Tarnogórski dworzec kolejowy

Ten obecny to już trzeci, kolejny budynek spełniający tę funkcję od czasu, gdy w 1857 r. kolej po raz pierwszy wjechała do miasta. Wybudowany w 1888r. według projektu wrocławskiego architekta Roberta Hönscha w stylu neorenesansowym z pewnymi elementami historyzmu. Posadowiony na kamiennym cokole z żółto – pomarańczowych cegieł.

Boniowany w narożach i na ryzalicie, tej środkowej, wysuniętej nieco części budowli. W niej, pomiędzy czterema pilastrami, trzy zakończone łukami duże otwory. W tym jedno głównego wejścia. W nim, nad drzwiami, znajdował się kiedyś tradycyjny, okrągły, dworcowy zegar. Na piętrze ryzalit podzielony jest kolejnymi, czterema pilastrami zakończonymi głowicami w stylu korynckim. Pomiędzy nimi trzy medaliony w kształcie wieńców laurowych.

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_028.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dwor-TGa.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_027.jpg
b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec,-1904-1906.jpg

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec,-1905-1918.jpg

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec,-1922-1931.jpg
b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec,-1939-1943.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec-1-,-1904-1906.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Dworzec_profi.jpg
b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_historia-kolei.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_R-1954.jpg b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_33_Schowek01.jpg

Wewnątrz nich od prawej: herb Tarnowskich Gór, w środku aktualnie godło RP. Ale niegdyś był tam pruski orzeł, bo dworzec wybudowano w czasach Królestwa Pruskiego.

Później w miarę jak zmieniała się przynależność państwowa Tarnowskich Gór, zastępowały go inne godła. W okresie II wojny światowej przeniesiono tam zegar, by po kolejnych latach znowu mógł wrócić orzeł. W lewym medalionie znajduje się herb Wrocławia, bo to z nim - przez Opole - połączone zostało miasto gwarków.

Ryzalit zakończony jest tralkową attyką, nad którą góruje półokrągły szczyt z muszlowym zdobieniem. Niegdyś z nad niego wystawał jeszcze maszt na flagę. W bocznych skrzydłach budynku ozdobne naczółki nad oknami. Na parterze okna półokrągłe obramione jaśniejszym stiukiem. W zwornikach łuków ozdoby.

Widok części frontowej uległ zmianom z chwilą wykonania podziemnego przejścia na perony w 1968 roku. Zlikwidowano wówczas dwa boczne okna, czyniąc je dodatkowymi wejściami do hali dworca. Hala wewnątrz utraciła całkowicie poprzedni wygląd, ale forma dwojga okien i drzwi, zachowała się na fasadzie od strony peronów. Zadaszenie nowych, szerokich teraz schodów zepsuło wygląd fasady. W tym czasie dokonano też wymiany okien parteru, które utraciły w górnych częściach poprzedni podział. Demontażowi i zniszczeniu uległo podparte na oryginalnych żelaznych podporach zadaszenie pierwszego peronu rozciągające się na całą jego szerokość i długości budynku. Wraz z tą cząstką jego historii, która odeszła, zatrzymały się wskazówki starego zegara. Zastąpił go elektryczny wyświetlacz. Nie może pamiętać, że przy peronach dworca obok pociągów osobowych zatrzymywały się też pociągi pancerne. W walkach o niego ginęli ludzie czasów zawieruchy.

Dziś nikt już nie mieszka na dworcu. Zmniejszyła się w nim liczba na czarno umundurowanego kolejarskiego ludka.

Z rzadka na jego tle dostrzec można dymiący parowóz.

Pamięć o niektórych szczegółach architektonicznych; dawnym wyglądzie dworcowego placu z gazowymi latarniami i bryczką oczekującą na pasażerów, przetrwała tylko na pocztówkach. I może gdzieś jeszcze.

We wspomnieniach.

Mieczysław Filak
Pocztówki ilustrujące artykuł pochodzą ze zbiorów Muzeum Tarnogórskiego,
Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, PKP oraz Beaty i Jacka Kalke.
 

Okładka Montes nr 33

Okładka Montes nr 33