Dzieje wspólnych biletów

Bilety autobusowe WPK z 1991r.
Bilety autobusowe WPK z 1991r.

CZĘŚĆ III

Pod koniec dwudziestego wieku na terenie GOP-u obowiązywały trzy rodzaje wspólnych biletów miesięcznych. Pasażer mógł sobie kupić bilet autobusowo-tramwajowy, ważny na linie MZKP, KZK GOP i PKT Katowice.

Był też wprowadzony w 1997 r. bilet KSC, ważny na linie MZKP, KZK GOP oraz na autobusy i trolejbusy MZK Tychy. Bilet ten nie uprawniał do przejazdu tramwajami. Był też i trzeci, najrzadziej spotykany bilet, zwany biletem tysko-tramwajowym. Honorowały go na swoich liniach Miejski Zarząd Komunikacji w Tychach oraz Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach.

Pewnym problemem była różnorodność kasowników w autobusach i tramwajach. Dosyć powszechne były kasowniki dziurkaczowe, jednak stopniowo zaczęto je wymieniać na kasowniki elektroniczne drukujące cyfry na bilecie. MZKP i KZK GOP zawarły 7 kwietnia 1998 r. porozumienie w sprawie montażu kasowników elektronicznych w autobusach na liniach MZKP. Ustalono wtedy, że KZK GOP zakupi celem odsprzedaży do MZKP 60 kompletów kasowników biletowych. Natomiast MZKP zdemontuje kasowniki bolcowe i w zamian umieści w autobusach kasowniki elektroniczne. Na podstawie wydrukowanych cyfr na bilecie kontrolerzy autobusowi potrafili odczytać datę i godzinę skasowania biletu oraz numer pojazdu, w którym miało to miejsce.
Z początkiem 1999 r. zaszła istotna zmiana jeżeli chodzi o bilety jednorazowe. Od tego dnia granice gmin stały się równocześnie granicami stref. Wprowadzono trzy rodzaje biletów dwukrotnego kasowania. Najtańszy bilet na przejazd po jednej gminie kosztował odtąd 1 zł 30 gr. Prócz tego były bilety na przejazd po terenie dwu gmin oraz bilety na dłuższe trasy – czyli na przejazd przez co najmniej trzy gminy. Zbiegło się to z rozpadem Bytomia na dwie osobne gminy: Bytom i Radzionków.

Rok później, z początkiem 2000 r., KZK GOP przejął organizację pasażerskich przewozów tramwajowych w GOP-ie. W związku z tym wycofano z obiegu wszystkie rodzaje biletów tramwajowych, w tym i bilet tysko-tramwajowy. W tramwajach zaczęły obowiązywać wyłącznie bilety KZK GOP i MZKP. Wobec tego 14 lutego 2000 r. oba związki międzygminne podpisały aneks nr 8 do porozumienia świerklanieckiego, ważny z mocą wsteczną od 1 stycznia 2000 r. Ustalono w nim nowy podział wpływów, bez prowizji i kosztów emisji biletów. Odtąd KZK GOP miał otrzymywać 91,8723 %, zaś MZKP 8,1277%.

Kolejny, dziewiąty już aneks do porozumienia o zintegrowanym systemie taryfowym pochodzi z 28 marca 2000 r. MZKP i KZK GOP zobowiązały się w nim do wzajemnych konsultacji przy przygotowywaniu projektów zmian w przepisach taryfowych. Ustalono też, że do 15 dnia miesiąca po zakończeniu kwartału mają być przekazywane informacje mogące mieć wpływ na wielkość udziału we wpływach ze sprzedaży biletów dla obu związków.

W 2003 r. zakończył żywot bilet miesięczny KSC. Odtąd na liniach MZK Tychy były uznawane tylko tamtejsze bilety. W tym czasie przez kilkanaście miesięcy funkcjonował bilet kolejowy ATP. Uprawniał on do przejazdu wszystkimi autobusami i tramwajami KZK GOP i MZKP oraz pociągami osobowymi. Kupowało się go tylko w kasach biletowych PKP na określony odcinek, który mógł obejmować następujące odcinki linii: Tarnowskie Góry – Bytom – Katowice; Dąbrowa Górnicza Ząbkowice– Sosnowiec– Katowice; Sławków – Sosnowiec Południowy – Katowice; Jaworzno Szczakowa – Katowice; Chełm Śląski – Mysłowice – Katowice; Tychy – Katowice; Mikołów – Katowice; oraz Pyskowice – Gliwice – Zabrze – Katowice. Bilet ten ważny był od 1 sierpnia 2002 r. do końca stycznia 2004 r. Furory nie zrobił, gdyż dawał jakąkolwiek korzyść praktycznie tylko osobom, które i tak musiały podróżować kolejami. Dla pasażerów korzystających głównie z komunikacji autobusowej i tramwajowej był on po prostu zbyt drogi. Jak podawał Śląski Zakład Przewozów Regionalnych PKP w Katowicach, bilet ATP kupowało w ciągu miesiąca od 8 do 10 tys. osób.

W trakcie trwania unii biletowej w GOP-ie dochodziło do mniejszych lub większych zawirowań. Przykładowo w 2006 r. Pyskowice chciały wstąpić do MZKP, jednak na skutek braku zgody ze strony Piekar Śląskich okazało się to niemożliwe. Mimo tego od 1 września 2006 r. na terenie Pyskowic utworzono kilka nowych linii autobusowych, które zastąpiły dotychczasowe linie PKS-u. W 2007 r. Piekary Śląskie wyraziły wolę wystąpienia z MZKP, zlecając od 1 lipca 2008 r. organizację komunikacji pasażerskiej KZK GOP-owi. W efekcie z terenu Piekar Śląskich znikły MZKP-owskie tabliczki rozkładu jazdy, a po pewnym czasie pojawiły się tabliczki z KZK GOP.

W sierpniu 2008 r. nastąpił potencjalnie największy kryzys w porozumieniu biletowym, gdyż KZK GOP wypowiedział porozumienie świerklanieckie z 1994 r. Jednak w wyniku rozmów między oboma stronami wycofano wypowiedzenie. Prócz tego 10 października 2008 r. podpisany został aneks nr 11 do tegoż porozumienia. Ustalono w nim (ważny wstecznie od 1 lipca 2008 r.) nowy podział wpływów taryfowych ze sprzedaży biletów: 94,5046 % dla KZK GOP oraz 5,4954 % dla MZKP. Uzgodniono również procedurę ewentualnych późniejszych zmian współczynnika udziału w dochodach ze sprzedaży biletów, na przykład gdyby do któregoś z dwu związków wstąpiła gmina, lub gdyby doszło do wystąpienia.

Tomasz Rzeczycki

 

Okładka Montes nr 36

Okładka Montes nr 36

Dzieje wspólnych biletów