Urban i Adler – Srebrna Góra

Szyby Kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach

Podczas prowadzenia południowego odcinka Głębokiej Sztolni Fryderyk pod Srebrną Górą, w jej tarnogórskiej części, wybito kilka szybów, z czego dwa miały duże znaczenie eksploatacyjne

Szyb Urban z 1866 r. głęboki na 77 m połączono kilkusetmetrowym podziemnym przekopem transportowym z szybem Gotthilftgewisse, którym urobek z dobiegających do Urbana chodników wydobywczych wyciągano na powierzchnię przy pomocy małej maszyny parowej.

Rok wcześniej powstał szyb Adler głęboki na 78 m i także połączony z ww. sztolnią. Był najgłębszym szybem kopalni Fryderyk na terenie Tarnowskich Gór, choć jego głębokość (tak jak i Urbana), wynikała głównie z wzniesienia, na którym go wydrążono.

Był również szybem wydobywczym dla okręgu, więc na powierzchni powstało obok niego składowisko skały płonej o powierzchni ok. 7150 m2 i wysokości 3.5-5 m.

Tuż przy niej, nad też już dawno zaślepionym i zasypanym Adlerem, istnieje druga hałda o powierzchni 1570 m2 i wysokości 6 m. Utworzył się w niej największy i najgłębszy w Tarnowskich Górach lej poszybowy.

Nie jest znane urządzenie wyciągowe zastosowane w tym szybie i nie pozostały żadne ślady po czterech budowlach obok niego, z których największa stała bezpośrednio nad nim.

Zwałowisko oraz fragmenty obwałowanego kanału zmierzającego stamtąd w kierunku północno-zachodnim, zdają się wskazywać na istnienie tam płuczki. Jednoznacznie stwierdzić tego jednak nie można, bo nie ma informacji

o jakichkolwiek pompach przy tym szybie, czerpiących wodę z podziemi czy o urządzeniu rozdrabniającym. Poza tym, biegła od szybu Adler a urobek przewożono koleją konną poprowadzoną na powierzchni do płuczki rud przy Hałdzie Popłuczkowej. Tor kolejki zaznaczono na mapie z 1896 r. i wcześniejszych. Do obu szybów można dotrzeć od ul. Długiej.

Mateusz Błaszczyk

 

Okładka Montes nr 92

Okładka Montes nr 92