Książę w Muzeum

Franz von Lenbach, Portret Guido Henckel von Donnersmarcka, 1896, olej/płótno, 99 x 77 cm (bez ramy), sygn. „F. Lenbach / 1896”, wł. Muzeum w Tarnowskich Górach. Fot. Marcin Koniak, Desa Unicum.
Franz von Lenbach, Portret Guido Henckel von Donnersmarcka, 1896, olej/płótno, 99 x 77 cm (bez ramy), sygn. „F. Lenbach / 1896”, wł. Muzeum w Tarnowskich Górach. Fot. Marcin Koniak, Desa Unicum.

Muzea nieustannie powiększają swoje kolekcje. Rzadko zdarza się jednak nabyć obiekt tak wartościowy jak ten, który ostatnio trafił do zbiorów Muzeum w Tarnowskich Górach. Portret Guido Henckel von Donnersmarcka, autorstwa Franza von Lenbacha – bo o nim mowa – to cenna pamiątka po jednym z najważniejszych górnośląskich magnatów przemysłowych, a jednocześnie przykład dobrej klasy XIX-wiecznego malarstwa niemieckiego

Obraz ten, malowany farbami olejnymi na płóciennym podobraziu, ma wysokość 99 cm i szerokość 77 cm. Jest sygnowany i datowany: „F. Lenbach / 1896”. Jego twórca, Franz von Lenbach (1836–1904), studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Tworzył pejzaże, sceny rodzajowe, kopiował również dzieła starych mistrzów. Sławę uzyskał jednak dzięki licznym portretom, wykonywanym na zlecenie znanych osobistości, m.in. Ferenca Liszta, Richarda Wagnera, papieża Leona XIII czy Otto von Bismarcka. Franz von Lenbach pracował również dla Henckel von Donnersmarcków, znanej rodziny arystokratycznej związanej z Tarnowskimi Górami i okolicą od czasów wojny trzydziestoletniej do końca drugiej wojny światowej.

Omawiany obraz jest prawdopodobnie tożsamy z dziełem, które zdobiło gabinet Guido Henckel von Donnersmarcka (1830–1916) w pałacu w Reptach (dziś Repty Śląskie, dzielnica Tarnowskich Gór). Guido, hrabia Henckel, a od 1901 roku książę von Donnersmarck, to bodaj najsłynniejszy przedstawiciel tego znamienitego rodu. Dorobił się niezwykłej fortuny dzięki inwestycjom w rozwój górnośląskiego przemysłu. W drugiej połowie XIX wieku był jednym z najbogatszych ludzi ówczesnej Europy, a do tego wpływowym politykiem. Z miłości do swojej pierwszej żony, markizy Blanche de Païva (1819–1884), wzniósł w latach 70. XIX wieku w Świerklańcu imponujący pałac, nazywany „Małym Wersalem”. W latach 1893–1898 z jego inicjatywy zbudowano kolejny pałac, w Reptach. Obie rezydencje zostały rozgrabione i podpalone w 1945 roku, a w latach 60. XX wieku całkowicie rozebrane. Elementy wyposażenia tych pałaców, zwłaszcza dzieła malarskie, należą do rzadkości w zbiorach publicznych.

Dzieło Franza von Lenbacha zostało zakupione do kolekcji Muzeum w Tarnowskich Górach w marcu 2019 roku. Wcześniej było w posiadaniu prywatnego polskiego kolekcjonera. Portrety Guido Henckel von Donnersmarcka autorstwa Franza von Lenbacha znajdują się również w zbiorach Lenbachhaus w Monachium, Oberschlesisches Landesmuseum w Ratingen oraz rodziny Henckel von Donnersmarck. Znany jest również obraz tego twórcy przedstawiający drugą żonę Guido, Katharinę z domu Slepzow (1862–1929), pozostający w zbiorach prywatnych. Portret Guido Henckel von Donnersmarcka będzie prezentowany w Muzeum w Tarnowskich Górach w ramach wystawy jednego dzieła do końca bieżącego roku. Ekspozycji, nad którą honorowy patronat objął Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry Arkadiusz Czech, towarzyszy szereg wydarzeń tematycznych (szczegóły na www.muzeumtg.pl).

Marek Panuś

 

Okładka Montes nr 99

Okładka Montes nr 99