Montes Tarnovicensis - Tarnowskie Góry

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Likwidacja majątku po Kurkowym Bractwie Strzeleckim w Tarnowskich Górach 1945-1958

Budynek strzelnicy, stan obecny.
Budynek strzelnicy, stan obecny.

CZĘŚĆ II

Likwidacja trwała do 1958 r., a po jej zakończeniu Wydział Finansowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej przystąpił do procedury przejęcia terenu dawnego kompleksu strzeleckiego na rzecz Skarbu Państwa.

Na jego wniosek 19 listopada 1958 r. odbyło się posiedzenie jawne Wydziału III ds. Niespornych Sądu Powiatowego w Tarnowskich Górach , podczas którego powzięło decyzję o znacjonalizowaniu majątku pobrackiego i dokonaniu  zmian  w księgach wieczystych. Jako argumentację podawano  zapisy zawarte w dekrecie z 6 marca 1946 r., podkreślając, iż 10-letni okres zasiedzenia minął w dniu 31 grudnia  1955 r., i do tego czasu organizacja nie wznowiła działalności oraz nie odzyskała majątku utraconego z dniem 1 września 1939 r. W wyniku tego prawowitym właścicielem kompleksu strzeleckiego w myśl art. 34 prawa o majątkach poniemieckich i opuszczonych stał się Skarb Państwa. Decydenci zasugerowali w tekście postanowienia, iż towarzystwo było w okresie międzywojennym organizacją mniejszościową, o czym świadczy przytoczenie w aktach niemieckiej nazwy towarzystwa, tj. Schützengilde Tarnowitz. Jest to zastanawiające, gdyż w zestawieniu z wcześniejszym o pięć lat pismem skierowanym przez władze wojewódzkie do Mikołaja Sznajdera zapisano, że wszczęcie procedury likwidacyjnej dotyczy Kurkowego Bractwa Strzeleckiego. Użycie w dokumencie niemieckiej nazwy organizacji było niezgodne ze stanem faktycznym i miało na celu zakwalifikowanie majątku organizacji już nie jako opuszczonego, ale poniemieckiego.

Dom stojący na miejscu dawnej siedziby brackiej, stan z 2003 r.
Dom stojący na miejscu dawnej siedziby brackiej, stan z 2003 r.

W oparciu o powyższe postanowienie działający z upoważnienia Skarbu Państwa Wydział Finansowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej skierował już 3 lutego 1959 r. wniosek do Sądu Powiatowego w Tarnowskich Górach nakazujący dokonanie zmian w księgach wieczystych. Jeszcze w tym samym miesiącu na niejawnym posiedzeniu Sądu, któremu przewodniczył sędzia K. Kaźmierowski nakazano przepisanie majątku pobrackiego jako własność Skarbu Państwa nadzorowaną w sposób bezpośredni przez Wydział Finansowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, co wykonano sześć dni później 26 lutego. Tym samym dokonał się ostatni akt związany z działalnością tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego.

Budynek strzelnicy wybudowanej w 1904 r., stan z 1930 r.
Budynek strzelnicy wybudowanej w 1904 r., stan z 1930 r.

Lepiej potoczyły się natomiast losy położonej nieopodal strzelnicy, którą wykorzystywano początkowo dla potrzeb szkolnych w ramach zajęć przysposobienia obronnego. Nadal użytkowany był też budynek strzelnicy, w którym organizowano zabawy. W latach  następnych stał się on siedzibą Sekcji Kajakowej działającej przy Domu Kultury Kolejarza, a od lat 60. XX w. odbywali w nim swoje treningi ciężarowcy z Kolejowego Klubu Sportowego „Śląsk” Tarnowskie Góry. Od lat 80.  miała tu siedzibę sekcja Judo działająca  przy Kolejowym Klubie Sportowym „Śląsk”. Przez prawie cały ten okres wspomniany teren zgodnie z decyzją sądu był własnością podlegającą Ministerstwu Spraw Wojskowych. Po wznowieniu działalności (1997 r.) Bractwo podjęło kroki mające na celu wykupienie obiektu z rąk Agencji Mienia Wojskowego, co jednak się nie powiodło. Ostatecznie został on zakupiony w 2000 r. przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Eksportowo-Importowe oraz Robót Budowlanych „Gazoplast” Sp. z o.o., które po nieudanej próbie rozbiórki związanej z budową supermarketu Carrefour i wpisie obiektu do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego (2004 r.) zbyło budynek Aleksandrowi Osyskowi, a nowy właściciel przywraca mu jego przedwojenny kształt. Warto dodać, że ostatni obiekt po dawnym  kompleksie strzeleckim udało się uratować dzięki zaangażowaniu: tarnogórskiego  Kurkowego Bractwa Strzeleckiego, Muzeum w Tarnowskich Górach, Instytutu Tarnogórskiego i Muzeum, Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, miejscowego Starostwa Powiatowego, Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach, Samorządu Województwa Śląskiego, Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach i Rajnerowi Smolorzowi.

Tytułem uzupełnienia warto dodać, że zachowane po organizacji pamiątki, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przekazało 27 października 1962 r. do zbiorów Muzeum w Tarnowskich Górach.

Krzysztof Gwóźdź