Medale pamiątkowe w działalności Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej

Awers i rewers medalu Tarnogórskie atrybuty  na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO od 2017r.
Awers i rewers medalu Tarnogórskie atrybuty na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO od 2017r.

Pierwszy w Polsce medal wybity został  w mennicy nyskiej z okazji pobytu króla Władysława II Jagiellończyka w Nysie (1508 rok). Medale miały upamiętniać ważne wydarzenia, jak i przybliżyć dzieła sztuki osobom wyróżnionym i obdarowanym

 

Tą myśl przyjęło Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, które od wielu już lat ważniejsze wydarzenia, rocznice i jubileusze w życiu tej organizacji dokumentowało i inicjowało wydawaniem okolicznościowych medali pamiątkowych. W większości były to medale odlewane z brązu, niektóre wykonano również z ceramiki, w niewielkiej liczbie egzemplarzy.

Dążeniem było, by medale, obok charakteru czysto dokumentacyjnego, posiadały również charakter wysoce artystyczny.

Wykonanie projektów medali Stowarzyszenie zlecało więc wybitnym artystom, medalierom cenionym za wysoki artyzm – znanym w Polsce jak i za granicą.

Stowarzyszenie przyjęło zasadę, że dbałość o  pamiątki kulturalne Ziemi Gwarków wyrażać się powinno również w poszanowaniu pracy człowieka i jego godności. To poszanowanie – jak pisał mgr. Janusz Modrzyński, znawca medali i sztuki medalierskiej – dotyczy nie tylko naszych zabytków, ale również ich twórców.

Wydawane przez Stowarzyszenie medale posiadały więc szczególny charakter trwałego dokumentu, ale również prawdy i piękna. Stanowiły one kompendium wiedzy wizualnej o ziemi tarnogórskiej i jej historii.

Treścią wydanych medali były szerokie i rozległe zainteresowania Stowarzyszenia, upamiętniające sukcesy i osiągnięcia w pracy społecznej na rzecz naszego miasta, jak i regionu tarnogórskiego, a przede wszystkim obchodzone jubileusze i rocznice w pracy tej organizacji.

Medale wręczano zarówno osobom, jak i instytucjom, urzędom, stowarzyszeniom za współpracę ze Stowarzyszeniem Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, za życzliwą i ofiarowaną mu pomoc, za kultywowanie bogatych tradycji i historii ziemi tarnogórskiej.

Przyznawano je z okazji obchodzonych przez Stowarzyszenie szczególnych rocznic i jubileuszy związanych przede wszystkim z Dniami Tarnogórskich Gwarków, działalnością Zabytkowej Kopalni Srebra oraz Sztolni Czarnego Pstrąga.

W załatwianiu spraw związanych z zamawianiem medali przez Stowarzyszenie szczególny wkład miał mgr. Janusz Modrzyński – wieloletni Kierownik Sekcji Muzealnej Stowarzyszenia i Dyrektor Muzeum w Tarnowskich Górach oraz w Chorzowie.

Na przestrzeni swej 64. letniej działalności Stowarzyszenie wydało 22  medale pamiątkowe:

1962r. Medal – Górnictwo w 1000-leciu Państwa Polskiego (wydany z inicjatywy Stowarzyszenia). Projekt i wykonanie: Wojciech Kubiczek.

1966r. Medal – X Dni Gwarków. Projekt: Edward Gorol. Wykonano 40 egzemplarzy

1973r. Medal – XX lat działalności Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 100 egzemplarzy.

1976r. Medal – 450 lat Tarnowskich Gór – XX Dni Gwarków. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 100 egzemplarzy.

1978r. Medal – Srebrne Gody Stowarzyszenia. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 80 egzemplarzy.

1978r. Medal – 450 rocznica Ordunku Górnego

Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 20 egzemplarzy.

1980r. Medal – Pałac w Rybnej. Niesygnowany. Wykonano 40 egzemplarzy.

1986r. Medal – 10 lecie udostępnienia Kopalni Zabytkowej. Projekt: Zygmunt Brachmański. Wykonano 30 egzemplarzy

1988r. Medal – 35 rocznica Stowarzyszenia – Dni Gwarków. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 100 egzemplarzy.

1990r. Medal – J.W. Goethe – 200 rocznica pobytu J.W. Goethe w Tarnowskich Górach. Projekt: Zygmunt Brachmański. Wykonano 10 egzemplarzy.

1991r. Medal – XV rocznica udostępnienia Kopalni Zabytkowej. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 50 egzemplarzy.

1996r. Medal – 20 lat Kopalni Zabytkowej. Projekt: Leszek Wieluński. Wykonano 100 egzemplarzy.

1997r. Medal – 40 lecie odbudowy Sztolni. Projekt: Artur Lubos. Wykonano 200 egzemplarzy.

2001r. Medal – 35 lat Kopalni Zabytkowej Rud Srebronośnych. Projekt: Artur Lubos. Wykonano 100 egzemplarzy.

2002r. Medal – 45 lat Sztolni. Projekt: Artur Lubos. Wykonano 100 egzemplarzy.

2004r. Medal – 50 lecie Stowarzyszenia. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 50 egzemplarzy

2006r. Medal – XXX lecie Kopalni Zabytkowej. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 143 egzemplarzy w firmie Mega w Miasteczku Śl.

2007r. Medal – Pięćdziesięciolecie Dni Gwarków i udostępnienia Sztolni Czarnego Pstrąga. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 80 egzemplarzy.

2013/14r. Medal – 60 lat Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Projekt: Zygmunt Brachmański. Wykonano 100 egzemplarzy w firmie Andrzej Gajda Katowice

2016r. Medal – 40 lat Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach. Projekt: Artur Lubos. Wykonano 150 egzemplarzy w firmie „Pod Niebem” Pracownia Witraży Zbrosławice

2017r. Medal – 60 lat działalności Sztolni Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach. Projekt i wykonanie: Józef Stasiński. Wykonano 80 egzemplarzy

2018r. Medal – Tarnogórskie atrybuty na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO od 2017r.Projekt: Artur Lubos. Wykonano 120 egzemplarzy w Politechnice Śl. w Gliwicach pod kierunkiem dr. inż. Czesława Barona.

Medal wydany w 2018r. upamiętnia przypadającą w tym roku pierwszą rocznicę wpisania kopalni ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Medal ten został wręczony w dniu 7 września 2018r. szczególnie zasłużonym by: „Dzieło natury i sztuka człowieka” znalazło się na prestiżowej liście UNESCO.

Wydawane przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej medale pamiątkowe stały się dzisiaj nie tylko cenną pamiątką, ale przede wszystkim tradycyjną już formą dokumentowania twórczej działalności społeczno-kulturalnej tej organizacji i jej dobrą wizytówką na Ziemi Tarnogórskich Gwarków.

Stanisław Wyciszczak

 

Okładka Montes nr 95

Okładka Montes nr 95