Łazarz II hrabia Henckel von Donnersmarck

b_200_300_16777215_0___.._montes_images_stories_montes_36_poczet-lazarz-II.jpg

(1573 - 1 X 1664)

Poczet tarnogórski

Pan Bytomia, Tarnowskich Gór i Bogumina. Był pierwszym synem Łazarza I i jego żony Anny Ettinger. Po ojcu odziedziczył bytomskie, tarnogórskie i bogumińskie państwo stanowe.

Cesarz zaciągniętych jeszcze u Łazarza I długów nie potrafił zwrócić. Jako rekompensatę w kolejnej umowie za dodatkową sporą sumę Ferdynand II Habsburg odsprzedał w 1629 r. prawa dziedziczne oraz własności do Bytomia, Tarnowskich Gór, Bogumina i okolicznych ziem. Oficjalne wprowadzenie Donnersmarcków jako nowych panów odbyło się w 1632 r.

Bezpośrednie sprawowanie władzy w śląskich dobrach Łazarz II powierzył swym synom: Eliaszowi w Boguminie, a Gabrielowi i Jerzemu Fryderykowi w Bytomiu i Tarnowskich Górach. Sam pozostał w Wiedniu blisko monarchy, aby pilnować swych interesów oraz kontynuować karierę na cesarskim dworze.

W 1636 r. Łazarz II został dziedzicznym baronem Cesarstwa. Zmieniono mu wówczas herb, przez dodanie pól symbolizujących poszczególne ziemie będące pod jego władzą. Godłem ziemi tarnogórskiej był czarny orzeł na srebrnym polu, ziemi bytomskiej srebrny jednorożec na błękicie, a bogumińskiej czerwony krzyż św. Antoniego na zielonych wzgórzach w polu złotym. W 1651 r. otrzymał tytuł dziedzicznego hrabiego Cesarstwa, a dziesięć lat później cesarz Leopold I Habsburg jako król Czech, nadał mu dziedziczną godność czeskiego hrabiego.

Wojna trzydziestoletnia spowodowała ogromne zniszczenia. Doprowadziło to w Tarnowskich Górach do upadku rzemiosła, handlu a także górnictwa, np. ograniczano się wówczas do zaledwie przebierania dawnych hałd górniczych.

Przejęcie władzy nad ziemią bytomską i Tarnowskimi Górami przez Henckel von Donnersmarcków ożywiło na parę lat wydobycie kruszców. Nie było to jednak trwałym procesem i regres w rozwoju gospodarczym miasta się pogłębiał. Samo miasto liczyło wówczas szacunkowo około 800 mieszczan. Władze miasta - przy poparciu, za wiedzą i zgodą Łazarza II - także usiłowały przeciwdziałać regresowi w gospodarce. W 1638 r. magistrat zatwierdził cech kuśnierzy. Statuty cechu rzeźnickiego zatwierdzone zostały 16 lipca 1643 r. W styczniu 1655 r. swoje statuty uzyskał od magistratu cech sukienników. Miasto coraz bardziej zmieniało swe oblicze: z ośrodka górnictwa przemieniało się w lokalne centrum handlowo-rzemieślnicze. Miasto, aby zapewnić sobie stały dochód, zakupiło browar i słodownię Roszkowskiego, położone przed bramą krakowską (w okolicach dzisiejszego pl. Wolności). W 1652 r. aby wspomóc działalność górniczą, zbudowano nową sztolnię „Boże Dopomóż” (funkcjonowała do 1695 r.).

Miała służyć odwodnieniu kopalnianych szybów.

Łazarz II zmarł jesienią 1664 r. w Tarnowskich Górach - niewykluczone, że w siedzibie panów miasta i ziemi, tzw. zamku przy ul. Zamkowej 12. Był pierwszym ze swego rodu, który zmarł na Górnym Śląsku. Z pierwszego małżeństwa z Marią Jakubą von Bayr zostawił trzech synów, którzy podzieli się spadkiem.

Tarnowskie Góry otrzymał najmłodszy Jerzy VII Fryderyk.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Rys. Mirosław Ogiński