercie – Bytom – Gliwice. Dotyczyło to jednak tylko odcinków przejazdu po terenie gmin członkowskich MZKP, czyli w przypadku bytomsko-zawierciańskiej linii, nie obejmowało to Bytomia, Siewierza, Poręby i Zawiercia. Był to ewenement – bo oto w autobusie PKS można było odtąd podróżować na podstawie biletów komunikacji miejskiej. W związku z tym trzeba tam było zainstalować kasowniki. Takie nietypowe rozwiązanie zdaniem MZKP było bardziej ekonomiczne od tworzenia osobnej linii autobusowej w stronę Zawiercia. Na początku XXI wieku na linii Bytom – Zawiercie były już tylko dwie pary kursów na dobę i to tylko w dni robocze. O godzinie 5:30 rano wyjeżdżał autobus z Zawiercia, który kilka minut po siódmej dojeżdżał do dworca w Bytomiu. Stamtąd ruszał ul. Zabrzańską do Gliwic. W Gliwicach miał kilkugodzinny postój. Następnie startował z Gliwic do Bytomia, skąd o 12:15 odjeżdżał przez Piekary Śląskie, Świerklaniec, Niezdarę, Tąpkowice do Zawiercia. Drugi kurs startował po godzinie 14 z Zawiercia przez Świerklaniec do Bytomia, skąd wracał po godzinie 16. Przez jakiś czas był to kurs do Włoszczowy. Mała frekwencja sprawiła, że najpierw ograniczono kursy do Gliwic. Przez pewien czas poranny kurs jeździł do Gliwic tylko w poniedziałki i piątki, a we wtorki, środy i czwartki kończył bieg w Bytomiu. Wreszcie kurs ten został zlikwidowany 18 listopada 2005 r. Równocześnie trzeba było zawiesić kurs powrotny z Bytomia o 12:15. Spotkało się to z protestem nielicznych stałych podróżnych – bo okazało się, że jedna pasażerka z Poręby traci w ten sposób możliwość dojazdu do pracy. Według rozkładu jazdy obowiązującego w 2008 r., a konkretnie od 8 października 2007 r., na linii Bytom – Zawiercie została już tylko jedna para kursów. Autobus wyjeżdża z Zawiercia do Bytomia o 14:20, natomiast z Bytomia do Zawiercia – o 16:15. W dalszym ciągu na terenie gmin członkowskich MZKP, czyli Świerklaniec, Ożarowice i Mierzęcice, obowiązują w tych kursach bilety MZKP.

Tekst i zdjęcie
Tomasz Rzeczycki