Panorama na pocztówce

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_94_16_Panorama-od-Bergferiheit.jpg

Pocztówka powstała ok.1900 r. Opisano ją jako Tarnowitz O.S.  Blick von Col. Bergfreiheit auf Tarnowitz, czyli widok z Kolonii Wolność Górnicza na Tarnowskie Góry. Nie jest to zbyt precyzyjne, bo od pierwszego wówczas domu tej Kolonii, stojącego dziś z nr 18 i 20, przy ul. Kard. Wyszyńskiego do miejsca, gdzie stał fotograf, to odległość ok. 850 metrów

Sfotografowana od zachodu zabudowa miejska kończy się na budynkach stojących kiedyś przy ul. Staropolskiej, która była wtedy zachodnią granicą centrum miasta. Większość budowli widocznych w panoramie zachowała się do dziś, kilkanaście można rozpoznać i wskazać ich obecny adres.

Po prawej stronie zdjęcia fotograf uchwycił ul. Starotarnowicką, dziś Kard. Wyszyńskiego, którą wytyczono w 1806 r. do powstałej pięć lat wcześniej ww. Kolonii, obejmującej wówczas tylko siedem działek z zabudowaniami mieszkalnymi.

b_200_300_16777215_0___images_stories_montes_94_16_Panorama.jpg

Ulicę przecina tor kolei wąskotorowej, za którym widoczne są na zdjęciu słupy linii telefonicznej, sylwetki kobiety i chłopca. Tor od nieistniejącego jeszcze wtedy parku biegnie w lewo pod hałdę przy ul. Sawina po drewnianym wiadukcie. Ustawiono go nad wykopem z używanym przez kilka stuleci traktem od centrum miasta i Bramy Gliwickiej do wsi Stare Tarnowice. W okolicy skrzyżowania  dzisiejszych ulic: Krótkiej i Wesołej łączył się z równie starym traktem od Bramy Lublinieckiej do Starych Tarnowic, gdzie jego końcowy fragment istnieje jako ul. Łanowa.

Istotnym fragmentem panoramy na pocztówce jest obszar między torem kolejowym, a zabudowaniami ul. Staropolskiej. Widoczne na nim parterowe budynki związane były z głębinową eksploatacją rudy żelaza w tym miejscu.

Zachowane mapy wskazują głębokości szybów (od 35 do 53 m), rozległość zalegania pokładów rudy, przebieg kolei oraz nieliczne budowle na obszarze gęsto dziś zabudowanym.

Stary trakt był prawdopodobnie wykorzystywany jako kanał odprowadzający wodę od urządzeń odwadniających podziemne wyrobiska. Nie zachował się żaden jego ślad. Przez miejsce skrzyżowania obu dawnych traktów z obecną ul. Kard. Wyszyńskiego oznaczonym na mapie kotą 324 m.n.p.m. biegnie dziś Obwodnica.

Mieczysław Filak
Źródło:commons.wikimedia.org

 

Okładka Montes nr 94

Okładka Montes nr 94