Szyby Kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_96_10_Szyb.jpg

Szyb Glückhilf

Oryginalna nazwa bywa tłumaczona na język polski jako Pomoc Szczęściu lub Szczęśliwa Pomoc. Z uwagi na położenie terenu, był najgłębszym szybem na zachodnim, pierwszym odcinku Głębokiej Sztolni Fryderyk. W trakcie jej budowy (1821-1834) zainstalowano w nim, na pewien czas, pompy maszyny parowej 24-calowej

Kilkadziesiąt lat później jego podszybie wybrano jako miejsce odgałęzienia dla nowego, południowego chodnika sztolni, który po połączeniu go w 1880 r. z odcinkiem południowo-wschodnim prowadzonym od szybu Staszic, utworzył pętlę zamkniętą w szybie Glückhilf.

Szyb odegrał też pewną rolę w systemie tutejszej stacji wodociągów. W jego pobliżu, w 1893 r. wywiercono studnię artezyjską o głębokości 203 m. Następnie przy podszybiu wykuto komorę, zainstalowano pompy, zasuwy i inne urządzenia instalacji wodociągowej, a obmurowanie szybu zmieniono wtedy z kamiennego na ceglane.

Porośnięty wysokimi drzewami i ogrodzony kiedyś teren, na którym szyb istnieje jako wentylacyjny, znajduje się przy skrzyżowaniu ulicy Gliwickiej z Kamienną. W hałdzie poszybowej w kształcie ściętego ostrosłupa o podstawie prostokąta, zachował się fundament nieistniejącego już budynku nadszybia. Szyb zabezpieczony jest betonową płytą z otworami, przez które widoczny jest jego owalny przekrój, obudowa i fragment przedziału drabinowego.

Sztolniowy szyb Maszynowy

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_96_10_Sztolniowy.jpg

Mieszkańcy Rept zwą go nieoficjalnie Karlikiem. Jego budowę rozpoczęto w 1824 r. i zgłębiono go do 39,7 m, ale nie do sztolni, a obok niej. Krótkim chodnikiem połączony był z nią oraz drugim szybem pomocniczym (Hilf Schacht). W szybie o przekroju owalnym zainstalowano pompy 24-calowej maszyny parowej, którymi odwadniano budowany chodnik sztolniowy.

Z chwilą gdy chodnik prowadzony od wylotu sztolni w Ptakowicach, dotarł do szybu, woda spływała stamtąd grawitacyjnie. Maszyna stała się tam zbędna, więc przeniesiono ją do miejsca z szybem Glückhilf.

Szyb pomocniczy zasypano, a Maszynowy pozostawiono.

Podobnie, jak cztery inne zapewniał nie tylko wentylację tego odcinka sztolni, ale umożliwiał też zejście do niej w celu kontroli jej stanu lub napraw. Dziś nie jest drożny, a jego kamienne nadszybie w kształcie rotundy zachowało się tylko częściowo w pobliżu ul. Witosa.

Zbigniew Pawlak

 

Okładka Montes nr 96

Okładka Montes nr 96